قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا ەلٸمٸزدٸڭ 2020 جىلعى قاڭتار-قازانداعى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ جەنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋىنىڭ قورىتىندىلارى قارالدى. ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ رۋسلان دەلەنوۆ ەكونوميكانىڭ جاي-كٷيٸ مەن ەلدەگٸ قازٸرگٸ جاعداي تۋرالى باياندادى, دەپ حابارلايدى primeminister.kz سايتى.
مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, ەلەمدٸك ەكونوميكا مەن ساۋدادا بەلگٸسٸزدٸك ساقتالۋدا. حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىنىڭ 2020 جىلعا ارنالعان جاڭارتىلعان بولجامدارى بويىنشا ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ ٶسۋ قارقىنىنىڭ تٶمەندەۋٸ مينۋس 4,4%-تەن مينۋس 7,6%, ەلەمدٸك ساۋدا — مينۋس 7%-تەن مينۋس 10,6% ارالىعىندا باعالانادى.
جاھاندىق ينۆەستيتسييالار بيىلعى بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتا 2 ەسەگە تٶمەندەدٸ. جەكەلەگەن ەلدەردە قايتا شەكتەۋ شارالارى ەنگٸزٸلدٸ.
«بيىلعى 10 ايدا ٶندٸرۋشٸ ەمەس سەكتورلارعا سالىنعان ينۆەستيتسييالار ۇلعايدى, ناقتى سەكتوردا ٶسٸم ساقتالۋدا, قىزمەتتەر سالاسى تۇراقتاندى جەنە ەكونوميكانى كرەديتتەۋ ۇلعايۋدا. 10 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تاۋارلار ٶندٸرٸسٸ 1,9%-عا ٶستٸ. بۇل رەتتە, قىزمەتتەر كٶلەمٸ 6,1%-عا قىسقاردى. سونىڭ نەتيجەسٸندە جەدەل دەرەكتەر بويىنشا, جالپى ٸشكٸ ٶنٸم 2,9%-عا تٶمەندەدٸ. جىلدىق ينفلياتسييا 7,1%-دى قۇرادى», — دەپ مەلٸمدەدٸ ر. دەلەنوۆ.
ناقتى سەكتور سالالارىنىڭ كٶبٸ جەنە جەكەلەگەن قىزمەت تٷرلەرٸ جاقسى ٶسٸم قارقىنىن كٶرسەتتٸ. ولار — قۇرىلىس, اقپارات جەنە بايلانىس, اۋىل شارۋاشىلىعى, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ.
سونىمەن بٸرگە تٶمەندەۋ كٶلٸك, ساۋدا, عىلىمي جەنە تەحنيكالىق قىزمەت, جىلجىمايتىن مٷلٸكپەن وپەراتسييالار, ەكٸمشٸلٸك قىزمەت كٶرسەتۋ سالالارىندا بايقالدى.
10 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بازالىق فاكتورلار – ٶندٸرۋشٸ ەمەس سەكتورلارعا ينۆەستيتسييالار, ەكونوميكانى كرەديتتەۋ, ناقتى سەكتوردىڭ ٶسۋٸ جەنە قىزمەتتەر سالاسىنىڭ تٶمەندەنۋٸنٸڭ تۇراقتانۋى بولدى.
وسىلايشا, 10 ايدا كەن ٶندٸرۋ ٶنەركەسٸبٸن ەسەپكە الماعاندا, ينۆەستيتسييالار 14,7%-عا ٶستٸ.
«ينۆەستيتسييالاردىڭ ەلەۋلٸ كٶلەمٸ تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنا 30%-عا ٶسۋمەن 1 472 ملرد تەڭگە, كٶلٸككە 8%-عا ٶسۋمەن 959 ملرد تەڭگە, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنە 11%-عا ٶسۋمەن 661 ملرد تەڭگە, ونىڭ ٸشٸندە ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنە 20%-عا ٶسۋمەن 75 ملرد تەڭگە, اۋىل شارۋاشىلىعىنا 8%-عا ٶسۋمەن 413 ملرد تەڭگە تارتىلدى», — دەپ حابارلادى مينيستر.
ەكونوميكانى كرەديتتەۋ جىل باسىمەن سالىستىرعاندا 3,5%-عا ۇلعايدى. كرەديتتەردٸڭ ەڭ كٶپ ٶسۋٸ بايلانىس, اۋىل شارۋاشىلىعى, ٶنەركەسٸپ جەنە قۇرىلىس سالاسىندا بايقالادى.
شاعىن كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەرٸن كرەديتتەۋ 5,9%-عا ۇلعايدى, بۇل تۇتىنۋشىلىق كرەديتتەردٸڭ جەنە جالپى ەكونوميكانى كرەديتتەۋدٸڭ ٶسۋٸنەن جوعارى.
ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ سالالارىندا ٶسٸم جەدەلدەدٸ. فارماتسەۆتيكا 40%-عا دەيٸن, جەڭٸل ٶنەركەسٸپ 16%-عا دەيٸن, ماشينا جاساۋ 17%-عا دەيٸن, اۆتوموبيل جاساۋ 54%-عا دەيٸن جەدەلدەدٸ.
«9 ايدا سىرتقى ساۋدا اينالىمى $62,8 ملرد قۇرادى. ەكسپورت $35,3 ملرد, يمپورت $27,5 ملرد قۇرادى. وسىلايشا, ساۋدا تەڭگەرٸمٸنٸڭ وڭ سالدوسى $7,8 ملرد دەڭگەيٸندە قامتاماسىز ەتٸلدٸ», — دەدٸ ر. دەلەنوۆ.
ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە ٶسٸم 3,2% دەڭگەيٸندە ساقتالۋدا. بۇل رەتتە كەن ٶندٸرۋ ٶنەركەسٸبٸ 3,1%-عا تٶمەندەدٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە, ٶنەركەسٸپتٸڭ ناقتى كٶلەم يندەكسٸ 99,4%-دى قۇرادى. ٶڭٸرلەردٸڭ كٶبٸندە ٶنەركەسٸپتٸڭ ٶسكەنٸ بايقالادى.
ەڭ جوعارى ٶسٸمدٸ قوستاناي, اقمولا, سولتٷستٸك قازاقستان, باتىس قازاقستان وبلىستارى كٶرسەتتٸ.
ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ 3,2%-عا ٶستٸ. ٶڭٸرلەر بويىنشا جوعارى ٶسٸم قوستاناي, تٷركٸستان, اقمولا, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىستارىندا بايقالادى.
نەگٸزگٸ كاپيتالعا 9,4 ترلن تەڭگە سوماسىندا ينۆەستيتسييالار تارتىلدى. 13 ٶڭٸر ٶسٸم كٶرسەتتٸ. ونىڭ ٸشٸندە ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸشتەر تٷركٸستان وبلىسىندا جەنە شىمكەنت قالاسىندا بايقالىپ وتىر.
قۇرىلىس سەكتورى سەرپٸندٸ ٶسٸم كٶرسەتٸپ وتىر. ورىندالعان جۇمىستاردىڭ كٶلەمٸ 10,7%-عا ٶستٸ. بەلسەندٸ قۇرىلىس جۇمىستارى تٷركٸستان وبلىسىندا جەنە شىمكەنت قالاسىندا بايقالادى.
10,7 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. بۇل ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 9,7%-عا كٶپ.
ٶڭٸرلەردە 7 ەكونوميكالىق كٶرسەتكٸش بويىنشا جالپى جاعداي كەلەسٸدەي.
5 كٶرسەتكٸش بويىنشا 9 ٶڭٸردە ٶسٸم بايقالادى. ولار اقمولا, الماتى, جامبىل, قوستاناي, ماڭعىستاۋ, پاۆلودار, سولتٷستٸك-قازاقستان, تٷركٸستان وبلىستارى جەنە شىمكەنت قالاسى.
سونداي-اق 6 ٶڭٸردە 3-4 كٶرسەتكٸش بويىنشا ٶسٸم تٸركەلدٸ. بۇل ورتاشا دەڭگەي.
ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالاردى ەسكەرە وتىرىپ, كەلەسٸ اسپەكتٸلەرگە نازار اۋدارۋ قاجەت:
- بيزنەستٸ جٷرگٸزۋ ٷشٸن, ەسٸرەسە شەكتەۋ شارالارى ەسەر ەتكەن سالالاردا رەسٸمدەر مەن شارتتاردى بارىنشا جەڭٸلدەتۋ.
- ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ قولداۋ ٷشٸن ەكٸمدٸكتەر جانىنداعى ٶڭٸرلٸك شتابتاردىڭ بيزنەس سۇرانىستارىنا جەدەل دەن قويۋ.
- ەكونوميكانى ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸك بانكتەر كرەديتتەۋٸ كەزٸندە بيزنەستٸ مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارىن پايدالانۋدى جانداندىرۋ.
- جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ ساپالى ينۆەستيتسييالاردى تارتۋى بويىنشا پرواكتيۆتٸ جەنە ماقساتتى جۇمىس جاساۋ.
- جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى شەڭبەرٸندە قۇرىلاتىن جۇمىس ورىندارى بويىنشا مونيتورينگتٸ كٷشەيتۋ جەنە تۇراقتى جۇمىسپەن قامتۋ ٷلەسٸن ۇلعايتۋ.
- تۇتىنۋ تاۋارلارىنىڭ باعالارىن ەرەكشە باقىلاۋ جەنە تۇراقتاندىرۋ قورلارىنىڭ تەتٸكتەرٸن پايدالانۋ ارقىلى ماۋسىمدىق اۋىتقۋلارعا جول بەرمەۋ.
