قازاقستاندا زەينەتاقى اننۋيتەتٸ ازاماتتار ٷشٸن ايتارلىقتاي قولجەتٸمدٸ بولا تٷستٸ. بۇل تۋرالى قر قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى مارييا حادجيەۆا ايتتى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
ونىڭ ايتۋىنشا,ەكونوميكالىق ٶسۋدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ زاڭ زەينەتاقى اننۋيتەتٸن بەرۋ قاعيدالارىنا بٸراز تٷزەتۋلەر ەنگٸزدٸ. نەگٸزگٸ جاڭالىقتار: - زەينەتاقى اننۋيتەتٸ شارتى بويىنشا ەڭ تٶمەن تٶلەم مٶلشەرٸن ەڭ تٶمەن زەينەتاقىدان ەڭ تٶمەن كٷنكٶرٸس شاماسىنىڭ 70%-نا جاقىن ٶزگەرتۋگە; - كەيٸنگە قالدىرىلعان زەينەتاقى اننۋيتەتٸن ساقتانۋشىنىڭ 45 جاسىنان باستاپ ەر ادامدار ٷشٸن 55 جاستان جەنە ەيەلدەر ٷشٸن 52 جاستان (كەيٸننەن ەيەلدەردٸڭ جاسىن 2027 جىلى 55 جاسقا دەيٸن ۇلعايتا وتىرىپ) ٶمٸر بويى اي سايىن ساقتاندىرۋ تٶلەمدەرٸن الۋ قۇقىعىمەن جاساۋ مٷمكٸندٸگٸنە قاتىستى بولدى. زەينەتاقى اننۋيتەتٸ ايتارلىقتاي ارزاندادى. مەسەلەن, 2020 جىلى زەينەتاقى اننۋيتەتٸن جاساۋ ٷشٸن جەتكٸلٸكتٸ سوما 55 جاستاعى ەر ادامدار ٷشٸن 11,3 ملن تەڭگە, ال 51,5 جاستاعى ەيەلدەر ٷشٸن 15,5 ملن تەڭگە بولدى. ەندٸ سول جاستاعى ەر ادام اننۋيتەتتٸ - 6,7 ملن تەڭگە, ال ەيەل ادام - 9,0 ملن تەڭگە.
«كەيٸنگە قالدىرىلعان زەينەتاقى اننۋيتەتٸن 55 جاستان باستاپ تٶلەمدەر الاتىنداي بولىپ, 45 جاستا العان جاعدايدا ەر ادامدا كەمٸندە 6,1 ملن تەڭگە, ال ەيەلدە 7,7 ملن تەڭگە بولۋعا تيٸس. ەگەر جالپى تسيفرلاردى الار بولساق, بٷگٸنگٸ كٷنٸ شامامەن 61 مىڭ ادام 283 ملرد تەڭگە سوماعا زەينەتاقى اننۋيتەتٸ شارتىن جاساعان, سول ارقىلى ولار ٶمٸردٸ ساقتاندىرۋ جٶنٸندەگٸ كومپانييادان ٶزدەرٸنە ٶمٸر بويعى زەينەتاقى تٶلەمٸنە كەپٸلدٸك الدى», - دەدٸ مارييا حادجيەۆا.
بجزق-دا زەينەتاقى جيناقتارى جەتكٸلٸكتٸ قازاقستاندىقتار ٶزدەرٸنٸڭ زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن تۇرعىن ٷي جاعدايىن جاقسارتۋعا نەمەسە ەمدەلۋ اقىسىن تٶلەۋگە پايدالاناتىنىن, نە اقشاسىن زەينەتكەرلٸككە جيناقتاي بەرەتٸنٸن ٶزدەرٸ شەشۋگە قۇقىلى. ەرينە, جيناق اقشاسىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن زەينەتكەرلٸككە شىققانعا دەيٸن جۇمساۋ كٶبٸرەك قىزىقتىرارى سٶزسٸز, بٸراق ەڭبەك قىزمەتٸ توقتاعاننان كەيٸن كٸرٸستٸڭ ازاياتىنىن دا ۇمىتپاعان جٶن. تيٸسٸنشە, زەينەتاقى تٶلەمدەرٸن الۋ جولدارى جايىندا زەينەتاقى كاپيتالىن قالىپتاستىرۋ كەزٸندە, ياعني جۇمىس ٸستەپ جٷرگەن كەزدە ويلاۋ كەرەك. قازاقستاندىقتار زەينەتاقى اننۋيتەتٸن ٶمٸردٸ ساقتاندىرۋ جٶنٸندەگٸ كومپانييادان ساتىپ الۋ قۇقىعىن پايدالانا الادى.
بجزق-دان تٶلەنەتٸن تٶلەمدەر الدىن الا بولجاپ بٸلۋگە بولمايتىن جارنالاردىڭ تۇراقتى تٷسۋٸنە, مٶلشەرٸنە جەنە ينۆەستيتسييالىق كٸرٸستٸلٸگٸنە بايلانىستى, ال زەينەتاقى اننۋيتەتٸ بەلگٸلٸ بٸر تٶلەمدەرٸ بار قارجى قۇرالى بولىپ تابىلادى, ول ناقتى بەلگٸلەنگەن مٶلشەردە, كەپٸلدٸك بەرٸلگەن كٸرٸستٸلٸكپەن ٶمٸر بويى تٶلەمدەر الۋدى بٸلدٸرەدٸ.
«زەينەتاقى اننۋيتەتٸ بويىنشا تٶلەمدەردٸ ٶمٸردٸ ساقتاندىرۋ جٶنٸندەگٸ كومپانييادان اي سايىنعى نەگٸزدە, ساقتانۋشىنىڭ بٷكٸل ٶمٸرٸ بويى جٷزەگە اسىرادى, بۇل رەتتە تٶلەمدەر جىل سايىن كەمٸندە 5%-عا يندەكستەلٸپ وتىرادى. بۇدان باسقا تٶلەمدەردٸڭ كەپٸلدٸك بەرٸلگەن كەزەڭٸ وپتسيياسىن قوسۋ مٷمكٸندٸگٸ بار, ول كەزەڭ ٸشٸندە زەينەتاقى اننۋيتەتٸ شارتى بويىنشا تٶلەمدەر ساقتانۋشىنىڭ تٸرٸ بولعان-بولماعانىنا قاراماستان تٶلەنەدٸ», - دەدٸ حادجيەۆا.
ٶمٸردٸ ساقتاندىرۋ جٶنٸندەگٸ كومپانييا قىزمەتٸ ليتسەنزييالانادى جەنە ونى مەملەكەت باقىلايدى. زەينەتاقى اننۋيتەتٸ بويىنشا تٶلەمدەرگە «ساقتاندىرۋ تٶلەمدەرٸن كەپٸلدٸك بەرۋ قورىنىڭ» قاراجاتى ەسەبٸنەن كەپٸلدٸك بەرٸلەدٸ, ول ٶسك تاراتىلعان جەنە بانكروت بولعان جاعدايدا زەينەتاقى اننۋيتەتتەرٸ بويىنشا تٶلەمدەردٸڭ ٷزدٸكسٸز بولۋىن جەنە ساقتاندىرۋ پورتفەلٸنٸڭ قۇرامىنا كٸرەتٸن مٸندەتتەمەلەردٸڭ ساباقتاسا ورىندالۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«زەينەتاقى اننۋيتەتٸ ٶنٸمدەرٸنٸڭ تٷرلەرٸن كٶبەيتۋ ماقساتىندا 2021 جىلى بٸرلەسكەن اننۋيتەتتەردٸ ەنگٸزۋ جوسپارلانىپ وتىر, ول زەينەتاقى اننۋيتەتٸ شارتىنا بٸر ادامنىڭ ەمەس, ەرلٸ-زايىپتىلاردىڭ نەمەسە جاقىن تۋىستاردىڭ قاتىسۋىن بٸلدٸرەدٸ. بٸرلەسكەن اننۋيتەت جاقىن تۋىستاردىڭ زەينەتاقى جيناقتارىن بٸرٸكتٸرۋگە جەنە اننۋيتەت شارتى بويىنشا كٸرٸستٸ قايتا بٶلۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. مىسالى, ەرلٸ-زايىپتىلاردىڭ بٸرٸنٸڭ ٶسك-دەن اننۋيتەت ساتىپ الۋعا زەينەتاقى جيناعى جەتپەيتٸن بولىپ, ەكٸنشٸسٸندە ارتىق بولسا, بٸرلەسكەن زەينەتاقى اننۋيتەتٸ ارقىلى ەكەۋٸنە دە ٶمٸر بويى تٶلەمدەر تٶلەنەدٸ. بۇل جاڭالىقتار زەينەتاقى اننۋيتەتٸ شارتىن زەينەتاقى جٷيەسٸ دامىعان مەملەكەتتەردەگٸ زەينەتاقى جوسپارلارى سيياقتى زەينەتاقىنى جوسپارلاۋدىڭ تيٸمدٸ قۇرالى ەتەدٸ دەپ كٷتەمٸز. بۇل ازاماتتارعا زەينەتاقى تٶلەمدەرٸنٸڭ جولىن ٶزدەرٸنٸڭ ماقساتتارى مەن قاجەتتٸلٸگٸنە قاراي تاڭداۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ» - دەپ قورىتىندىلادى قارجى رەتتەۋشٸسٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
