قازاقستاننىڭ مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر كوميتەتٸ قازاق-قىرعىز شەكاراسىنداعى ۇزىن-سونار كەزەكتٸڭ سەبەبٸن تٷسٸندٸردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكالىق مٷددەسٸن قورعاۋ جەنە تاۋارلاردىڭ كٶلەڭكەلٸ اينالىمىن تٶمەندەتۋ ماقساتىندا مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر كوميتەتٸ 2019 جىلدىڭ باسىنان بەرٸ ەاەو ەلدەرٸمەن شەكارادا ٶتكٸزٸلەتٸن جٷكتەرگە مونيتورينگ جٷرگٸزەدٸ. سودان بەرگٸ ۋاقىتتا جالعان تۇلعالار مەن بانكروتتار اتىنا 10,3 مىڭ تاۋارلارعا ٸلەسپە قۇجات رەسٸمدەلگەنٸ, جالعان ترانزيتتٸڭ 13 مىڭنان استام فاكتٸسٸ انىقتالدى.
تەك بٸرٸنشٸ توقساننىڭ ٶزٸندە قر ارقىلى رف-عا ترانزيت رەتٸندە مەلٸمدەلگەن جٷكتٸڭ 17% قازاقستاندا قالعان. تاۋارلاردىڭ مۇنداي كٶلەڭكەلٸ اينالىمى بيۋدجەتكە زييان كەلتٸرەدٸ جەنە وتاندىق بيزنەسكە بەسەكەنٸڭ تەڭ ەمەس جاعدايىن تۋعىزادى. بۇل فاكتٸلەردٸڭ بارلىعى قىرعىز رەسپۋبليكاسى قۇزىرەتتٸ ورگاندارىنىڭ نازارىنا جەتكٸزٸلگەن.
2019-2020 جىلدار ٸشٸندە ەاەو جەنە دسۇ الاڭىندا, ەكٸجاقتى فورماتتا, قۇزىرەتتٸ ورگاندار مەن ٷكٸمەت دەڭگەيٸندە بٸرقاتار كەزدەسۋلەر بولدى.
«بيىلعى اقپان ايىندا ٶتكٸزٸلەتٸن جٷكتەر بويىنشا الدىن الا اقپارات الماسۋ, ناۆيگاتسييالىق قۇلىپتاردى جەنە ەكٸ ەلدٸڭ اقپاراتتىق جٷيەلەرٸندە بار دەرەكتەردٸ پايدالانۋ ارقىلى تاۋارلاردىڭ كٶلەڭكەلٸ اينالىمىن تٶمەندەتۋ مەسەلەلەرٸندە ٶزارا ٸس-قيمىلدىڭ قاجەتتٸلٸگٸ تالقىلاندى. بۇل ٶركەنيەتتٸ ساۋدا-ساتتىقتى ۇيىمداستىرۋعا جەنە ەكٸ مەملەكەتتٸڭ بيۋدجەت كٸرٸستەرٸنٸڭ ارتۋىنا ىقپال ەتۋشٸ ەدٸ. الايدا, كەزدەسۋ حاتتاماسىنا قىرعىز تاراپىنان قول قويىلمادى, پوشتا ارقىلى جولدانعان نۇسقاسى جاۋاپسىز قالدى. قىرعىز ەرٸپتەستەر تاراپىنان سىندارلى ديالوگتىڭ ورنىنا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنداعى ٸشكٸ سالىقتىق ەكٸمشٸلەندٸرۋدٸ ساۋدا كەدەرگٸسٸ دەپ تانۋ ماقساتىندا شەكاراداعى جاعدايدى ەدەيٸ شيەلەنٸستٸرۋ جەنە ارانداتۋ جٷرگٸزٸلۋدە» دەلٸنگەن كوميتەت حابارلاماسىندا.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا شەكارادا اۆتوكٶلٸك جينالىپ قالعان. بۇل جەمٸس-كٶكٶنٸس ٶنٸمدەرٸ ماۋسىمىنىڭ باستالۋىمەن, قحر-مەن ساۋدا-ساتتىقتى جاڭارتۋمەن جەنە COVID-19 بايلانىستى 5 اۆتوموبيل ٶتكٸزۋ پۋنكتٸنٸڭ جۇمىسىن توقتاتۋىمەن بايلانىستى بولىپ وتىر.
ياعني, ٶتكٸزٸلەتٸن اۆتوكٶلٸك قارقىنى ٶتكٸزۋ پۋنكتەرٸنٸڭ ٶتۋ جىلدامدىعىنان ارتىق بولىپ وتىر.
2020 جىلعى 3 ماۋسىمدا «قاراسۋ» اٶپ جەنە «اقتٸلەك-اۆتوجول» اٶپ-دا جينالۋ سەبەپتەرٸن انىقتاۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسى ٶكٸلدەرٸ كەزدەستٸ. باقىلاۋ رەسٸمدەرٸنٸڭ حرونومەتراجى ەكٸ ٶتكٸزۋ پۋنكتٸنەن ٶتۋ - 30-35 مينۋتتى, ونىڭ ٸشٸندە قر سالىقتىق باقىلاۋ ٷشٸن قۇجاتتاردى سكانەرلەۋ - 3 مينۋتتى العانىن كٶرسەتتٸ.
بۇل رەتتە قىرعىز تاراپى حرونومەتراج ٶتكٸزۋ كەزٸندە پتر تەست تاپسىرعاننان كەيٸن جٷرگٸزۋشٸلەر نەتيجەسٸن كٷتپەستەن, تەك ساۋالنامانى تولتىرىپ عانا قر-نا شىعارىلعانىن راستادى. وسىعان بايلانىستى ٶتكٸزۋ پۋنكتٸندە ونى جاساۋدىڭ قاجەتٸ قانشا دەگەن سۇراق تۋىندايدى.
قازاقستان تاراپى شەكارادا كەزەك بولماس ٷشٸن مۇنداي تەستٸلەۋدٸ بەكەتتەن تىسقارى جەردە ٶتكٸزۋدە. بۇدان باسقا, قارسى جولاقپەن كەزەكتەن تىس ٶتۋ قىزمەتٸن ۇسىناتىن «ٶتكٸزٸپ جٸبەرۋشٸلەردٸڭ» ەرەكەتٸنە قىرعىزستان جٷرگٸزۋشٸلەرٸ نارازىلىق بٸلدٸرۋدە.
«بٷگٸنگٸ كٷنٸ اعىننىڭ ۇلعايۋىن ەسكەرە وتىرىپ, تەۋلٸگٸنە 200-گە جۋىق جٷك جەنە سونداي باسقادا اۆتوكٶلٸك قۇرالدارى شەكارادان ٶتۋدە. شەكارانىڭ قازاقستان ۋچاسكەسٸندە تاۋار-كٶلٸك جٷكقۇجاتتارىن سكانەرلەۋدٸ ەسەپكە الا وتىرىپ, جٷك اكق ٶتۋ ۋاقىتى 15-20 مينۋتتى قۇرايدى. قالىپتاسقان مەن-جايدى نازارعا الا وتىرىپ, قىرعىز تاراپىن ٶركەنيەتتٸ ساۋدا-ساتتىقتى ۇيىمداستىرۋ جەنە بيۋدجەت پەن بيزنەس مٷددەسٸ ٷشٸن كٶلەڭكەلٸ اينالىمدى قىسقارتۋ جٶنٸندە بٸرلەسكەن شارالار قابىلداۋعا تاعى دا شاقىرامىز. بٸرلەسكەن شارالار قابىلداماي بۇل مەسەلەنٸ شەشۋ مٷمكٸن ەمەس» دەيدٸ كوميتەتتەن.
كەشە ەەك وتىرىسىندا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە-پرەمەرٸ ە.ش. اسرانديەۆتٸڭ قاتىسۋىمەن وسى مەسەلەلەر تالقىلاندى, ول بٸرلەسكەن جۇمىس توبىن قۇرۋ قاجەتتٸگٸمەن كەلٸستٸ.
