قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىن جٷيەلٸ زەرتتەۋ – بٸزگە تاريح ارتىپ وتىرعان امانات, كەلەر ۇرپاق الدىنداعى پارىز. قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى قازاقستان ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى زارەما شەۋكەنوۆا مەملەكەت باسشىسىنىڭ «تەۋەلسٸزدٸك بەرٸنەن قىمبات» اتتى ماقالاسىنا وراي وسىنداي پٸكٸر بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«بيىل – تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ 30 جىلدىعى. جاھاندى تاريح ٷشٸن قىسقا مەرزٸم بولسا دا, وتىز جىلدا «تەۋەلسٸزدٸك ۇرپاعىن» ٶسٸرٸپ ٷلگەرگەن قازاقستان ٷشٸن بۇل قۋاتتى, ەرٸ كەمەل حالىق بولۋ مٸندەتٸن جٷكتەيتٸن جاڭا بەلەسكە اتتانار مەجەلٸ كەزەڭ.
وسىعان وراي ەگەمەن قازاقستان گازەتٸندە جارىق كٶرگەن ماقالاسىندا پرەزيدەنت تەۋەلسٸز مەملەكەتتٸگٸمٸزدٸڭ تۇعىرى – جەر, تٸل, مەدەنيەت پەن تاريح, ەل بٸرلٸگٸ مەن قۇندىلىق مەسەلەلەرٸ تٶڭٸرەگٸندە وي قوزعادى.
جاڭا تاريحتى زەردەلەۋ ەرەكشە مەملەكەت نازارىندا بولماق. بۇل تۇرعىدا «مەدەني مۇرا» باعدارلاماسى اياسىندا اتقارىلعان قاجىرلى جۇمىستىڭ نەتيجەسٸن قالىڭ جۇرتشىلىققا, ەسٸرەسە جاس بۋىنعا تٷسٸنٸكتٸ تٷردە جەتكٸزۋ حالقىمىزدىڭ تاريحي ساناسىن جاڭعىرتۋعا زور ٷلەسٸن قوسادى. جاقىن ارادا قازاقستان تەلەارنالارىنان التىن وردا تاريحى, الاش قايراتكەرلەرٸنٸڭ تاعىلىمى جٶنٸندە كٶركەم جەنە دەرەكتٸ تاريحي تۋىندىلار مەملەكەت قولداۋىمەن جارىق كٶرەتٸن بولادى», - دەدٸ زارەما شەۋكەنوۆا.
قازاقستان ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ايتۋىنشا, ماقالادا تٸلگە تيەك بولعا تاريحىمىزدىڭ اقتاڭداق بەتتەرٸن زەرتتەۋ, ۇلتتىق مٷددە تۇرعىسىنان ولارعا باعا بەرۋ حالىقتىڭ رۋحاني جاڭعىرۋىنا جاڭا سەرپٸن بەرمەك.
«الاش قايراتكەرلەرٸنٸڭ مۇراسىنا, حح عاسىردىڭ باسىندا قازاق دالاسىن شارپىعان اشارشىلىققا, 1986 جىلعى جەلتوقسان وقيعاسىنا عىلىمي تۇرعىدا باعا بەرۋ, قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىن جٷيەلٸ زەرتتەۋ – بٸزگە تاريح ارتىپ وتىرعان امانات, كەلەر ۇرپاق الدىنداعى پارىز. بۇل باعىتتاعى جۇمىس جاس ۇرپاقتىڭ ساناسىن, ۇلتتىڭ جادىن وياتىپ, قازاقتىڭ سان عاسىرلى تاريحىن بارشا حالىقارالىق قاۋىمداستىققا پاش ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن مەملەكەتتٸك ماڭىزى بار ٸس», - دەدٸ زارەما شەۋكەنوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ ەكو-جٷيەسٸنە جاناشىرلىق تٷپتەپ كەلگەندە ناعىز وتانشىلدىقتىڭ كٶرٸنٸسٸ.
«التايدان اتىراۋعا, الاتاۋدان ارقاعا دەيٸنگٸ اتا-بابادان مۇراعا قالعان كەڭ بايتاق قازاق جەرٸن قاستەرلەۋ, شىنايى وتانشىلدىق تانىتىپ كەلەشەك ۇرپاق ٷشٸن بارىنشا تابيعي پەكتٸگٸن ساقتاۋ – بارلىعىمىزعا ورتاق مٸندەت. مەملەكەت تاراپىنان تيٸستٸ زاڭناما مەن ٸس-قيمىلدار اتقارىلۋدا. دەسەك تە, قورىقتى جەرلەرگە باي قازاقستاننىڭ ەكو-جٷيەسٸن باپتاۋ – بارلىعىمىزعا ورتاق ستراتەگييالىق ماڭىزى بار مٸندەت جەنە تٷپتەپ كەلگەندە ناعىز وتانشىلدىقتىڭ كٶرٸنٸسٸ», - دەدٸ قازاقستان ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى.
زارەما شەۋكەنوۆا دەيەكتٸ تٷردە ٸسكە اسىرىلۋدى تالاپ ەتەتٸن تاعى بٸر شارۋا رەتٸندە پرەزيدەنت قانداستار كٶشٸن جاڭعىرتۋ قاجەتتەلٸگٸن اتاپ ٶتكەنٸنە توقتالدى. حالىق تىعىزدىعى ەركەلكٸ قازاقستان ايماقتارى ٷشٸن بۇل ەڭبەك كٷشٸن تيٸستٸ دەڭگەيدە ساقتاپ تۇرۋعا, دەموگرافييالىق احۋالدى جاقسارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ەرەكشە ماڭىزى بار ناۋقان.
«ٶز ماقالاسىندا پرەزيدەنت ەلٸمٸزدٸڭ باستى نىشاندارىنىڭ بٸرٸ مەملەكەتتٸك تٸل مەسەلەسٸنە ەرەكشە توقتالدى. قازاق قالامگەرلەرٸنٸڭ ٷزدٸك شىعارمالارىنىڭ باسىلىمى ۇلعايتىلىپ, بالالار اۋديتوريياسىنا ارنالعان شەتەل اۆتورلارىنىڭ تاڭداۋلى تۋىندىلارى قازاق تٸلٸنە اۋدارىلىپ, وسىلايشا مەملەكتتٸك تٸل دامۋىنا جاڭا سەرپٸن بەرٸلەدٸ. وسى ورايدا بارشا قازاقستاندىقتار دا تٸل يگەرۋ مەن ونىڭ ٷيرەتۋدە ىنتاسىن تانىتۋ قاجەت.
بٷگٸنگٸ كٷنٸ قازاق تٸلٸن وقۋعا قۇلشىناتىن ەربٸر قازاقستاندىقتى قولداۋ, ول ٷشٸن جاعىمدى جاعداي جاساۋ ٶتە ماڭىزدى. كەز كەلگەن تٸلدٸ ٷيرەنۋدە ورتانىڭ ماڭىزى ەرەكشە ەكەندٸگٸ بەرٸمٸزگە مەلٸم. قازاق تٸلٸن ەندٸ عانا مەڭگەرٸپ كەلە جاتقان وتانداستارىمىزعا قاتەلەر جٸبەرٸپ الاتىن جاعدايدا تٷسٸنٸستٸكپەن قاراپ, تولەرانتتىلىق تانىتۋ, بارىنشا قازاق تٸلٸن وقۋعا تالپىندىراتىن اتموسفەرا قۇرۋ – بۇل ەربٸرٸمٸزدٸڭ قولىنان كەلەتٸن جەنە تٷپتەپ كەلگەندە قازاق تٸلٸنٸڭ دەڭگەيٸن ۇلتارالىق قولدانىس دەرەجەسٸنە كٶتەرۋگە جول اشاتىن كٸشكەنتاي بولسا دا, ماڭىزدى قادام», - دەدٸ زارەما شەۋكەنوۆا.
ەسكە سالا كەتسەك, بٷگٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ «Egemen Qazaqstan» گازەتٸندە «تەۋەلسٸزدٸك بەرٸنەن قىمبات» اتتى ماقالا جارييالادى.