فوتو: اشىق دەرەككٶزدەن
بٷگٸن مەجٸلٸستٸڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار سپورتتىق باعىتتاعى جىلقىلاردىڭ قازاقى تۇقىمىن ساقتاۋ جەنە ٶسٸمٸن مولايتۋ مەسەلەلەرٸ تۋرالى زاڭدى قابىلدادى دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
زاڭ جوباسىنىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى قوستانايلىق جىلقى تۇقىمىنىڭ تەكتٸك قورىن ساقتاۋ, سونداي-اق ونىڭ اسىل تۇقىمدىق قاسيەتتەرٸن جاقسارتۋ جەنە مال باسىن ۇلعايتۋ ٷشٸن سەلەكتسييالىق جەنە اسىلداندىرۋ جۇمىسىن جٷرگٸزۋ.
زاڭ جوباسىندا «اسىل تۇقىمدى جانۋار» جەنە «تۇقىم ستاندارتى» ۇعىمدارىنا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلەدٸ, سوعان سەيكەس اسىل تۇقىمدى مالدىڭ فەنوتيپتٸك جەنە ٶنٸمدٸلٸك كٶرسەتكٸشتەرمەن قاتار, جىلقىلاردىڭ جۇمىسقا قابٸلەتتٸلٸگٸنە, ەپتٸلٸگٸ, تٶزٸمدٸلٸگٸ سيياقتى باسقا دا پايدالى قاسيەتتەر تۇقىم ستاندارتىنا جاتقىزىلادى.
بۇدان باسقا, زاڭنامالىق تٷزەتۋلەردە قوستانايلىق جىلقى تۇقىمىن ساقتاۋعا جەنە ٶسٸمٸن مولايتۋعا باعىتتالعان مىناداي ٸس-شارالاردى سۋبسيدييالاۋ كٶزدەلگەن:
- اسىل تۇقىمدى ورتالىقتاردىڭ شەتەلدٸك سەلەكتسييانىڭ سپورتتىق باعىتىنداعى اسىل تۇقىمدى ايعىرلاردى ساتىپ الۋى;
- اسىل تۇقىمدى انالىق مال باسىمەن سەلەكتسييالىق-اسىل تۇقىمدىق جۇمىس جٷرگٸزۋ;
- ولاردى ۇستاۋ بويىنشا شىعىنداردى ٶتەۋ.
سونىمەن قاتار, زاڭ جوباسىنىڭ تاقىرىبى ٶزگەرەدٸ, ٶيتكەنٸ «قۇقىقتىق اكتٸلەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 23-بابى 9-تارماعىنىڭ تٶرتٸنشٸ بٶلٸگٸنە سەيكەس تاقىرىپ نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸنٸڭ رەتتەۋ نىساناسىن كٶرسەتۋگە تيٸس.
دەپۋتات ايداربەك قوجانازاروۆتىڭ ايتۋىنشا, ەگەر سپورتتىق ماقساتتا پايدالانىلاتىن وتاندىق جىلقى تۇقىمدارىن ساقتاۋ مەن كٶبەيتۋ بويىنشا بٸر قۇجات قابىلداماساق, بابالارىمىزدىڭ, عالىمدارىمىزدىڭ كٶپجىلدىق ەڭبەگٸ دالاعا كەتۋدٸڭ از-اق الدىندا تۇر.
"2014 جىلى تۇقىمدى دامىتۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتٸك قولداۋ توقتاتىلعاننان كەيٸن قوستاناي جىلقىلارىنىڭ سانى كٷرت ازايىپ, جويىلۋ الدىندا تۇر. بۇل جاعداي ۇلتتىق ات سپورتى تٷرلەرٸن دامىتۋدىڭ نەگٸزگٸ تەجەۋشٸ فاكتورلارىنىڭ بٸرٸ بولىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى پارلامەنت دەپۋتاتتارى وتاندىق جىلقى تۇقىمىن ساقتاۋ مەن ٶسٸمٸن مولايتۋعا باعىتتالعان زاڭ جوباسىن ەزٸرلەۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى", – دەدٸ ا. قوجانازاروۆ.
دەپۋتات قوستاناي تۇقىمى 70 جىلعا سوزىلعان عىلىمي زەرتتەۋدٸڭ نەتيجەسٸندە شىعارىلعان, مامانداندىرىلعان سپورتتىق باعىتتاعى جەنە ۇلتتىق ات سپورتى تٷرلەرٸن دامىتۋ ٷشٸن كەڭٸنەن قولدانىلاتىن قازاقتىڭ شاباندوز تۇقىمى, حالىقتىڭ ۇلتتىق قازىناسى ەكەنٸن ايتادى.
1969 جىلى ەلٸمٸزدە 44 مىڭنان استام قوستاناي جىلقى تۇقىمى تٸركەلگەن, ياعني بارلىق اسىل تۇقىمدى جىلقىلاردىڭ جالپى سانىنىڭ 9,7% قۇراعان. الايدا بٷگٸندە قوستاناي جىلقى تۇقىمىنىڭ رەسمي تٸركەلگەن سانى 270 باستان اسپايدى, ال اداي جىلقى تۇقىمىنىڭ 1300 باسى تٸركەلگەن.
