قازاقستان حالقى قارتايىپ جاتىر: ەگدە جاستاعىلاردىڭ ٷلەسٸ 11 پايىزعا جەتتٸ

قازاقستان حالقى قارتايىپ جاتىر: ەگدە جاستاعىلاردىڭ ٷلەسٸ 11 پايىزعا جەتتٸ


بۇۇ بولجامى بويىنشا ەلەم ەلدەرٸندەگٸ سيياقتى قازاقستاندا دا حالىق سانى الدا ٶسٸپ, 2050 جىلعا قاراي شامامەن 24 ميلليون ادامعا جەتەدٸ, - دەپ حابارلايدى Tengrinews.kz اگەنتتٸگٸ ranking.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.

بيىل قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالقى 19 ميلليوننان استى. بۇل ورايدا حالىق سانىنىڭ ٶسۋٸ بالا تۋۋ مەن ٶمٸر سٷرۋ ۇزاقتىعىنىڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن جٶن. 2020 جىلى ٶمٸر سٷرۋ ۇزاقتىعى 71,37 جاس بولدى, ون جىل بۇرىن ول 68,45 جاس, ال 2000 جىلى 65,5 جاس بولدى. بۇل جەردە سەبيلەر مەن بالالار ٶلٸمٸن, تاعى باسقا جايتتاردى ەسكەرۋ كەرەك. زەينەتكە شىققاننان كەيٸنگٸ ٶمٸر سٷرۋ ۇزاقتىعى ەرلەر ٷشٸن 80 جاس, ەيەلدەر ٷشٸن 82 جاس.

قازاقستاندا حالىقتىڭ قارتايۋى بايقالادى. ەگەر 2010 جىلى زەينەت جاسىنداعى حالىقتىڭ ٷلەسٸ 9,9 پايىز بولسا, 2020 جىلى - 11 پايىز. ەڭبەككە قابٸلەتتٸ جاستاعى ازاماتتاردىڭ ٷلەسٸ كەرٸسٸنشە 2010 جىلعى 64 پايىزدان 2020 جىلى 58,3 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەدٸ. ج. بوجە-گارنە-ە. روسسەتتٸڭ دەموگرافييالىق قارتايۋ دەڭگەيٸ بويىنشا قازاقستان "قارتايۋ الدىندا" تۇر.

سونىمەن قاتار, ەڭبەككە قابٸلەتتٸ ادامعا دەموگرافييالىق جٷكتەمە دە ٶسٸپ جاتىر. مەسەلەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ەڭبەككە قابٸلەتتٸ 1000 ازاماتقا ەڭبەككە قابٸلەتتٸ جاستان كٸشٸ جەنە ٷلكەن 692 ادامنان كەلەدٸ (بٸر جىل بۇرىن - 687, ال ون جىل بۇرىن - 555 ادام بولدى.

دەل وسىنداي جاعداي بٷكٸل ەلەمدە بايقالادى. بۇۇ بولجامى بويىنشا, ٸس جٷزٸندە ەلەمنٸڭ بارلىق ەلٸ قارتايۋ پروتسەسٸنە تاپ بولادى.

حالىق قارتايۋىمەن, سەيكەسٸنشە ەڭبەككە قابٸلەتتٸ تۇرعىندارعا جٷكتەمەنٸڭ ۇلعايۋىمەن زەينەتاقى تٶلەۋدٸڭ جيناقتالاتىن جٷيەسٸنە كٶشۋٸنە بايلانىستى ەلەمدٸك تەندەنتسييالار بايقالادى. ولاردىڭ كوەففيتسيەنتٸ 2019 جىلى 53 پايىز (قارجىلاندىرىلاتىن تٷرٸ) 47 پايىزدى قۇرادى, ال 2008 جىلى قارجىلاندىرىلعان جٷيە تەك 40 پايىز, 2009 جىلى - 41 پايىز, ال 1999 جىلى - 31 پايىز. كەيٸنگٸ 20 جىلدا جيناقتاۋشى جٷيە اكتيۆتەرٸنٸڭ زەينەتاقى اكتيۆتەرٸنٸڭ جالپى كٶلەمٸندەگٸ ٷلەسٸ 18 پايىزعا ٶستٸ.

قازاقستان 1998 جىلدان باستاپ بٸرتٸندەپ تٶلەنەتٸن زەينەتاقى جٷيەسٸنەن جيناقتاۋشى زەينەتاقى جٷيەسٸنە كٶشۋدٸ باستادى. ٶتپەلٸ كەزەڭ ەلەمدٸك تەجٸريبەگە سەيكەس كەلەدٸ. مىسالى, زەينەتاقى جٷيەسٸ جيناقتالعان ەلدەر رەتٸندە اۋسترالييا, دانييا, شۆەتسييا, گونكونگ, ٷندٸستان, چيلي, يندونەزييا, سينگاپۋر سەكٸلدٸ ەلدەردٸ اتاپ ٶتۋگە بولادى.

زەينەتاقى جٷيەسٸ - بۇل زەينەتكەرلەرگە تٶلەم جۇمىسشىلاردىڭ اعىمداعى تابىسى ەسەبٸنەن جٷزەگە اسىرىلاتىن جٷيە. قارجىلاندىرىلاتىن جٷيە قارتتارعا تٶلەمگە جۇمسالمايتىن جارنالاردى تٶلەيدٸ, ول جيناقتالىپ, ينۆەستيتسييالانىپ, ينۆەستيتسييادان الىنعان تابىستارمەن بٸرگە كەيٸن ونى جيناعان ادامداردى زەينەتاقىمەن قامتاماسىز ەتۋگە جۇمسالادى.

زەينەتاقى مٶلشەرٸنٸڭ زەينەتاقى جارنالارىنىڭ مٶلشەرٸنە قاتاڭ تەۋەلدٸلٸگٸ ارقىلى جۇمىسشىلار تاراپىنان قارتايعاندا, ماتەريالدىق قامتاماسىز ەتٸلۋٸنە جاۋاپكەرشٸلٸكتەرٸ كٷشەيٸپ, تابىسىن زاڭدى تٷردە رەسٸمدەگٸسٸ كەلەدٸ.

تولىعىراق جيناقتالاتىن جەنە تٶلەنەتٸن زەينەتاقى جٷيەلەرٸنٸڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىق ينفوگرافيكادا كٶرسەتٸلگەن.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى كٶپ دەڭگەيلٸ زەينەتاقى جٷيەسٸ قارجىلاندىرىلاتىن قۇرامداس بٶلٸگٸ بيۋدجەتكە تٷسەتٸن جٷكتەمەنٸ ازايتۋعا, سونداي-اق, بولاشاقتا زەينەتاقى مٶلشەرٸن ۇلعايتۋعا كٶمەكتەسەدٸ.

بيىل 1 قىركٷيەكتە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ زەينەتاقى جيناقتارى 12,9 تريلليون تەڭگە بولدى - بۇل ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا, 6 پايىزعا ارتىق. زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ نەگٸزگٸ كٶلەمٸ مٸندەتتٸ زەينەتاقى جارنالارى ەسەبٸنەن قالىپتاستى - 12,6 تريلليون تەڭگە (سوڭعى 12 ايداعى ٶسٸم 5 پايىز). مٸندەتتٸ كەسٸپتٸك زەينەتاقى جارنالارى (مجزق) بويىنشا زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ كٶلەمٸ 342,6 ميلليارد تەڭگەنٸ قۇرادى (ٶسٸم 17 پايىز), ەرٸكتٸ زەينەتاقى جارنالارى بويىنشا زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ مٶلشەرٸ (زبج) - 1,6 ميلليارد تەڭگە.

سالىمشىلاردىڭ ٶز سالىمدارىنان باسقا, 2021 جىلدىڭ 1 قاڭتارى مەن 1 قىركٷيەگٸ ارالىعىندا 938,9 ميلليارد تەڭگەنٸ قۇرايتىن تازا ينۆەستيتسييالىق كٸرٸستٸڭ ارقاسىندا زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ ەدەۋٸر ٶسۋٸ قامتاماسىز ەتٸلدٸ, بۇل ٶتكەن جىلداعى 8 پايىز, 67 ميللياردتان اسىپ تٷستٸ. جىل باسىنان 1 قىركٷيەككە دەيٸن بجزق سالىمشىلارىنا جاس بويىنشا تٶلەمدەر - 62 ميلليارد.