Arhitektor 17 jyl boiy áielderdi óltirip, máiitterdi tasjol boiyna kómip júrgen: Maniakty ustaýǵa ne kómektesti? Arhitektor 17 jyl boiy áielderdi óltirip, máiitterdi tasjol boiyna kómip júrgen: Maniakty ustaýǵa ne kómektesti? Qaraǵandy oblysyndaǵy jańa qýat kózderi, gazdandyrý jáne jylý: Nurlybek Nálibaev óńirdegi negizgi jobalarmen tanysty Qaraǵandy oblysyndaǵy jańa qýat kózderi, gazdandyrý jáne jylý: Nurlybek Nálibaev óńirdegi negizgi jobalarmen tanysty
Qoǵam

Qazaqstan halqy qartaiyp jatyr: egde jastaǵylardyń úlesi 11 paiyzǵa jetti

Ult portaly
Qazaqstan halqy qartaiyp jatyr: egde jastaǵylardyń úlesi 11 paiyzǵa jetti


BUU boljamy boiynsha álem elderindegi siiaqty Qazaqstanda da halyq sany alda ósip, 2050 jylǵa qarai shamamen 24 million adamǵa jetedi, - dep habarlaidy Tengrinews.kz agenttigi ranking.kz saityna silteme jasap.

Biyl Qazaqstan Respýblikasynyń halqy 19 millionnan asty. Bul oraida halyq sanynyń ósýi bala týý men ómir súrý uzaqtyǵynyń ulǵaiýyna bailanysty ekenin atap ótken jón. 2020 jyly ómir súrý uzaqtyǵy 71,37 jas boldy, on jyl buryn ol 68,45 jas, al 2000 jyly 65,5 jas boldy. Bul jerde sábiler men balalar ólimin, taǵy basqa jaittardy eskerý kerek. Zeinetke shyqqannan keiingi ómir súrý uzaqtyǵy erler úshin 80 jas, áielder úshin 82 jas.

Qazaqstanda halyqtyń qartaiýy baiqalady. Eger 2010 jyly zeinet jasyndaǵy halyqtyń úlesi 9,9 paiyz bolsa, 2020 jyly - 11 paiyz. Eńbekke qabiletti jastaǵy azamattardyń úlesi kerisinshe 2010 jylǵy 64 paiyzdan 2020 jyly 58,3 paiyzǵa deiin tómendedi. J. Boje-Garne-E. Rossettiń demografiialyq qartaiý deńgeii boiynsha Qazaqstan "qartaiý aldynda" tur.

Sonymen qatar, eńbekke qabiletti adamǵa demografiialyq júkteme de ósip jatyr. Máselen, Qazaqstan Respýblikasynda eńbekke qabiletti 1000 azamatqa eńbekke qabiletti jastan kishi jáne úlken 692 adamnan keledi (bir jyl buryn - 687, al on jyl buryn - 555 adam boldy.

Dál osyndai jaǵdai búkil álemde baiqalady. BUU boljamy boiynsha, is júzinde álemniń barlyq eli qartaiý protsesine tap bolady.

Halyq qartaiýymen, sáikesinshe eńbekke qabiletti turǵyndarǵa júktemeniń ulǵaiýymen zeinetaqy tóleýdiń jinaqtalatyn júiesine kóshýine bailanysty álemdik tendentsiialar baiqalady. Olardyń koeffitsienti 2019 jyly 53 paiyz (qarjylandyrylatyn túri) 47 paiyzdy qurady, al 2008 jyly qarjylandyrylǵan júie tek 40 paiyz, 2009 jyly - 41 paiyz, al 1999 jyly - 31 paiyz. Keiingi 20 jylda jinaqtaýshy júie aktivteriniń zeinetaqy aktivteriniń jalpy kólemindegi úlesi 18 paiyzǵa ósti.

Qazaqstan 1998 jyldan bastap birtindep tólenetin zeinetaqy júiesinen jinaqtaýshy zeinetaqy júiesine kóshýdi bastady. Ótpeli kezeń álemdik tájiribege sáikes keledi. Mysaly, zeinetaqy júiesi jinaqtalǵan elder retinde Aýstraliia, Daniia, Shvetsiia, Gonkong, Úndistan, Chili, Indoneziia, Singapýr sekildi elderdi atap ótýge bolady.

Zeinetaqy júiesi - bul zeinetkerlerge tólem jumysshylardyń aǵymdaǵy tabysy esebinen júzege asyrylatyn júie. Qarjylandyrylatyn júie qarttarǵa tólemge jumsalmaityn jarnalardy tóleidi, ol jinaqtalyp, investitsiialanyp, investitsiiadan alynǵan tabystarmen birge keiin ony jinaǵan adamdardy zeinetaqymen qamtamasyz etýge jumsalady.

Zeinetaqy mólsheriniń zeinetaqy jarnalarynyń mólsherine qatań táýeldiligi arqyly jumysshylar tarapynan qartaiǵanda, materialdyq qamtamasyz etilýine jaýapkershilikteri kúsheiip, tabysyn zańdy túrde rásimdegisi keledi.

Tolyǵyraq jinaqtalatyn jáne tólenetin zeinetaqy júieleriniń arasyndaǵy aiyrmashylyq infografikada kórsetilgen.

Qazaqstan Respýblikasy kóp deńgeili zeinetaqy júiesi qarjylandyrylatyn quramdas bóligi biýdjetke túsetin júktemeni azaitýǵa, sondai-aq, bolashaqta zeinetaqy mólsherin ulǵaitýǵa kómektesedi.

Biyl 1 qyrkúiekte Qazaqstan respýblikasy azamattarynyń zeinetaqy jinaqtary 12,9 trillion teńge boldy - bul ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda, 6 paiyzǵa artyq. Zeinetaqy jinaqtarynyń negizgi kólemi mindetti zeinetaqy jarnalary esebinen qalyptasty - 12,6 trillion teńge (sońǵy 12 aidaǵy ósim 5 paiyz). Mindetti kásiptik zeinetaqy jarnalary (MJZQ) boiynsha zeinetaqy jinaqtarynyń kólemi 342,6 milliard teńgeni qurady (ósim 17 paiyz), erikti zeinetaqy jarnalary boiynsha zeinetaqy jinaqtarynyń mólsheri (ZBJ) - 1,6 milliard teńge.

Salymshylardyń óz salymdarynan basqa, 2021 jyldyń 1 qańtary men 1 qyrkúiegi aralyǵynda 938,9 milliard teńgeni quraityn taza investitsiialyq kiristiń arqasynda zeinetaqy jinaqtarynyń edáýir ósýi qamtamasyz etildi, bul ótken jyldaǵy 8 paiyz, 67 milliardtan asyp tústi. Jyl basynan 1 qyrkúiekke deiin BJZQ salymshylaryna jas boiynsha tólemder - 62 milliard.

Oqi otyryńyz