قر ۇلتتىق بانكٸنٸڭ مەلٸمەتٸنە قاراعاندا, قازاقستاننىڭ جالپى سىرتقى قارىزى 2016 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا 163,758 ميلليارد دوللار بولدى. 2016 جىلى بۇل سوما 10,37 ميللياردقا نەمەسە 6,7 پايىزعا ٶسكەن. سىرتقى قارىزدىڭ كٶپ بٶلٸگٸ (55,7 پايىزى) فيرمالار اراسىنداعى قارىزدار. قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنە سەنسەك, مەملەكەتتٸك قارىز 2017 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا 11 436,6 ميلليارد تەڭگە (34,1 ميلليارد دوللار). Tengrinews.kz تٸلشٸسٸ بۇل كٶرسەتكٸشتەر قانشالىقتى ٷلكەن, ەلٸمٸز كٸمگە قانشا قارىز ەكەنٸن جەنە شەتەلدەر قازاقستانعا قانشا قارىز ەكەنٸن تٷسٸندٸرەدٸ.
"الپاري" كومپانيياسىنىڭ ساراپتامالىق دەپارتامەنتٸ باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ناتاليا ميلچاكوۆانىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ سىرتقى قارىزىن ادام باسىنا شاقسا, 8 740 دوللاردان كەلەدٸ. بۇل جەكە ادام ٷشٸن قورقىنىشتى كٶرٸنگەنٸمەن, ەلەمدٸك دەڭگەيدە قالىپتى بولىپ سانالادى. "مەسەلەن ۇلىبريتانييادا بۇل كٶرسەتكٸش ادام باسىنا شاققاندا 150 مىڭ دوللار, بەلگييا, نورۆەگييا, فينلياندييا - 100 مىڭ دوللار, ال رەسەي ٷشٸن - 3,5 مىڭ دوللار عانا. بۇل جەردە ادام سانى دا ماڭىزدى ەكەنٸن ايتا كەتۋ كەرەك, سوندىقتان رەسەي مەن قحر ٷشٸن سىرتقى قارىز ادام باسىنا شاققاندا از كەلەدٸ", - دەيدٸ ساراپشى.
ميلچاكوۆا قارىزدى ادام باسىنا شاعىپ ەسەپتەگەنٸمەن, بۇل ەشكٸمگە جەكە ەسەر ەتپەيتٸنٸن, بۇل بيلٸك ٷشٸن كٶرسەتكٸش ەكەنٸن جەنە شەتەلدەن قارىز الۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداعان ٷكٸمەت ٷشٸن ەكونوميكالىق بٶگەت بولادى. ەدەتتە بۇل كٶرسەتكٸش كٶرشٸ ەلدەردٸڭ كٶرسەتكٸشتەرٸمەن سالىستىرىلادى. ٶزگە ەلدەرمەن سالىستىرعاندا قارىز قانشالىقتى از بولسا, ونى سوعۇرلىم جىلدام قايتارۋ كەرەك بولادى.
ساراپشىنىڭ ويىنشا, قارىز الۋشى ەلدٸڭ قارجىلىق جاعدايىنىڭ تٷزۋ ەكەنٸن كٶرسەتەتٸن باسقا دا كٶرسەتكٸش بار - قارىز ٷلەسٸ, سونىڭ ٸشٸندە ەلدٸڭ جٸٶ-دەگٸ سىرتقى قارىزىنىڭ ٷلەسٸ. جٸٶ-دەگٸ قارىز ٷلەسٸ از ەلدٸڭ قارىز تٶلەۋ جەنە قارىز الۋ ەلەۋەتٸ جوعارى. جٸٶ-دەگٸ قارىز 10-15 پايىز دەڭگەيٸندە بولسا, بۇل قالىپتى سانالادى. "قازاقستاننىڭ قارجى جاعدايى قالىپتى. رەسەي, برازيلييا, وڭتٷستٸك كورەيا, تٷركييا, وار, يزرايل, تايلاند, قىتاي جەنە ٶزگە دە كٶپتەگەن ەلدەر قارجىلىق جاعدايى قالىپتىلار قاتارىندا.
"ال اقش, يسپانييا, دانييا, گرەكييا, پورتۋگالييا جەنە ەۋرووداق ەلدەرٸنٸڭ بارلىعىندا دەرلٸك قارىز جٸٶ-نەن بٸرنەشە ەسە ارتىق", - دەيدٸ ساراپشى. مىسالى, سوڭعى مەلٸمەتتەر بويىنشا, جٸٶ-گە قاتىستى جاپونييانىڭ سىرتقى قارىزى 248,1 پايىز, گرەكييا - 178,4 پايىز, ليۆان - 139,1 پايىز, يتالييا - 132,6 پايىز, پورتۋگالييا - 128,8 پايىز, يامايكا - 124,3 پايىز, كابو-ۆەردە - 119,3 پايىز, كيپر - 108,7 پايىز, بەلگييا - 106,3 پايىز, اقش - 105,8 پايىز, يسپانييا - 99 پايىز, ۇلىبريتانييا - 89,3 پايىز.
تمد ەلدەرٸنە كەلەتٸن بولساق, حالىقارالىق ەكونوميكالىق فورۋم مەلٸمەتٸ بويىنشا, جٸٶ-گە قاتىستى سىرتقى قارىز بويىنشا ۋكراينا بٸرٸنشٸ ورىندا - 80,2 پايىز, ەكٸنشٸ قىرعىزستان - 68,8 پايىز, ٷشٸنشٸ ارمەنييا - 46,6, مولدوۆا - 42, ەزٸربايجان - 36,1, تەجٸكستان - 35,9, قازاقستان جەتٸنشٸ ورىندا (23,3 پايىز). بٸزدەن كەيٸن رەسەي - 17,7 پايىز. بەلارۋس, تٷرٸكمەنستان مەن ٶزبەكستان جايلى اقپارات جوق.
ال قازاقستان قاي ەلدەرگە قارىز دەگەنگە كەلەتٸن بولساق, بۇل تٸزٸمدە نيدەرلاندى ەلٸ بٸرٸنشٸ تۇر. 2016 جىلدىڭ تٶرت توقسانى بويىنشا قازاقستان بۇل ەلگە 47,3 ميلليارد تەڭگە قارىز. ۇلىبريتانييا ەلٸمٸزگە قارىز بەرۋ جاعىنان ەكٸنشٸ تۇر, قازاقستان بۇل ەلگە 24,6 ميلليارد تەڭگە قارىز بەرگەن. ارى قاراي امەريكاعا - 2,9 ميلليارد دوللار, كىتايعا - 12,6 ميلليارد دوللار, فرانتسيياعا - 11,7 ميلليارد دوللار قارىز.
ال ٶز كەزەگٸندە شەتەلدەر قازاقستانعا 169,4 ميلليارد دوللار قارىز. ولاردىڭ ٸشٸندە اقش - 54,9 ميلليارد دوللار, نيدەرلاندى - 20,5 ميلليارد دوللار, ۇلىبريتانييا - 16 ميلليارد دوللار, رەسەي - 7,5 ميلليارد دوللار, گەرمانييا - 4,4 ميلليارد دوللار.
ماقالا اۆتورى ۆاسيلينا اتويانتس
ورىس تٸلٸنەن اۋدارعان ماناس جانتەكەەۆ
