Májilis depýtaty, saiasattanýshy Erlan Sairov keshe Májilis maquldaǵan býlling jáne kiberbýllingke qatysty jańa zańnama talaptaryn túsindirdi, dep habarlaidy QazAqparat.
Bul jaiynda depýtat óziniń Facebook paraqshasynda jazdy.
«Men jelidegi álimjettik, býlling jóninde, áleýmettik jeliniń mádenieti jóninde júieli túrde jazyp júrmin.
Keshe Májilistiń jalpy otyrysynda «Qazaqstan Respýblikasynyń keibir zańnamalyq aktilerine bala quqyqtaryn qorǵaý máselesi boiynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» QR zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy.
Atalǵan zańdy qarastyrý aiasynda kiberbýllinge qarsy turý máselesi de qarastyrylǵan.
Kiberbýllingtiń balalarǵa ǵana emes, eresekterge de qatysty ekenin barlyǵymyz jaqsy bilemiz.
Qanshama ókinishti, jazataiym jaǵdaidar bizdiń kózimizshe bolyp jatyr.
Balalarǵa qatysty naqty tsifrlardy keltirgen durys:
- 2020 jyly bala men jasóspirimder arasynda 143 sýitsid tirkelse, 193 sýitsidke talpyný tirkelgen.
- 2021 jyldyń birinshi jartysynda 105 sýitsid, 105 talpyný tirkelgen.
Sarapshylardyń esebine júginsek, 2018 jyly ǵana:
- balalardyń 60 paiyzy ómirinde bir ret /kiber/ býllingke ushyraǵan;
- 17 paiyzy /kiber/ býllinge birneshe ret ushyraǵan.
Kiberbýllingpen kúresý áleýmettik jelini retteýmen tikelei bailanysty.
Elimizde tek 2021 jyly ǵana jelide 140 myń zańbuzý /feik, kiberbýlling, ekstremizm/ faktisi tirkelgen.
Aqparat ministrligi jeli platformalaryna 1700 hat jazylǵan, sonyń 20-30 paiyzy ǵana qanaǵattandyrylǵan, iaǵni alynyp tastalǵan.
Osy salany retteýdiń halyqaralyq tájiribesin qarastyraiyq.
1. 2017 jyly Germaniianyń Býndestagy «Áleýmettik jeli jóninde» zań qabyldady. Bul zań boiynsha, 2 mln. qoldaýshysy bar Áleýmettik jeli Platformalary Germaniiada azamattyq ister men aiyppulmen ainalysatyn ókildi taǵaiyndaýy kerek.
Áleýmettik jeli platformasy túsken aryz-shaǵymdardy 24 saǵattyń ishinde qarap, kontentti tekserip, adamdy balaǵattaý, jek kórý ekstremistik baǵyttaǵy jazba bolsa shaǵym túskennen keiin bir jetiniń ishinde alyp tastaýy kerek.
Zańdy buzǵany úshin 50 mln evro aiyppul qarastyrylǵan!
2. Frantsiianyń Ulttyq jinalysy da osyndai zań qabyldaǵan. Bul zań boiynsha onlain platforma Frantsiia territoriiasynda zańdy ókilin taǵaiyndaýy tiis. Onlain platforma aryz-shaǵym jasaýdyń elektrondy túrin engizýi tiis.
Zańdy oryndamaǵany úshin 112 500 evro aiyppul qarastyrylǵan.
3. Ońtústik Koreia, Singapýr, Resei, Túrkiia, EO basqa da elderi óziniń zańdaryn osy másele boiynsha kúsheitip jatyr.
4. Jańa Zellandiia, AQSh-tyń 50 shtatynyń 44 shtatynda kiberbýllinge qylmystyq qatań jaýapkershilik qarastyrylǵan.
Búginde, Áleýmettik Platformalardy retteýdiń halyqaralyq tájiribesi osyndai.
Amerika Qurama Shtattary, ázirshe, kiberbýllinge qarsy zań qabyldaǵan Germaniia, Frantsiia, Singapýr, basqa da elderge, óziniń shtattaryna eshqandai sanktsiia qabyldaǵan joq.
Óitkeni, áleýmettik jeliniń ishindegi feik, býlling, ekstremizm problemasy AQSh tyń qoǵamyn da tolǵandyryp otyr. Ózderi de Áleýmettik Platformany rettep otyratyn zańdardy oilastyryp jatyr.
Qazaqstandaǵy kiberbýlling máselesiniń «kúiip» turǵanyn esepke alsaq, Aýǵanstanǵa bailanysty dini ekstremizm máselesiniń ózekti ekendigin eskersek, osy problemamen ainalysatyn memlekettik ókiletti organnyń bolǵany durys.
Memleket búginde ekonomika, áleýmettik qorǵaý, qarjy salalaryn kúndelikti rettep otyrady.
Oǵan bizdiń kózimiz úirenip ketken.
Sondyqtan nazar aýdarmaimyz.
Al endi áleýmettik platformalarmen qarym-qatynas máselesine keletin bolsaq, bul jóninde áli talqylaý bolary sózsiz.
Meniń oiymsha, áleýmettik platformalardyń bizdiń elimizdegi ókilettiligi «virtýaldy» túrde de bolýy yqtimal. Iaǵni, sol platformalardyń shtab-kvartirasynda qazaq- orys tilin erkin meńgergen bizdiń jastar «áleýmettik jeliniń ulttyq moderatory» rólin atqaryp, bizdiń melmekettik ókiletti organmen áleýmettik platforma arasynda «dáneker» rólin atqarsa da, artyq-kemi bolmaýy yqtimal.
Erkindik, táýelsizdik pen basbuzarlyq, zorlyq-zombylyqty shatastyrýǵa bolmaidy.
Demokratiia degenimiz - norma, protsedýra, etika jáne moral.
Adamnyń ar-ujdanyn syilaityn, zańnyń ala jibin attamaityn, mádenieti joǵary, parasaty biik azamattarǵa bul ózgeristerden qorqatyn, úrketin eshteńe joq.
Kerisinshe, bul ózgerister - sondai azamattardy basbuzar, ekstremisterden qorǵaityn norma jáne protsedýra» - dep jazdy saiasattanýshy.
