كەشە الماتىدا «التىن دومبىرا» رەسپۋبليكالىق اقىندار ايتىسى ٶز مەرەسٸنە جەتتٸ. ايتىستىڭ باس جٷلدەسٸن قىزىلوردالىق مۇحتار نييازوۆ جەڭٸپ الدى. الايدا كٶرەرمەندەردٸڭ بٸر پاراسى قازىلار شەشٸمٸنە قارسى شىقتى. جەڭٸمپاز انىقتالار تۇستا حالىق اراسىنان "بولاتبەك" دەپ ايعايلاعاندار قاراسى كٶپ بولدى. تٸپتٸ, الماتى قالاسى ەكٸمٸ باۋىرجان بايبەكتٸڭ ٶزٸنە سٶز بەرمەي, بٸرنەشە مينۋت قارسىلىق تانىتتى. ابىروي بولعاندا ايتىستىڭ اياعى ەشقانداي وقىس وقيعاعا ۇلاسىپ كەتپەدٸ.
ايتىس اياقتالعاننان كەيٸن قازىلار القاسىنىڭ تٶراعاسى ەدٸلبەك ىبىرايىمۇلى فەيسبۋكتەگٸ پاراقشاسىندا ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ.
ەدٸلبەك ىبىرايىمۇلى بىلاي دەپ توقتام ايتادى:
«بالبال تاستىڭ بٸتٸمٸ ەمەس, بەدەرٸ – قۇندى»
الماتىدا ٷستٸمٸزدەگٸ جىلعى جەلتوقساننىڭ 3-4 كٷندەرٸ تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان «التىن دومبىرا» مەرەكەلٸك ايتىسى ٶتتٸ.
بۇل ايتىستىڭ مەرەسٸ دە, ٶرەسٸ دە بيٸك بولۋى تيٸس, ٶيتكەنٸ ول – جىلىنا بٸر رەت مەملەكەتتٸڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىرىلاتىن رەسمي رەسپۋبليكالىق ايتىس.
تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ مەرەيتويى اياسىندا سىرتتا دا, ەل ٸشٸندە دە تٷرلٸ شارالار ٶتٸپ, مەملەكەتٸمٸزدٸڭ مەرتەبەسٸ ارتا تٷسۋدە. وسىنداي ۇلى-جٸڭگٸر تويدا حالىقتىڭ تٶل ٶنەرٸ – ايتىستىڭ ورىن الۋى ەبدەن لايىق نەرسە.
ايتىس – دەستٷرلٸ ٶنەر. دانا حالقىمىز «ۋىقتى ۇستاپ تۇرار – باسقۇر, ۇلتتى ۇستاپ تۇرار – دەستٷر» دەگەن. دەستٷر – ۇلتتىق سانانى قالىپتاستىرادى. ۇلتتىق سانا بولعان جەردە «مەڭگٸلٸك ەل», «ۇلى دالا ەلٸ» دەگەن سيياقتى وي-پايىم ورنايدى. بوستان ۇعىمداعى سانا سالتانات قۇرادى.
بۇعان جىر دوداسىن كٶرٸپ, تىڭداعان ەكٸ كٷندە كۋە بولدىق. ەۋەلەگەن ارۋاقتى ٷننەن ەل رۋحى اسقاقتادى, تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ مازمۇنى مەن مەنٸ كٶركەم سٶزبەن كەستەلەندٸ.
بۇل, «التىن دومبىرا» ايتىسىنا اۋزىمەن قۇس تٸستەگەن كٸل ساڭلاقتار جينالدى. قوس تەۋلٸك بويى الاتاۋدىڭ ەتەگٸ جىرعا قاندى, ەۋەنگە مالىندى. شيرەك عاسىردا قول جەتكەن جەتٸستٸكتەر كەڭٸنەن قامتىلدى. ەلدٸڭ ەلدٸگٸ, ەردٸڭ ەرلٸگٸ سٶز بولدى. قازاق حالقىنىڭ دانالىعى, دارحاندىعى, اۋىزبٸرلٸگٸ سيپاتتالدى. كٶپ ەتنوستى ەلٸمٸزدٸڭ جۇمىلعان جۇدىرىقتاي ۇيىسقانى ايتىلدى. نەگٸزگٸ ماقساتتىڭ – «بٸر ەل – بٸر تاعدىر» باعانىنا بايلانعانى كٶرٸنٸس تاپتى.
ەربٸر اقىن ٸشكٸ ەلەۋەتٸ مەن مەدەنيەتٸن, دٸلمارلىعىن تانىتتى. قىزىل تٸلگە قۇشىرىن تٶگٸپ, قۇلاق قۇرىشىن قاندىرعان ىڭعاي سٶز سٷلەيلەرٸنٸڭ اراسىنان بٶلٸپ الۋ قيىن بولدى. الايدا, «بالبال تاستىڭ بٸتٸمٸ ەمەس, بەدەرٸ – قۇندى, ايتىسكەردٸڭ تۇقىمى ەمەس, ٶلەڭٸ – قۇندى» دەگەن ٶلشەمگە توقتالدىق.
قازىلار الاماندا اقيىپ, ارۋاعىن اسىرعان ازاماتقا ايدار تاعىپ – العادى, سان سۇڭقاردىڭ ٸشٸنەن سامۇرىعىن تاڭدادى.
جىر دوداسى ازاتتىقتىڭ اناسى – الماتىدا ٶتٸپ جاتقاندىقتان, قاۋىم ٶز ٶرەندەرٸ بولاتبەك ورازباەۆتىڭ اتى وزعانىن قالادى. «اعايىننىڭ اتى وزعانشا, اۋىلداستىڭ تايى وزسىن» دەگەن ٷدەدەن قاراساق, بۇل دا جاراسىمدى. ەيتكەنمەن, ەرتەڭ شىمكەنتتە دە, اتىراۋدا دا, ٶزگە دە ٶڭٸرلەردە دەل وسى رەسپۋبليكالىق ايتىس ٶتەدٸ, بۇيىرسا. ەر ٶڭٸردٸڭ كٶرەرمەنٸ ۇلىق ٶنەردٸڭ ٷستەمدٸگٸنە مويىنسۇنباي, جەرلەستەرٸن قولداپ, ٶكتەمسٸنسە ۇلتتىق مەدەنيەتتەن نە پەتۋە قالماق?..
راس, اقتىق اينالىمدا سەرٸكزات پەن بولاتبەك قاتار تٷسٸپ, نارىنقولدىڭ جٷيرٸگٸ مويىنى وزىق وتىردى. بەلكٸم, قارسىلاسى شاۋجايىنان قاعىپ شيرىقتىرا العاندا ودان دا شيراق ايتار ما ەدٸ? «جٷيرٸك – قوساعىمەن جٷگٸرەدٸ» دەگەن حالقىمىزدا كەرەمەت سٶز بار, وسى جولى قوساعى دٶپ تابىلىپ, ٷزەڭگٸ قاعىستىرا المادى. سوندىقتان, ٶرەن جٷيرٸك باۋىرىن جەرگە تٶسەپ شابا المادى. قوزعاعان تاقىرىپتارى دا مايدالانىپ كەتتٸ. جٷرسٸن اعامىز جٷيرٸكتەرٸنە اينالىمنىڭ سىرتىنان «تەۋەلسٸزدٸك تۋرالى جىرلاساڭدارشى!» دەپ, ايعايلاسا دا تٶكپە سٶزدٸڭ لاقىلى ٶز بەتٸمەن اۋا بەردٸ...
جانسايا مەن مۇحتار ٸلگەرٸدەگٸ جۇپقا قاراعاندا قىز بەن جٸگٸت ايتىسىن كٶرسەتە الدى. ەزٸل, ۇلتتىق ناقىشتاعى قالجىڭ, قوعامدىق وي, مەملەكەتشٸلدٸكتٸ ۇلىقتاعان بەينەلٸ سٶز جىمداسا الماسىپ وتىردى. الايدا, مۇحتار جانىنان سۋىرىپ ايتىپ جاتقاننان كەيٸن شاتاسىپ, سٶزٸنەن مٷدٸرە بەردٸ. بٸراق, ويلى, ەل مٷددەسٸن كٶزدەگەن سالماقتى سٶز ايتتى. «قارا ناردىڭ تٸزەسٸن بٷگٸپ الىپ, شاڭىراقتى قومداعى قۇلاتپايىق» دەگەن ۋەج, تاريح كٶشٸندە بەرٸمٸزدٸ ەلدٸككە شاقىرىپ تۇر ەمەس پە?... ال, جانسايا ٶز مەنەرٸنە تەن كٷلكٸمەن جان سۋاردى.
قالاي بولعاندا دا بۇل ايتىستان تٶل ٶنەردٸڭ ٷردٸسٸ ەرٸ قازاقى پايىم كٶرٸنٸس تاپتى.
الداعى ۋاقىتتا دا شاشاسىنا شاڭ جۇقتىرمايتىن كٷمبٸر سٶزدٸڭ كٷلٸكتەرٸنالاماننان كٶرۋگە جازسىن.
لايىم ەل امان, جۇرت تىنىش بولسىن. ۇلى دالا ەلٸنٸڭ ۇلاندارى تٶرتكٷل دٷنيەدە دٷركٸرەپ جٷرسٸن.
ۇلت پورتالى
