قازاقستاندا ٶلٸم جازاسى الىپ تاستالادى

قازاقستاندا ٶلٸم جازاسى الىپ تاستالادى


مەجٸلٸستە ٶلٸم جازاسىن الىپ تاستايتىن زاڭ جوباسى بٸرٸنشٸ وقىلىمدا ماقۇلداندى. الايدا قۇجاتتا ەسكەرتۋلەر قاراستىرىلعان, - دەپ حابارلايدى Tengrinews.kz.

2003 جىلى جەلتوقساندا پرەزيدەنت ٶلٸم جازاسىن تولىعىمەن جويۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداعانعا دەيٸن مەرزٸمسٸز موراتوريي ەنگٸزۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى. ٶلٸم جازاسىن جويۋعا باعىتتالعان نەگٸزگٸ فاكتورلاردىڭ بٸرٸ - قازاقستان سول جىلى 2 قاڭتاردا راتيفيكاتسييالاعان ەكٸنشٸ فاكۋلتاتيۆتٸك حاتتاما.

"حاتتاما ٶلٸم جازاسىن جويۋ ٷشٸن قاجەتتٸ شارالار قابىلداۋعا مٸندەتتەيدٸ, بٸراق ەسكەرتۋ جاسالعان جاعدايدا قولدانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قازاقستان وسىنى پايدالانىپ, راتيفيكاتسييالاۋ كەزٸندە تيٸستٸ ەسكەرتۋ جاسادى. ەسكەرتۋگە سەيكەس قازاقستان سوتتالۋشىنى سوعىس كەزٸندە جاسالعان اسا اۋىر ەسكەري سيپاتتاعى قىلمىسى ٷشٸن كٸنەلٸ دەپ تاپقاننان كەيٸن سوعىس ۋاقىتىندا ٶلٸم جازاسىن قولدانۋ قۇقىعىن ٶزٸنە قالدىرادى", - دەپ حابارلادى مەجٸلٸس وتىرىسىندا باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى ەسەت شىنداليەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, ٶلٸم جازاسى قىلمىستىق كودەكستٸڭ 13-بابىنان الىپ تاستالادى.

"ٶلٸم جازاسىن قىلمىستىق كودەكستٸڭ تٶرت بابىندا عانا قالدىرۋ ۇسىنىلادى. اتاپ ايتقاندا, سوعىس قيمىلدارىمەن بايلانىستى جەنە سوعىس ۋاقىتىندا جاسالاتىن بەيبٸتشٸلٸك پەن ادامزات قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قارسى ەڭ اۋىر قىلمىستار ٷشٸن قالادى. ولارعا قولدانىستاعى قىلمىستىق كودەكسكە سەيكەس باسقىنشىلىق سوعىستى تۇتاندىرۋ نەمەسە جٷرگٸزۋ, جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىن قولدانۋ, ەسكەري تۇتقىندار مەن بەيبٸت تۇرعىنداردى ٶلتٸرۋ ارقىلى سوعىس زاڭدارى مەن دەستٷرلەرٸن بۇزۋ, سونداي-اق, سوعىس كەزٸندە جاسالعان گەنوتسيد جاتادى", - دەپ اتاپ ٶتتٸ شىنداليەۆ.

بۇل - ٶلٸم جازاسىن قولدانۋدىڭ رۇقسات ەتٸلگەن شەكتەرٸن كٶرسەتەتٸن حالىقارالىق اكتٸلەردە ايتىلعان ادامگەرشٸلٸككە جاتپايتىن ەرەكەتتەر.

مەجٸلٸس دەپۋتاتى ارتۋر پلاتونوۆ ٶلٸم جازاسىن الىپ تاستاۋ قازاقستاندىقتاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە ەسەر ەتپەي مە دەپ سۇرادى.

"ەلەمدە بولىپ جاتقان وقيعالار تەرروريزمنٸڭ شەگٸ جوق ەكەنٸن جەنە حالىقارالىق سيپاتقا يە بولعانىن كٶرسەتەدٸ. بۇل - كٷللٸ ەلەمنٸڭ ەڭ باستى قاۋٸپتەرٸنٸڭ بٸرٸ. اۋعانستاندا جەنە باسقا دا ەلدەردە نە بولىپ جاتقانىن كٶرٸپ وتىرمىز", - دەپ ناقتىلادى ول.

شىنداليەۆ تەرروريستٸ ٶلٸم جازاسىمەن توقتاتۋ مٷمكٸن ەمەس ەكەنٸن ايتتى.

"تەرروريست لاڭكەستٸك ەرەكەتكە بارعان كەزدە, ەڭ الدىمەن, ٶز ٶمٸرٸن قاتەرگە تٸگەتٸنٸن بٸلەمٸز. سوندىقتان مەملەكەت قازاقستاندا وسىنداي ەرەكەتتەرگە جول بەرمەۋ ٷشٸن كەشەندٸ شارالار قابىلداپ جاتىر. بٸزدە ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى كٷرەس جٶنٸندە ارنايى باعدارلاما قابىلداندى, وندا بٸرٸنشٸ كەزەكتە وسىنداي ەرەكەتتەردٸڭ الدىن الۋ ٷشٸن ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ شەشۋ, تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى جولعا قويىلدى.

سٸز ايتقان قىلمىستار بويىنشا ٶمٸر بويى باس بوستاندىعىنان ايىرۋ سيياقتى جازا تٷرٸ ساقتالادى, بۇل دا ٶتە اۋىر جازا, ونىڭ قىلمىسى كەشٸرٸلمەسە عانا, باس بوستاندىعىنان ايىرىلادى", - دەدٸ شىنداليەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, ٶلٸم جازاسى قىلمىسقا ەسەر ەتپەيدٸ.

پرەزيدەنت "ٶلٸم جازاسىن جويۋعا باعىتتالعان ازاماتتىق جەنە ساياسي قۇقىقتار تۋرالى حالىقارالىق پاكتٸگە ەكٸنشٸ فاكۋلتاتيۆتٸك حاتتامانى راتيفيكاتسييالاۋ تۋرالى" زاڭعا 2 قاڭتاردا قول قويدى.

سونىمەن بٸرگە, 2003 جىلدان باستاپ ٶلٸم جازاسىنا موراتوريي ەنگٸزٸلدٸ.

قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇرىن كونستيتۋتسيياعا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋدٸڭ قاجەتٸ جوق دەپ مەلٸمدەگەن بولاتىن.