قازاقستان پرەزيدەنتٸ شەتەلدٸك ديپلوماتييالىق كورپۋس ٶكٸلدەرٸمەن كەزدەستٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندا تٸركەلگەن حالىقارالىق ۇيىمدار جەنە شەتەلدٸك ديپلوماتييالىق كورپۋس ٶكٸلدەرٸمەن كەزدەسۋ بارىسىندا ەلٸمٸزدە قازٸرگٸ كەزدە ازاماتتاردىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋعا جەنە ەكونوميكالىق دامۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان اۋقىمدى رەفورمالار ٸسكە اسىرىلىپ جاتقانىن ايتتى.
– بيىلعى جولداۋ باعىتتارىن جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن 4 ميلليارد دوللاردان استام قاراجات بٶلٸنەتٸن بولادى. بيۋدجەتتٸك سالادا جۇمىس ٸستەيتٸن 1,3 ميلليون قىزمەتكەردٸڭ جالاقىسى ٶسەدٸ. ادام كاپيتالىن دامىتىپ, قۇقىق قورعاۋ جٷيەسٸن جاڭعىرتۋ ٷشٸن ناقتى شارالاردى ٸسكە اسىرۋ كٶزدەلگەن. بىلتىر قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ٶسٸمٸ 4 پايىزعا جەتٸپ, ەلەمدٸك ورتاشا كٶرسەتكٸشتەن اسىپ تٷستٸ, – دەدٸ ەلباسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى ەلٸمٸزگە شەتەلدەن تارتىلعان تٸكەلەي ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ 300 ميلليارد دوللارعا جەتكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– حالقىمىزدىڭ باقۋاتتى ٶمٸر سٷرٸپ, 2050 جىلعا قاراي وزىق دامىعان 30 ەلدٸڭ قاتارىنا قوسىلۋى – تەۋەلسٸز مەملەكەتٸمٸزدٸڭ نەگٸزگٸ مۇراتى. ەلٸمٸزدٸڭ سىرتقى ساياساتى وسى ٸزگٸ ماقساتتى ٸسكە اسىرۋعا باعىتتالعان, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
مەملەكەت باسشىسى ەلٸمٸزدٸڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ ٸسكە اسىرىلۋ بارىسىنا توقتالىپ, وسى سالاداعى بٸرقاتار جەتٸستٸكتەردٸ اتاپ كٶرسەتتٸ.
– جاھاندىق باستامالاردىڭ ارقاسىندا مەملەكەتٸمٸزدٸڭ حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلٸ ارتا تٷستٸ. قازاقستاننىڭ بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ تۇراقتى ەمەس مٷشەسٸ رەتٸندەگٸ قىزمەتٸنٸڭ نەتيجەلەرٸ – سونىڭ ايقىن دەلەلٸ. جىل باسىندا ەلٸمٸزدٸڭ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەستەگٸ تٶراعالىعى اياسىندا «جاپپاي قىرىپ جويۋ قارۋىن تاراتپاۋ: سەنٸم شارالارى» اتتى تاقىرىپپەن ارنايى وتىرىس ٶتكٸزدٸك. بۇل ٸس-شارا بارىسىندا بۇۇ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸ تٶراعاسىنىڭ بٸرەگەي مەلٸمدەمەسٸ جاسالدى, – دەدٸ ەلباسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاننىڭ ەۋرازييا ەكونوميكالىق وداعى اياسىنداعى جوبالاردى جەنە «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» باستاماسىن ٸسكە اسىرۋعا اتسالىسۋىنىڭ نەتيجەلەرٸ جٶنٸندە ايتتى. سونداي-اق, ەلٸمٸزدٸڭ ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ جەنە كٶلٸك-ترانزيت ەلەۋەتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ مەسەلەلەرٸنە نازار اۋدارىلدى.
– استانادا ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸ باسشىلارىنىڭ بٸرٸنشٸ كونسۋلتاتيۆتٸك كەزدەسۋٸ ٶتكەننەن كەيٸن ٶڭٸرارالىق ىنتىماقتاستىق ەدەۋٸر جانداندى. ايماقتاعى ەلدەردٸڭ بارلىق كٶشباسشىلارى قىسقا مەرزٸم ٸشٸندە ٶزارا ساپار الماسىپ, كەزدەسۋلەر ٶتكٸزدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا مەملەكەتتەرٸمٸز اراسىنداعى ەكٸ جاقتى ساۋدا ٸسٸنە قاتىستى كەدەرگٸلەر جويىلۋدا, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
مەملەكەت باسشىسى ورتالىق ازييا ەلدەرٸ اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ دامۋى بٷكٸل ەلەم قوعامداستىعى ٷشٸن تيٸمدٸ ەرٸ ەرەكشە ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
سونىمەن بٸرگە, ەلباسى اقتاۋ قالاسىندا ٶتكەن كاسپيي ماڭى ەلدەرٸ سامميتٸنٸڭ نەتيجەلەرٸنە توقتالىپ, «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى جۇمىسىنىڭ پەرسپەكتيۆالارى جٶنٸندە ايتتى.
– قازاقستان ەلەمنٸڭ 184 مەملەكەتٸمەن ديپلوماتييالىق بايلانىس ورناتىپ, 57 ەلشٸلٸگٸ مەن تۇراقتى ٶكٸلدٸكتەرٸن اشتى. ەلٸمٸزدە شەت ەلدەردٸڭ 98 ەلشٸلٸگٸ مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدٸكتەرٸ بار. بٸز سىرتقى ساياساتتا بەيبٸت ەرٸ كٶپ ۆەكتورلى باعىتتى ۇستانۋدى جالعاستىرا بەرەمٸز, – دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ رەسەي فەدەراتسيياسىمەن, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن, امەريكا قۇراما شتاتتارىمەن, ورتالىق ازييا جەنە ەۋروپا وداعى ەلدەرٸمەن قارىم-قاتىناستارىنىڭ دامۋىنا وڭ باعا بەردٸ.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ ەلٸمٸزدٸڭ تٷركييامەن, تمد جەنە ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارتى ۇيىمىنىڭ ەلدەرٸمەن, اراب جەنە مۇسىلمان ەلەمٸ, لاتىن امەريكاسى جەنە افريكا مەملەكەتتەرٸمەن ەكٸ جاقتى بايلانىستاردى نىعايتۋ ٷدەرٸستەرٸنە ەرەكشە توقتالدى.
ەلباسى ديپلوماتييالىق كورپۋس ٶكٸلدەرٸنە ارنالعان سٶزٸندە حالىقارالىق قاتىناستارداعى شيەلەنٸستەردٸڭ شەگٸنە جەتۋٸنە بايلانىستى الاڭداۋشىلىق بٸلدٸرەتٸنٸن ايتتى.
– قازٸرگٸ ەلەم «قىرعي-قاباق سوعىس» زامانىنا قاراعاندا كٶپ جاقتىلىعىمەن ەرەكشەلەنەدٸ. سونىمەن قاتار, جاڭا ەرەجەلەر ەلٸ دە انىقتالعان جوق, سونىڭ سالدارىنان قاتەرلەر مەن داعدارىستار كٶبٸنە ايقىن بولماي وتىر. وسىنداي جاعدايدا بٸز ەلەمدٸك اۋقىمداعى قاقتىعىستاردىڭ ۋشىعۋىنا تٷرتكٸ بولاتىن جاھاندىق بەسەكەنٸڭ كٷشەيگەنٸن كٶرٸپ وتىرمىز, – دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى كٷن تەرتٸبٸندەگٸ جاھاندىق جەنە ٶڭٸرلٸك مەسەلەلەرگە دە نازار اۋداردى.
– باستى دەرجاۆالار اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ تەكەتٸرەستٸك سيپاتى بٸرتە-بٸرتە شيەلەنٸستٸ تارقاتۋعا باعىتتالعان XX عاسىرداعى تيٸمدٸ تەتٸكتەردٸڭ كٷيرەۋٸنە ەكەلە جاتىر. بۇل شىعىس-باتىس باعىتى بويىنشا قارۋلانۋدىڭ بەلەڭ الۋىنا ەكەپ سوقتىراتىن ەسكەري ەلەۋەتتٸڭ شەكتەن تىس ارتۋىنا سەبەپ بولادى, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
ەلباسى يادرولىق دەرجاۆالاردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸك تانىتىپ, قارۋ-جاراقتاردى تاراتپاۋ جەنە قارۋسىزدانۋ قاعيداتتارى مەن يدەيالارىنا ادالدىعىن كٶرسەتۋگە تيٸس ەكەنٸن ايتتى.
– ديالوگ پەن سەنٸمدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ كەڭ اۋقىمدى يادرولىق داعدارىسقا يتەرمەلەيتٸن تٷرلٸ جاعدايلاردىڭ تۋىنداۋ قاتەرٸن ٶرشٸتپەۋدٸڭ بەرٸك كەپٸلٸ بولماق. مەن كٶپتەگەن جىلدار بويى ەلەمدٸك قوعامداستىق الدىندا بٷكٸل ادامزات ٷشٸن ەڭ نەگٸزگٸ مەسەلە رەتٸندە يادرولىق قارۋ-جاراقتى تاراتپاۋ رەجٸمٸن كٷشەيتۋ مەسەلەسٸن كٶتەرٸپ كەلەمٸن. بۇعان قازاقستاننىڭ جاھاندىق انتييادرولىق قوزعالىسقا زور ٷلەس قوسقان مەملەكەت رەتٸندە مورالدىق تۇرعىدان تولىق قۇقى بار, – دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى قارۋ-جاراقتى تاراتپاۋدىڭ جەنە قارۋسىزدانۋ رەجٸمدەرٸن نىعايتۋدىڭ جاھاندىق ٷدەرٸسٸنە بارلىق مەملەكەتتەردٸڭ پارلامەنتتەرٸ مەن قاراپايىم ازاماتتارى بەلسەندٸ اتسالىسۋى كەرەك ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ جەر بەتٸندە بەيبٸتشٸلٸك پەن تىنىشتىق ورناتۋعا باعىتتالعان جاھاندىق انتييادرولىق قوزعالىس قۇرۋ حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ باستى ماقساتتارىنىڭ بٸرٸ بولۋعا تيٸس ەكەنٸن ايتتى.
– جەر شارىنىڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸندەگٸ قاقتىعىس وشاقتارىن رەتتەۋ ٷشٸن بٸرلەسكەن ەرٸ كەشەندٸ شارالار قابىلداۋ قاجەت. وسىعان وراي مينسك پروتسەسٸنٸڭ نەگٸزگٸ جاقتاۋشىلارىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە قازاقستان ۋكراينا داعدارىسىنا بايلانىستى كٷردەلٸ جاعدايدان شىعۋ ٷشٸن نورماند فورماتىنداعى كەلٸسسٶزدەردٸڭ جاندانعانىن قولداعان بولار ەدٸ, – دەدٸ ەلباسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ جەنەۆا جەنە استانا فورماتتارى اياسىندا سيريياداعى قاقتىعىستاردى شەشۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستاردى جالعاستىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.
سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ جانىنان سيرييا ٸسٸ جٶنٸندەگٸ كونستيتۋتسييالىق كوميتەت قۇرۋ تۋرالى باستاماعا قولداۋ بٸلدٸردٸ.
– قازاقستان مەن بٷكٸل ورتالىق ازييا ٶڭٸرٸ ٷشٸن اۋعانستانداعى احۋالدى تۇراقتاندىرۋدىڭ ماڭىزى زور. بٸز بۇل ەلدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق تۇرعىدان قالىپقا كەلۋٸنە ەلەۋلٸ ٷلەس قوسىپ وتىرمىز. اۋعانستان قوعامىندا ٸشكٸ ديالوگ ورناتۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستاردىڭ بارلىق فورماتىنا قولداۋ بٸلدٸرەمٸز, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
ەلباسى جان-جاقتى ديالوگتىڭ دامۋى جاۋاپكەرشٸلٸك پەن ۇجىمدىق ٸس-ەرەكەت قاعيداتىنا سەيكەس جٷرگٸزٸلۋگە تيٸس ەكەنٸن ايتتى.
– بٸز اقش, رەسەي, قىتاي جەنە ەۋروپا وداعى اراسىنداعى بايلانىستاردى قالپىنا كەلتٸرۋ ارقىلى عانا جەر بەتٸندەگٸ بەيبٸتشٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتٸپ, سانكتسييالار مەن ساۋدا تەكەتٸرەستەرٸنٸڭ پروبلەمالارىن شەشە الامىز. بۇل اسا ماڭىزدى قادام ەلەمدٸك جاڭا تەرتٸپتٸ قالىپتاستىرىپ, ەلدەر مەن حالىقتاردىڭ ودان ەرٸ بەيبٸت ٶمٸر سٷرۋٸ ٷشٸن قىزمەت ەتۋٸ كەرەك. سٸزدەر ٶكٸلدٸك ەتٸپ وتىرعان ديپلوماتييالىق كورپۋس بارلىق مەملەكەتتەر مەن حالىقتاردىڭ يگٸلٸگٸ ٷشٸن ىنتىماقتاستىق پەن سەنٸمنٸڭ جاڭا جولدارىن اشۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزۋگە تيٸس دەپ ويلايمىن, – دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى بٷگٸنگٸ كەزدەسۋ دەستٷرگە وراي جىل سوڭىنا قاراي ٶتٸپ وتىرعانىن ايتىپ, ديپلوماتييالىق قىزمەتكەرلەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸن كەلە جاتقان روجدەستۆو جەنە جاڭا جىل مەرەكەلەرٸمەن قۇتتىقتادى.
