قازاقستان كەسٸپورىندارىن ەڭ وزىق قولجەتٸمدٸ تەحنولوگيياعا كٶشٸرۋ جۇمىستارى ەنەرگەتيكا سالاسىنان باستالادى.
بۇل تۋرالى قر پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ دەپۋتاتى باقىتجان جۇماعۇلوۆ ايتىپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«بٷگٸن بٸز ەكولوگييانىڭ جەنە جاسىل ەكونوميكانىڭ ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن تالقىلاۋعا جينالدىق. تازا ەكولوگييا مەن ەكونوميكا قۇرۋ – ايتارلىقتاي كٷردەلٸ مٸندەت. بٸر جاعىنان, ٶندٸرٸستٸك سەكتورلار حالىقتى قاجەتتٸ تاۋارلارمەن قامتاماسىز ەتەدٸ. ەكٸنشٸ جاعىنان دەل وسى سەكتورلار قورشاعان ورتانى لاستايدى. بۇل جاعدايدان قالاي شىعامىز? پرەزيدەنت بيىلعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ەلٸمٸزدٸڭ جاسىل دامۋىنا ەرەكشە نازار اۋداردى. بٸرٸنشٸدەن, بۇل ۇلت دەنساۋلىعىنا, حالىقتىڭ جەنە قوعامنىڭ ەل-اۋقاتىنا تٸكەلەي قاتىستى. اتالعان مٸندەتتەرگە قول جەتكٸزۋ ٷشٸن قر ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلٸگٸ ٷلكەن جۇمىس اتقارۋدا. جاڭا ەكولوگييالىق كودەكستەگٸ بٸرٸنشٸ كەزەكتەگٸ مٸندەت – قازاقستاندىق كەسٸپورىنداردى ەڭ وزىق قولجەتٸمدٸ تەحنولوگييالارعا (ەقت) – تەحنيكانىڭ ەڭ ٷزدٸك جەتٸستٸكتەرٸ قاعيداتتارىنا اۋىستىرۋ بولىپ وتىر», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ب. جۇماعۇلوۆ.
ەڭ وزىق قولجەتٸمدٸ تەحنولوگييالار (ەقت) — شارۋاشىلىق قىزمەتتٸڭ قورشاعان ورتاعا تەرٸس ەسەرٸن ازايتۋعا باعىتتالعان, ۇيىمداستىرۋ جەنە باسقارۋ شارالارىن قامتاماسىز ەتەتٸن سالالىق تەحنولوگييالار, تەحنيكا جەنە جابدىق. ياعني, وقت ناقتى بٸر ٶنەركەسٸپ سالاسىنىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸن ەسكەرە وتىرىپ, قورشاعان ورتاعا تەرٸس ەسەرٸن ازايتۋدىڭ اناعۇرلىم ساپالى جەنە ەكونوميكالىق نەگٸزدەلگەن باقىلاۋ ەلەمەنتٸ بولۋى تيٸس.
باقىتجان جۇماعۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, وقت پايدالانۋ – ەلدٸڭ جاسىل دامۋىنىڭ, ەكولوگييا مٷددەسٸندە ساي تەپە-تەڭدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ٷزدٸك ەلەمدٸك تەجٸريبەسٸ. بۇل تەحنولوگييا ەىدۇ-نىڭ 39 ەلٸندە جەنە بەلارۋس, قىتاي جەنە رەسەي ەلدەرٸندە قولدانىلادى. ونىڭ ماقساتى – ەكولوگييالىق تازا جەنە بيزنەس ٷشٸن قولجەتٸمدٸ تەحنولوگييالاردى قايتا ٶڭدەۋ. ياعني, قورشاعان ورتاعا تەرٸس ەسەردٸ بارىنشا ازايتۋ.
«قازٸر حالىقارالىق جاسىل تەحنولوگييالار جەنە ينۆەستيتسييالىق جوبالار ورتالىعى عىلىمي-تەحنيكالىق كەڭەس مٷشەلەرٸمەن بٸرلەسٸپ, ەنەرگەتيكا, تاۋ-كەن مەتاللۋرگييا, حيمييا سالالارىنىڭ 50 ٸرٸ كەسٸپورنى ٷشٸن تٷسٸندٸرۋ, كەشەندٸ تەحنولوگييالىق باعالاۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋدە. ەلٸمٸزدٸڭ ەنەرگەتيكالىق سەكتورى – لاستايتىن زاتتار شىعارۋدىڭ ەڭ ٸرٸ كٶزٸ ەكەنٸن ەسكەرۋٸمٸز كەرەك. ونىڭ ٷلەسٸندە قازاقستان بويىنشا شىعارىندىلاردىڭ شامامەن 40% بار. وسى فاكتورلاردىڭ بارلىعى بٸزدٸ ەنەرگەتيكا سالاسىنان باستاپ ەڭ وزىق قولجەتٸمدٸ تەحنولوگييالارعا كٶشۋگە باعىتتاپ وتىر. بٸرٸنشٸدەن, وقت-عا كٶشۋدٸ 14 ەلەكتر ستانتسيياسىنان باستايمىز, ولارعا زيياندى زاتتاردىڭ جالپى ەل شىعارىندىلارىنىڭ شامامەن 30% تيەسٸلٸ», - دەدٸ دەپۋتات.
سونىمەن بٸرگە, ب. جۇماعۇلوۆ ەڭ وزىق قولجەتٸمدٸ تەحنولوگييالار قاعيداتىنا كٶشۋدٸڭ جان-جاقتى تالداۋ مەن زەرتتەۋدٸ تالاپ ەتەتٸن, ۇزاق ەڭبەكتٸ قاجەت ەتەتٸن پروتسەسس ەكەنٸن باسا ايتتى.
«جاڭا ٶزگەرٸستەر ۇدايى زەرتتەۋ مەن تالقىلاۋدى قاجەت ەتەدٸ. سوندىقتان بٷگٸنگٸ الاڭدا ەلٸمٸزدٸڭ جاسىل دامۋى ٷشٸن ەڭ وزىق قولجەتٸمدٸ تەحنولوگييالار قاعيداتىنا كٶشۋدٸڭ تيٸمدٸ, قاجەتتٸ شەشٸمدەرٸن تالقىلاۋ ٷشٸن, ەزٸرلەۋ ٷشٸن جينالدىق. بٷگٸنگٸ كونفەرەنتسييا وسى سالادا تەجٸريبە مەن بٸلٸم الماسۋ ٷشٸن كەسٸبي جەنە سىندارلى ديالوگ قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸن», - دەدٸ باقىتجان جۇماعۇلوۆ.
ايتا كەتەيٸك, حالىقارالىق جاسىل تەحنولوگييالار ورتالىعىندا «جاسىل» ەكونوميكا جەنە ەڭ وزىق قولجەتٸمدٸ تەحنولوگييالار قاعيداتتارىنا كٶشۋ مەسەلەلەرٸ» اتتى ٸٸ حالىقارالىق كونفەرەنتسييا ٶتٸپ جاتىر.
كونفەرەنتسييانىڭ باستى سپيكەرلەرٸ رەتٸندە قازاقستاندىق ساراپشىلار جەنە لاستانۋدىڭ الدىن الۋ جەنە باقىلاۋ جٶنٸندەگٸ ەۋروپالىق كەشەندٸ بيۋرونىڭ باسشىسى سەرج روۋديە, بۇۇ ەسكاتو قورشاعان ورتا جەنە دامۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى ستەفانەس فوتيۋ, قورشاعان ورتا جٶنٸندەگٸ نەمٸس اگەنتتٸگٸنٸڭ ٶنەركەسٸپتٸك شىعارىندىلار ديرەكتيۆاسى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلەتتٸ ۇلتتىق ورگاننىڭ ساراپشىسى كاتيا كراۋس سيياقتى تاياۋ جەنە الىس شەتەلدەن كەلگەن ساراپشىلار قاتىسادى.
