"2022 جىلى 892 ادام قارجىلىق پيراميدانىڭ قۇربانى بولسا, 2023 جىلدىڭ توعىز ايىندا جەبٸرلەنۋشٸلەر سانى – 2079 ادامدى قۇرادى". بٷگٸن پارلامەنت مەجٸلٸسٸندە ٶتكەن وتىرىستا دەپۋتات نارتاي ارالباي قارجى پيراميداسىنان كەلٸپ جاتقان شىعىندار مەن زالالى تۋرالى دەپۋتاتتىق سۇراۋ جولدادى. بۇل تۋرالى "ۇلت اقپارات" حابارلايدى.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, «ل-كاپيتال» دەگەن قارجىلىق ۇيىمنىڭ قۇربانى بولعان قانداستاردىڭ سانى قازٸر 1451-گە جەتتٸ. كەزٸندە بۇل قارجىلىق ۇيىمدى ەلگە تانىمال ٶنەر جۇلدىزدارى دا جارنامالاپتى. جاپا شەككەندەردٸڭ بٸرازى زەينەتكەرلەر مەن جالعىزباستى انالار.
"جالپى سانى 1451 جەبٸرلەنۋشٸگە كەلتٸرٸلگەن شىعىننىڭ جالپى كٶلەمٸ 10 499 000 000 تەڭگە. وسىنشا قارجىنى «ل-كاپيتال»-دىڭ باسشىلارى ٸزٸم-عايىم جوق قىلدى دەپ ارىزدانعان وتانداستارىمىز اتالعان ٸس بويىنشا سوتتىڭ تىم سوزباققا سالىنىپ كەتكەنٸنە, پروكۋراتۋرا ورگانداردىڭ باياۋ ەرەكەتٸنە نارازى", - دەيدٸ دەپۋتات.
الايدا, دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, «ل-كاپيتال» اكتسيونەرلٸك قوعامىنا الدانعاندار سانى 1451-دەن ەلدەقايدا كٶپ بولۋى مٷمكٸن. سەبەبٸ, ارىز جازعان اعايىن قارجىلىق قۇيتىرقىلىقتىڭ قۇرباندارى ساناتىندا ەسكەري بٶلٸم قىزمەتكەرلەرٸ, تٷرلٸ دەڭگەيدەگٸ مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەر, بيۋدجەتتٸك مەكەمە قىزمەتكەرلەرٸ بار دەيدٸ. بٸراق ولار بەلگٸلٸ سەبەپتەرمەن ارىز جازۋدان تارتىنىپ وتىرعان كٶرٸنەدٸ.
"2008 جىلى قۇرىلعان ەرەكەتٸ قارجىلىق پيراميداعا ۇقساس ۇيىمدى الماتى قالاسىنىڭ ەۋەزوۆ اۋداندىق ەدٸلەت باسقارماسى رەسمي تٸركەگەن. العاشىندا ەلگە قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى ٷيرەتەتٸن بيزنەس ترەنينگتەر ٶتكٸزٸپ باستاعان كومپانيياعا قارجىلىق ساۋاتىمدى ارتتىرامىن دەپ بارعان حالىق قازٸر سولارمەن سوتتاسىپ جٷرٸپ, ٶز ساۋاتتارىن ٶزدەرٸ ارتتىرىپ الدى. اتالعان قارجىلىق ۇيىم بٸر كەزدەرٸ ەلدٸڭ كٷدٸگٸن جويۋ ٷشٸن تٷرلٸ جوبالارعا ينۆەستيتسييا سالدىق دەگەن قۇجاتتاردى كٶرسەتكەن, بٸراق ول اقشالاردىڭ قايدا كەتكەنٸ دە سالىمشىلارعا بەيمەلٸم", - دەيدٸ نارتاي ارالباي.
سوندا سوڭعى اقشاسىن سالعان حالىققا كٸم قورعان بولادى? بەيمەلٸم قارجىلىق ۇيىمدار اعايىندى الداپ قازاقستاندا قاشانعى الشاڭ باسىپ جٷرە بەرەدٸ?, دەپ ساۋال تاستادى دەپۋتات.
ال ينتەرنەت الاياقتىقتىڭ قۇربانى بولعان قانداستى قورعاي الماسا, قارجىلىق پيراميدانىڭ قاقپانىن قاپقان وتانداستى اراشالاي الماسا, ولاردىڭ قولدى بولعان اقشاسىن قايتارا الماسا وندا قۇزىرلى ورىنداردىڭ قۇزىرى نە نەرسەگە جەتەدٸ? - دەپ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا دا تيٸپ ٶتتٸ.
دەپۋتات ارىزدى جولداعان ەلدٸڭ ناقتى تالابىن جەتكٸزدٸ:
1. 1451 جەبٸرلەنۋشٸنٸڭ ارىزىنىڭ نەگٸزٸندە باستالعان سوت پروتسەسٸ نەگە سوزباققا سالىنىپ كەتكەنٸن جەنە الماتى قالاسىنداعى بوستاندىق اۋداندىق سوتى نەگە ايىپتاۋ اكتٸسٸندە ناقتى ايعاقتار جوق دەپ ٸستٸ پروكۋراتۋراعا 3 رەت قايتارعانىن بٸلگٸسٸ كەلەدٸ?
2. «ل-كاپيتالدىڭ» باسشىلارىنان بٶلەك سول ۇجىمعا اقشا سالۋعا ادامداردى ٷگٸتتەگەن ٶنەر جۇلدىزدارىن دا زاڭ الدىندا جاۋاپقا تارتۋدى تالاپ ەتەدٸ.
سونداي-اق, دەپۋتاتتاردىڭ اتىنا «Amanat Home» مەن «Amanat Halyk» كووپەراتيۆتەرٸنە اقشا سالىپ نە باسپاناسىن الا الماي, نە سالعان اقشاسىن قايتارا الماي وتىرعان ازاماتتاردان ارىز تٷسكەن. ەدٸلەت مينيسترلٸگٸنٸڭ اتقارۋشىلىق ٸس جٷرگٸزۋ ورگاندارىنىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جٷيەسٸندەگٸ «بورىشكەرلەردٸڭ بٸرىڭعاي تٸزٸلٸمٸنە» جەنە سالىمشىلاردىڭ اقپاراتىنا سەيكەس «Amanat Home» كووپەراتيۆٸن سوتقا بەرٸپ, شەشٸم شىعىپ, ول ورىندالماي, اقشاسى كەرٸ قايتپاعان 453 ادام بار. ولارعا كەلتٸرٸلگەن زالال 1 193 231 420 تەڭگەنٸ قۇراپ وتىر. بۇل كەزەك كٷتتٸرمەيتٸن شەشۋدٸ تالاپ ەتەتٸن مەسەلە ەكەنٸن جەتكٸزدٸ نارتاي ارالباي.
"باس پروكۋراتۋرانىڭ دەرەگٸنشە, قىلمىستىق كودەكستٸڭ 217-بابى, ياعني «قارجىلىق (ينۆەستيتسييالىق) پيراميدانى قۇرۋ جەنە وعان باسشىلىق ەتۋ» بويىنشا 2022 جىلى – 104 ٸس, ال 2023 جىلدىڭ توعىز ايىندا – 89 ٸس سوتقا جٸبەرٸلگەن. ٸستٸڭ سانى قىسقارعانمەن, جاپا شەككەندەر ازايماي تۇر. سەبەبٸ 2022 جىلى – 892 ادام قارجىلىق پيراميدانىڭ قۇربانى بولسا, 2023 جىلدىڭ توعىز ايىندا جەبٸرلەنۋشٸلەر سانى – 2079 ادامدى قۇرادى", - دەپ مەلٸمدەدٸ دەپۋتات ن. ارالباي.
دەپۋتات مىنانداي ٷش ۇسىنىس بٸلدٸردٸ:
1. حالىقتىڭ اقشاسىن الىپ الداپ سوققان قارجىلىق ۇيىمداردى اۋىزدىقتايتىن ۆەدومستۆا ارالىق تۇراقتى كوميسسييا كەرەك. سەبەبٸ ەر مەملەكەتتٸك ورگان قازٸرگٸدەي ٶز بەتٸنشە قىزمەت ەتسە ٸس نەتيجەلٸ بولمايدى. ٶيتكەنٸ بٸر جىلدا قارجى پيراميدالارىنان كەلگەن زالال 2,1 ەسە كٶبەيگەن.
2. 2023 جىلدىڭ مامىرىندا قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتٸگٸ 22 قارجى پيراميداسىن انىقتاپ تٸزٸمٸن جارييالادى. ول تٸزٸمدٸ بٷگٸنگە دەيٸن 70 مىڭنان استام ادام عانا كٶرگەن. بۇل ٶتە از, سوندىقتان ەلدٸ اقپاراتتاندىرۋدىڭ قوسىمشا تەتٸكتەرٸن تابۋ قاجەت. سەبەبٸ بٸر جىلدا قازاقستاندا قارجىلىق پيراميدا قۇرباندارىنىڭ جالپى سانى ٷش ەسە ارتقان.
3. بىلتىر 5 ايدا قارجىلىق پيراميداعا قاتىسى بار دەگەن كٷدٸكپەن 4000-عا جۋىق سايت پەن اككاۋنتار بۇعاتتالعان, بٸراق بۇل دا جەتكٸلٸكسٸز. سوندىقتان كٷدٸكتٸ سايتتى بۇعاتتاۋدى جەدەل جٷزەگە اسىراتىن تەتٸك قاراستىرۋ قاجەت.
"وسى دەپۋتاتتىق ساۋالعا زاڭنامادا بەلگٸلەنگەن مەرزٸم ٸشٸندە جازباشا جاۋاپ كٷتەمٸز", - دەپ تٷيٸندەدٸ سٶزٸن ن. ارالباي.
