كيبەربۋللينگ: حالىقارالىق تەجٸربيە نە دەيدٸ?

كيبەربۋللينگ: حالىقارالىق تەجٸربيە نە دەيدٸ?


مەجٸلٸس دەپۋتاتى, ساياساتتانۋشى ەرلان سايروۆ كەشە مەجٸلٸس ماقۇلداعان بۋللينگ جەنە كيبەربۋللينگكە قاتىستى جاڭا زاڭناما تالاپتارىن تٷسٸندٸردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.

بۇل جايىندا دەپۋتات ٶزٸنٸڭ Facebook پاراقشاسىندا جازدى.

«مەن جەلٸدەگٸ ەلٸمجەتتٸك, بۋللينگ جٶنٸندە, ەلەۋمەتتٸك جەلٸنٸڭ مەدەنيەتٸ جٶنٸندە جٷيەلٸ تٷردە جازىپ جٷرمٸن. 

كەشە مەجٸلٸستٸڭ جالپى وتىرىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە بالا قۇقىقتارىن قورعاۋ مەسەلەسٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» قر زاڭ جوباسى بٸرٸنشٸ وقىلىمدا ماقۇلداندى.

اتالعان زاڭدى قاراستىرۋ اياسىندا كيبەربۋللينگە قارسى تۇرۋ مەسەلەسٸ دە قاراستىرىلعان.

كيبەربۋللينگتٸڭ بالالارعا عانا ەمەس, ەرەسەكتەرگە دە قاتىستى ەكەنٸن بارلىعىمىز جاقسى بٸلەمٸز.

قانشاما ٶكٸنٸشتٸ, جازاتايىم جاعدايدار بٸزدٸڭ كٶزٸمٸزشە بولىپ جاتىر. 

بالالارعا قاتىستى ناقتى تسيفرلاردى كەلتٸرگەن دۇرىس:

- 2020 جىلى بالا مەن جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىندا 143 سۋيتسيد تٸركەلسە, 193 سۋيتسيدكە تالپىنۋ تٸركەلگەن.

- 2021 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىسىندا 105 سۋيتسيد, 105 تالپىنۋ تٸركەلگەن.

ساراپشىلاردىڭ ەسەبٸنە جٷگٸنسەك, 2018 جىلى عانا:

- بالالاردىڭ 60 پايىزى ٶمٸرٸندە بٸر رەت /كيبەر/ بۋللينگكە ۇشىراعان;

- 17 پايىزى /كيبەر/ بۋللينگە بٸرنەشە رەت ۇشىراعان.

كيبەربۋللينگپەن كٷرەسۋ ەلەۋمەتتٸك جەلٸنٸ رەتتەۋمەن تٸكەلەي بايلانىستى.

ەلٸمٸزدە تەك 2021 جىلى عانا جەلٸدە 140 مىڭ زاڭبۇزۋ /فەيك, كيبەربۋللينگ, ەكسترەميزم/ فاكتٸسٸ تٸركەلگەن.

اقپارات مينيسترلٸگٸ جەلٸ پلاتفورمالارىنا 1700 حات جازىلعان, سونىڭ 20-30 پايىزى عانا قاناعاتتاندىرىلعان, ياعني الىنىپ تاستالعان.

وسى سالانى رەتتەۋدٸڭ حالىقارالىق تەجٸريبەسٸن قاراستىرايىق.

1. 2017 جىلى گەرمانييانىڭ بۋندەستاگى «ەلەۋمەتتٸك جەلٸ جٶنٸندە» زاڭ قابىلدادى. بۇل زاڭ بويىنشا, 2 ملن. قولداۋشىسى بار ەلەۋمەتتٸك جەلٸ پلاتفورمالارى گەرمانييادا ازاماتتىق ٸستەر مەن ايىپپۇلمەن اينالىساتىن ٶكٸلدٸ تاعايىنداۋى كەرەك.

ەلەۋمەتتٸك جەلٸ پلاتفورماسى تٷسكەن ارىز-شاعىمداردى 24 ساعاتتىڭ ٸشٸندە قاراپ, كونتەنتتٸ تەكسەرٸپ, ادامدى بالاعاتتاۋ, جەك كٶرۋ ەكسترەميستٸك باعىتتاعى جازبا بولسا شاعىم تٷسكەننەن كەيٸن بٸر جەتٸنٸڭ ٸشٸندە الىپ تاستاۋى كەرەك.

زاڭدى بۇزعانى ٷشٸن 50 ملن ەۆرو ايىپپۇل قاراستىرىلعان!

2. فرانتسييانىڭ ۇلتتىق جينالىسى دا وسىنداي زاڭ قابىلداعان. بۇل زاڭ بويىنشا ونلاين پلاتفورما فرانتسييا تەرريتوريياسىندا زاڭدى ٶكٸلٸن تاعايىنداۋى تيٸس. ونلاين پلاتفورما ارىز-شاعىم جاساۋدىڭ ەلەكتروندى تٷرٸن ەنگٸزۋٸ تيٸس.

زاڭدى ورىنداماعانى ٷشٸن 112 500 ەۆرو ايىپپۇل قاراستىرىلعان.

3. وڭتٷستٸك كورەيا, سينگاپۋر, رەسەي, تٷركييا, ەو باسقا دا ەلدەرٸ ٶزٸنٸڭ زاڭدارىن وسى مەسەلە بويىنشا كٷشەيتٸپ جاتىر.

4. جاڭا زەللاندييا, اقش-تىڭ 50 شتاتىنىڭ 44 شتاتىندا كيبەربۋللينگە قىلمىستىق قاتاڭ جاۋاپكەرشٸلٸك قاراستىرىلعان.

بٷگٸندە, ەلەۋمەتتٸك پلاتفورمالاردى رەتتەۋدٸڭ حالىقارالىق تەجٸريبەسٸ وسىنداي. 

امەريكا قۇراما شتاتتارى, ەزٸرشە, كيبەربۋللينگە قارسى زاڭ قابىلداعان گەرمانييا, فرانتسييا, سينگاپۋر, باسقا دا ەلدەرگە, ٶزٸنٸڭ شتاتتارىنا ەشقانداي سانكتسييا قابىلداعان جوق.

ٶيتكەنٸ, ەلەۋمەتتٸك جەلٸنٸڭ ٸشٸندەگٸ فەيك, بۋللينگ, ەكسترەميزم پروبلەماسى اقش تىڭ قوعامىن دا تولعاندىرىپ وتىر. ٶزدەرٸ دە ەلەۋمەتتٸك پلاتفورمانى رەتتەپ وتىراتىن زاڭداردى ويلاستىرىپ جاتىر.

قازاقستانداعى كيبەربۋللينگ مەسەلەسٸنٸڭ «كٷيٸپ» تۇرعانىن ەسەپكە الساق, اۋعانستانعا بايلانىستى دٸني ەكسترەميزم مەسەلەسٸنٸڭ ٶزەكتٸ ەكەندٸگٸن ەسكەرسەك, وسى پروبلەمامەن اينالىساتىن مەملەكەتتٸك ٶكٸلەتتٸ ورگاننىڭ بولعانى دۇرىس.

مەملەكەت بٷگٸندە ەكونوميكا, ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ, قارجى سالالارىن كٷندەلٸكتٸ رەتتەپ وتىرادى.

وعان بٸزدٸڭ كٶزٸمٸز ٷيرەنٸپ كەتكەن.

سوندىقتان نازار اۋدارمايمىز. 

ال ەندٸ ەلەۋمەتتٸك پلاتفورمالارمەن قارىم-قاتىناس مەسەلەسٸنە كەلەتٸن بولساق, بۇل جٶنٸندە ەلٸ تالقىلاۋ بولارى سٶزسٸز.

مەنٸڭ ويىمشا, ەلەۋمەتتٸك پلاتفورمالاردىڭ بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدەگٸ ٶكٸلەتتٸلٸگٸ «ۆيرتۋالدى» تٷردە دە بولۋى ىقتيمال. ياعني, سول پلاتفورمالاردىڭ شتاب-كۆارتيراسىندا قازاق- ورىس تٸلٸن ەركٸن مەڭگەرگەن بٸزدٸڭ جاستار «ەلەۋمەتتٸك جەلٸنٸڭ ۇلتتىق مودەراتورى» رٶلٸن اتقارىپ, بٸزدٸڭ مەلمەكەتتٸك ٶكٸلەتتٸ ورگانمەن ەلەۋمەتتٸك پلاتفورما اراسىندا «دەنەكەر» رٶلٸن اتقارسا دا, ارتىق-كەمٸ بولماۋى ىقتيمال.

ەركٸندٸك, تەۋەلسٸزدٸك پەن باسبۇزارلىق, زورلىق-زومبىلىقتى شاتاستىرۋعا بولمايدى. 

دەموكراتييا دەگەنٸمٸز - نورما, پروتسەدۋرا, ەتيكا جەنە مورال.

ادامنىڭ ار-ۇجدانىن سىيلايتىن, زاڭنىڭ الا جٸبٸن اتتامايتىن, مەدەنيەتٸ جوعارى, پاراساتى بيٸك ازاماتتارعا بۇل ٶزگەرٸستەردەن قورقاتىن, ٷركەتٸن ەشتەڭە جوق. 

كەرٸسٸنشە, بۇل ٶزگەرٸستەر - سونداي ازاماتتاردى باسبۇزار, ەكسترەميستەردەن قورعايتىن نورما جەنە پروتسەدۋرا» - دەپ جازدى ساياساتتانۋشى.