كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردٸڭ ماتەريالدىق قيىندىقتارىن وڭاي جولمەن شەشۋدٸڭ بٸر سەبەبٸ ادامنىڭ رۋحاني قۇلدىراۋىنان شىعاتىنىن كٷنٸ كەشە قايىمداي عالىمنىڭ نىسپىسىن تالقانداپ كەتكەندە كٶردٸك. ۇلت ٷشٸن سانالى عۇمىرىن سارپ ەتكەن تۇلعانى قاستەرلەۋ كەرەكتٸگٸن جاسىنان ۇعىنباعان ۇرپاقتىڭ ٸسٸن كەشٸرۋگە بولا ما? بۇعان قانشا جەردەن ساياسي استار ٸزدەۋدٸڭ قاجەتٸ جوقتىعىن ايتىپ, جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى بيلٸك «بۇزاقىلىق ٸسكە» جاتقىزعانىمەن, قايىمنىڭ اتى قايىم! اباي مۇراسىن تٷگەندەۋدەگٸ ۇشان-تەڭٸز عالىمدىق ەڭبەگٸ ەۋەزوۆتەن باستاپ ەلدەقاشان مويىندالىپ قويعان.
راسى كەرەك, بٸز ٶز قۇندىلىعىمىزدى ەشۋاقىت قورعاي المايتىن حالىقپىز. ول بٸر مە? قازاقتىڭ مىقتىسى كٸمدەر ەكەنٸن ۇرپاق ساناسىنا سٸڭٸرۋدە تەربيەنٸڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ, ۇلتتىق يدەولوگييانى دەرٸپتەۋدٸڭ ٶتە ەلسٸزدٸگٸ دٷنيەتانىمى دٷبارا ۇرپاقتاردان قۇرالعان قوعامدى قالىپتاستىرىپ وتىر. بۇل ەكٸ. ٷشٸنشٸدەن وسى شىنىمەن ەرٸپتەردٸڭ قىمبات بولۋى سەبەپتٸ تونالعانى راس بولسا, بەينەباقىلاۋ كامەراسى قالايشا قويىلماعان?! دەمەك, سەمەيدە مەدەني ورىنداردىڭ, نىسانداردىڭ, ەسكەرتكٸشتەردٸڭ قورعالۋىن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸن جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى بيلٸك ەلٸ كٷنگە دەيٸن قولعا الماعان دەگەن سٶز. ەيتپەسە, قالانىڭ باستى كٶشەسٸ سانالاتىن ەرٸ جارىعى تٷنٸ بويى سامالاداي جارقىراپ تۇراتىن اباي كٶشەسٸندە ورنالاسقان عالىم ەسكەرتكٸشٸندەگٸ «قايىم مۇحامەدحانوۆ» جازۋىنان تاپا-تال تٷستە (مەيلٸ جەتٸ قاراڭعى تٷندە بولسىن) «نوۆ» بٶلٸگٸنٸڭ تونالعانىن ەشكٸم كٶرمەي قالۋى مٷمكٸن ەمەس قوي!
سونىمەن «قايىم مۇحامەدحانوۆ» جازۋىنىڭ ەرٸپتەرٸ لاتۋننەن قۇيىلعانى سەبەپتٸ ۇرلانعان بولۋى مٷمكٸن دەگەن بولجام بار. بۇل قالاداعى ەسكەرتكٸش اتاۋلىعا جاۋاپتى قالالىق مەدەنيەت جەنە تٸلدەردٸ دامىتۋ بٶلٸمٸنٸڭ مامانىنىڭ ايتقانى. باسقا ساياسي استار جوق كٶرٸنەدٸ. راسىمەن سولاي ما?! وسىدان بٸراز جىلدار بۇرىن پاۆلودار تراسساسى بويىنداعى قورىمعا جەرلەنگەن قايىم بەيتٸنٸڭ قورشاۋلارىن دا ەلدەكٸمدەر قيراتىپ كەتكەندە وسىنداي بولجامدى قۇلاعىمىز شالعان. ول بۇزاقىلىقتى كٸمدەر جاساعىنى سول كٷيٸ انىقتالعان جوق. انىعىنا قارايىق: بۇزاقىلىقپەن بەيٸت قورشاۋىن بۇزۋ كەرەك بولسا, تۇلعانىڭ اتى جازىلعان ەرٸپتەردٸ الىپ كەتۋ كەرەك بولسا, نەگە قايىم عانا تاڭدالادى?! ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە وسى ٸسكە بايلانىستى جازىلعان پٸكٸرلەر ٸشٸندە «ەڭ قۇرماسا «ن» ەرپٸن قالدىرۋ كەرەك ەدٸ» دەگەن سوقىر ۇستانىمدى دا كٶرٸپ قالدىق. سوندا قالعان ەكٸ ەرٸپ «وۆ» بولعانى سەبەپتٸ ۇرلانسا, قايىمداي عالىمنىڭ تەگٸن «مۇحامەدحان» دەپ ۇرىلاردىڭ «تٷزەتٸپ كەتكەنٸنە» العىس ايتۋىمىز كەرەك پە?! سٶز جوق بۇل دا رۋحاني قۇلدىراۋىمىزدىڭ بٸر مىسالى.
سەمەيلٸكتەر جاقسى بٸلەدٸ, ٶتكەن جىلدىڭ سوڭىندا قالاداعى ينتەرناتسيونال كٶشەسٸ قايىمنىڭ اتىنا بەرٸلەتٸندٸگٸ جٶنٸندە قالالىق مەسليحات بٸراۋىزدان قولداپ, شەشٸم قابىلدادى. بٸراق, رەسمي تٷردە ەلٸ بەكٸتٸلمەسە دە كٷللٸ قازاق مۇنى قۋانا قابىلدادى. جاسىراتىن نەسٸ بار, ناق سول كەزدە بۇل ٸستٸ جٷزەگە اسىرۋ وڭاي بولعان جوق. عالىمنىڭ اتى ينتەرناتسيونالمەن جاپسارلاس جاتقان ەلەۋسٸزدەۋ شميدت كٶشەسٸنە بەرٸلٸپ كەتە جازداپ, ەرەڭ قالعان. «ينتەرناتسيونالدان» قۇتىلىپ, قايىمنىڭ كٶشەسٸمەن اياڭداپ كەلە جاتاتىن كٷندٸ اسىعا كٷتكەن قازاق ٷشٸن بۇل توناۋ «بۇزاقىلىق» ەمەس, ۇلتجاندىلىقتان ماقۇرىم ٶسكەن نادان ۇرپاقتىڭ قولىمەن جاسالعان ناعىز قورلىق!
توقەتەرٸن ايتقاندا, قازاق ٶز قۇندىلىقتارىن كٷندٸز-تٷنٸ قورعاپ, ونىڭ قورلانۋىنا جول بەرمەۋٸ تيٸس!
سەتجان قاسىمجانۇلى,
سەمەي قالاسى.
