فوتو: turkystan.kz
قازاق حالقىنىڭ ىدىس-اياقتارىنىڭ مەن-ماعىناسى تەرەڭدە جاتىر. ونىڭ ٸشٸندە قازان مەن سابانىڭ ورنى بٶلەك, مازمۇنى ەرەكشە.
قازان تۋرالى
فوتو: qalam.global
قازاق ەرقاشان قازانىن قاستەرلەگەن. اتالارىمىز كٶشٸپ قونعاندا قازان-وشاعىن تاستاماعان. ٶيتكەنٸ, قازاق ٷشٸن قازان- ىرىس پەن ىنتىماقتىڭ بەلگٸسٸ. ۇلتتىق, ەلەۋمەتتٸك تاريحي وقيعالاردا دا قازاننىڭ الاتىن ورنى ايرىقشا. قازاندى سىندىرۋ ‒ وتباسىن ويرانداۋدىڭ, قازانىن تٶڭكەرۋ ‒ ٷيدەگٸ اشتىقتى بٸلدٸرگەن. مىسالى, «جەتٸ جارعىدا» قاتال جازاعا بۇيىرىلعان ادام جەتٸ ايىپ تٶلەپ قۇتىلعان. ونىڭ بٸرٸنشٸسٸ ‒ قارا قازان تٶلەۋ, قازان اتادان بالاعا مۇرا بولىپ قالاتىن ۇلعا ەنشٸ, قىزعا جاساۋ بەرگەندە, ونىڭ باس مٷلكٸ سانالاتىن. قازاق ۇعىمىندا قىدىر قونعان زور باعالى ىدىس ىرىسى بولىپ سانالعان. قازاندى ٶزگەگە بەرمەيدٸ, ىرىس كەتەدٸ دەگەن تٷسٸنٸك بار.
سابا ‒ بايلىق پەن بارلىقتىڭ كٶرٸنٸسٸ
فوتو: wikipedia.org
سابا تٸگۋ ٷشٸن اۋىرماعان, مٸنٸس كٶرمەگەن, سەمٸز جىلقىنىڭ نەمەسە سەركەنٸڭ تەرٸسٸ تاڭدالادى. تەرٸنٸ جيدٸتٸپ, تٷگٸن سىپىرىپ, كٶك ەتٸن الىپ, تازارتىپ يلەيدٸ. دايىن تەرٸنٸ تالدىڭ قابىعىمەن بويايدى. سودان كەيٸن ەركٸم ٶزٸنە قاجەتتٸ سىيىمدىلىق مٶلشەرٸندە تٶرت بوياۋ ەتٸپ پٸشٸپ, تٷبٸن كەڭ, اۋزىن تارلاۋ ەتٸپ, شۇدا جٸپپەن تٸگەدٸ. وسىلايشا سابا دايىن بولعاننان كەيٸن ٸشٸن جۋىپ-شايىپ ايران قۇيىپ بٸرنەشە كٷن قويادى. مۇنى «شيكٸ دەمٸن الۋ» دەيدٸ. بۇدان كەيٸن كەرٸپ, سوزىپ, دىمقىلداپ, وشاقتىڭ ىسىن قىرىپ الىپ جاعادى. مۇنى «قۇرىمداۋ» دەيدٸ. ونى قايتادان مايلاپ, ارشا, توبىلعى نەمەسە قايىن قابىعىنىڭ تٷتٸنٸنە ۇستايدى. مۇنى «ىستاۋ» دەيدٸ. ىستالعان تەرٸ ەرٸ بەرٸك, ەرٸ قۇرت-قۇمىرسقا تٷسپەيدٸ.
قازاق كەلٸستٸ بەيبٸشەلەر مەن ورنىقتى ەيەلدەردٸ «بيەنٸڭ ساباسىنداي» دەپ ماداقتايدى. بٸرنەشە جٷز ليترلٸك سابانى «تاي جٷزگەن» دەپ دەرٸپتەيدٸ. بۇرىڭعى كەزدە اسقا, سالتاناتقا سابامەن قىمىز, مالدان سويىس اپاراتىن بولعان. مۇندايدى ٷلكەن قۇرمەت دەپ تٷسٸنگەن. دەمەك قىمىز بەن سابانىڭ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى دا زور بولعان. سابا قازاق اسىمەن سالتاناتىن, مىرزالىعىن ايعاقتايتىن باعالى ىدىس سانالعان. سابا جاساۋشىلار شەبەرگە جوعارى اقى تٶلەگەن. ونى قاسيەتتٸ, كيەلٸ بەرەكە تۇعىرى ەسەبٸندە ەركەز كٷتٸپ ۇستاعان.
