بٸلٸم بەرۋدٸ باسقارۋ ورگاندارى جٷيەسٸنٸڭ دۇرىس ۇيىمداستىرىلۋى – بٸلٸم بەرۋ ساپاسى مەن تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى شارتتارىنىڭ بٸرٸ.
ساراپشىلار اۋداندىق, قالالىق جەنە وبلىستىق بٸلٸم باسقارمالارىنىڭ ٶزارا بايلانىسى مەن جۇمىس جٷرگٸزۋ جٷيەسٸندەگٸ كەمشٸلٸكتەر تۋرالى ۇزاق ۋاقىت بويى ايتىپ كەلەدٸ. بۇل مەسەلەنٸ ەسكەرە وتىرىپ, جٷيەنٸ ٶزگەرتۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداندى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا تيٸستٸ زاڭ قابىلدانعانى بەلگٸلٸ.
ەندٸ 2021 جىلدان باستاپ اۋداندىق جەنە قالالىق بٸلٸم بەرۋ بٶلٸمدەرٸن قارجىلاندىرۋ جەنە باسقارۋ قۇزىرەتٸ وبلىستىق بٸلٸم بەرۋ باسقارمالارىنا بەرٸلەدٸ, ياعني ەر مەكتەپ پەن بالاباقشانىڭ مەسەلەلەرٸ وبلىستىڭ باقىلاۋىندا بولادى. بۇل – جالپى بٸلٸم بەرۋ سالاسى ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى قادام.
مىسالى, اۋىلداعى مەكتەپكە جٶندەۋ جۇمىستارى قاجەت بولسا, مەكتەپ ديرەكتورى اۋداندىق بٸلٸم بٶلٸمٸنە جٷگٸنەدٸ. ال, اۋداندىق بٸلٸم بٶلٸمٸنٸڭ باسشىسى اۋدان ەكٸمٸنە ەمەس, بٸردەن وبلىستىق بٸلٸم باسقارماسىنا ٶتٸنٸش جٸبەرەدٸ.
ايتا كەتەيٸن, قازٸر اۋداندىق جەنە قالالىق بٸلٸم بٶلٸمدەرٸ (ياعني مەكتەپتەر مەن بالاباقشالار) اۋدان ەكٸمٸنە قارايدى. سەيكەسٸنشە, قارجىلاندىرۋ مەسەلەسٸ سول اۋدان مەن قالانىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸنە (بيۋدجەتٸنە) تٸكەلەي بايلانىستى.
مۇنداي ٶزگەرٸستەر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنەن ەر مەكتەپ پەن بالاباقشاعا دەيٸنگٸ «جولدى» قىسقارتۋعا جاعداي جاسايدى.
مىسالى, بٸر عانا قوستاناي وبلىسىندا جيىرماعا جۋىق اۋدان مەن قالا بار, ياعني, 20 ەكٸم جۇمىس ٸستەيدٸ. بٸلٸم بٶلٸمدەرٸنٸڭ وبلىستىق بٸلٸم باسقارمالارىنا بەرٸلۋٸ شەشٸم قابىلداۋ ورتالىعىنىڭ دا 20-عا قىسقاراتىنىن بٸلدٸرەدٸ.
باستىسى, جاڭا ٶزگەرٸستەر بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى جاعدايدى تەڭەستٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ەلٸمٸزدە بٸرىڭعاي نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەر, بٸرىڭعاي ستاندارتتار مەن تالاپتار بولعانىنىڭ ٶزٸندە, بٸلٸم ساپاسى ٶڭٸرلەردە عانا ەمەس, بٸر وبلىستىڭ اۋداندارىندا دا ەرتٷرلٸ ەكەنٸ جاسىرىن ەمەس. حالىقارالىق زەرتتەۋلەر نەتيجەسٸ دە بٸر وبلىستىڭ ٸشٸندە بٸلٸم ساپاسىنداعى ايىرماشىلىق ٷلكەن ەكەنٸن كٶرسەتتٸ.
وسى سيياقتى قارجىلاندىرۋ دەڭگەيٸ مەن باسقارۋ تەسٸلدەرٸنٸڭ ەرتٷرلٸ بولۋى مەكتەپتەردٸ جىلىتۋ ماۋسىمىنا دايىنداۋ, وقۋلىقتارمەن, كومپيۋتەرلەرمەن قامتاماسىز ەتۋ, جٶندەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ بارىسىنا دا ەسەر ەتەدٸ.
تاعى دا مىسال كەلتٸرٸپ ٶتەيٸن, سول قوستاناي وبلىسىنداعى ٸرٸ تاۋار ٶندٸرۋشٸ كەسٸپورىندار شوعىرلانعان اۋدانداردا (قوستاناي, مەڭدٸقارا, ەۋليەكٶل اۋداندارى) بيۋدجەتكە اۋدارىم كٶبٸرەك تٷسەدٸ. دەگەنمەن, ٶڭٸردەگٸ التىنسارين جەنە قامىستى اۋداندارى مۇنداي كٶرسەتكٸشپەن ماقتانا المايدى. ياعني بۇل بٸلٸم سالاسىن قارجىلاندىرۋعا, جٶندەۋ جۇمىستارىنا, كومپيۋتەرلەرمەن جەنە وقۋلىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋگە ەسەر ەتەدٸ.
بٸلٸم سالاسىنداعى مۇنداي باسقارۋ جٷيەسٸ كەرٸ بايلانىسقا, بٸلٸم سالاسىنداعى ساياساتتىڭ تيٸمدٸ يمپلەمەنتاتسيياسىنا كەدەرگٸ كەلتٸرەدٸ. نەتيجەسٸندە قارجىلاندىرۋ بويىنشا, جٶندەۋ جۇمىستارىنا, كادرلىق مەسەلەلەرگە قاتىستى تەڭسٸزدٸكتەر ورىن الادى.
اشىق ايتۋ قاجەت, قازٸرگٸ ۋاقىتتا اۋدان مەن قالا ەكٸمدٸكتەرٸنە باعىناتىن مەكتەپتەر مەن بالاباقشالارعا بٸلٸم باسقارلامالارى ٸس جٷزٸندە ەسەر ەتە المايدى.
باسقارمالاردىڭ قۇزىرەتٸندە كوللەدجدەر, دارىندى جەنە ەرەكشە قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار بالالارعا ارنالعان 5-10 مەكتەپ, بالالار ٷيٸ, پمپك بار. ەندٸ مەكتەپتەر مەن بالاباقشالار بٸر ورتالىقتان باسقارىلسا, قارجىلاندىرۋدى تەڭەستٸرۋ جەنە ارتتىرۋ پروبلەمالارى كەشەندٸ تٷردە شەشٸلەتٸن بولادى.
بۇل – جاقىن ارادا بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن ەلدەقايدا تيٸمدٸ ەتۋگە نەگٸز بولاتىن قاجەت شەشٸم.
تاعى بٸر جاڭاشىلدىق – بٸلٸم بٶلٸمدەرٸنٸڭ باسشىلارىن اۋدان جەنە قالا ەكٸمدەرٸ ەمەس, وبلىستىق بٸلٸم باسقارماسى باسشىسى تاعايىندايتىن بولادى.
بعم تالاپتارىنا سەيكەس ولار ٸس-تەجٸريبەلٸك جەنە فۋنكتسيونالدىق داعدىلارى بار كادرلار, بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸندە تٶمەنگٸ باسشىلىق لاۋازىمداردا جاقسى تەجٸريبە جيناعان ماماندار بولۋى تيٸس. سوڭعى جىلدارى بۇل لاۋازىمدارعا بٸلٸم سالاسىنا قاتىسى جوق ادامداردى تاعايىنداۋ فاكتٸلەرٸ جيٸ كەزدەستٸ, وعان جول بەرمەۋٸمٸز كەرەك.
مينيسترلٸك پەن بٸلٸم باسقارمالارى اراسىنداعى ٶزارا بايلانىستا دا بٸرقاتار مەسەلەلەر بار ەكەنٸ جاسىرىن ەمەس. بۇل دا – ەكٸمشٸلٸك جەنە ۇيىمداستىرۋشىلىق باعىنىستىلىقتىڭ بولماۋىنىڭ ەسەرٸ.
بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ ٶز كەزەگٸندە بالاباقشا, مەكتەپ, كوللەدجدەرگە تەك جاناما تٷردە, مجبس, وقۋ باعدارلامالارى مەن نقا ارقىلى ىقپال ەتە الادى.
مينيسترلٸك بٸلٸم باسقارمالارى مەن بٶلٸمدەرٸنٸڭ باسشىلارىن تاعايىندامايدى, مەكتەپتەردٸ, بالاباقشالاردى, كوللەدجدەردٸ قارجىلاندىرمايدى.
بۇل رەتتە قولدانىستاعى ۇيىمداستىرۋشىلىق جەنە قارجى جٷيەسٸ بويىنشا مينيسترلٸكتٸڭ 20 مىڭعا جۋىق ۇيىمدى تيٸمدٸ باسقارۋى مٷمكٸن ەمەس ەكەنٸن تٷسٸنۋ كەرەك.
بۇل جاعداي جان باسىنا قارجىلاندىرۋدى كەزەڭ-كەزەڭمەن ەنگٸزگەننەن كەيٸن, بۋحگالتەرييا, ساتىپ الۋ جەنە تاعى باسقا جۇمىستى تسيفرلاندىرعاننان كەيٸن, بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارى جانىنداعى كورپوراتيۆتٸك باسقارۋ ورگاندارىن ەنگٸزگٸپ, باسقا دا شارالاردى قولدانعاننان كەيٸن عانا ٶزگەرەدٸ.
ەزٸرشە بٸز وبلىستىق باسقارمالار مەن قالالىق/اۋداندىق بٸلٸم بٶلٸمدەرٸنٸڭ باسشىلارىن تاعايىنداۋ بارىسىندا بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸمەن كەلٸسٸلۋ بويىنشا جەنە بٸلٸم بٶلٸمدەرٸن وبلىستىق باسقارمالارعا بەرۋ جٶنٸندە نورمالاردى ەنگٸزۋگە باستاما جاسادىق. بۇدان ەرٸ جاعدايدى تالداپ, وسى باعىتتاعى كەلەسٸ قادامداردى جاسايمىز.
باسقارۋ جٷيەسٸن ٶزگەرتۋ جەنە بٸلٸم بٶلٸمدەرٸن مەكتەپتەرمەن جەنە بالاباقشالارمەن بٸرگە وبلىستىق دەڭگەيگە بەرۋ, اۋداندىق جەنە قالالىق بٸلٸم بٶلٸمدەرٸ مەن بٸلٸم باسقارمالارىنىڭ باسشىلارىن تاعايىنداۋ مەن جۇمىستان بوساتۋدى بعم-مەن كەلٸسۋ تۋرالى نورمانى ەنگٸزۋ, بٸرىڭعاي بٸلٸكتٸلٸك تالاپتارىن قالىپتاستىرۋ جەنە قالالىق, اۋداندىق بٸلٸم بٶلٸمدەرٸ مەن وبلىستىق بٸلٸم باسقارمالارىنىڭ باسشىلىعىنا كەسٸبي-پراكتيكتەردٸ تارتۋ, ديرەكتورلاردى تاعايىنداۋ جٷيەسٸن ٶزگەرتۋ, ولاردى اتتەستاتتاۋ جەنە روتاتسييالاۋ ينستيتۋتىن ەنگٸزۋ, قارجىلاندىرۋ جٷيەسٸن دەربەستەندٸرٸلگەن جەنە جان باسىنا شاققانداعى دەڭگەيگە ٶزگەرتۋ – جالپى بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا سەپ بولاتىنىنا سەنٸمدٸمٸن.
اسحات ايماعامبەتوۆ,
قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ
