ەلورداداعى ۇلتتىق اكادەمييالىق كٸتاپحانادا بەلگٸلٸ تٷركٸتانۋشى عالىم, پروفەسسور قارجاۋباي سارتقوجاۇلىنىڭ «ورحون ەسكەرتكٸشٸنٸڭ تولىق اتلاسى» اتتى ٷش تومدىق ٸرگەلٸ ەڭبەگٸنٸڭ تۇساۋى كەسٸلدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
كٸتاپتىڭ تانىستىرىلىمىنا بەلگٸلٸ قوعام قايراتكەرلەرٸ مەن عالىمدار, اقىن-جازۋشىلار مەن تاريحشىلار قاتىستى.
«كٶنە تٷركٸ تاريحى نەمەسە تٷركٸ ەتنوستارىنىڭ, ياعني بٸزدٸڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ باعزى باستاۋىنىڭ ەستە جوق ەسكٸ زامانداردان تامىر تارتسا دا, ٶكٸنٸشكە قاراي ٷزٸلگەن جەنە ۇرپاعى ۇعا الماعان كەزەڭدەرٸ از ەمەس ەكەنٸن بٸلەسٸزدەر. سول اقتاڭداقتار عاسىرلار تەرەڭٸنە كٶمٸلٸپ, بٷگٸنگٸ تام-تۇمداپ جەتكەن جازبا مۇرالارى ارقىلى حالقىمەن قاۋىشىپ جاتىر. قالىڭ وقىرمانعا ۇسىنىلىپ وتىرعان «ورحون ەسكەرتكٸشتەرٸنٸڭ تولىق اتلاسى» دەپ اتالاتىن تولايىم ەڭبەك وسى اقتاڭداقتاردىڭ ورنىن تولتىرۋعا ارنالعان. اۆتورى – الدارىڭىزدا وتىرعان قارجاۋباي سارتقوجاۇلى. جالپى بۇل عالىم جاي ادام ەمەس. باعزى تٷركٸ قاعاناتىنىڭ جۇرتىندا ٶسكەن تۇلعا. بۇل ەڭبەك بايىرعى تٷركٸلەردٸڭ ەرتە, ورتا عاسىر دەۋٸرٸندە ٶز قولىمەن جازىپ قالدىرعان قايتالانباس مۇراسىنىڭ جيناعى. بۇل قۇندىلىقتار زەرتتەلگەنٸمەن قۇپيياسىن ەلٸ اشپاعان», - دەدٸ كٸتاپتىڭ تانىستىرىلىمىندا ل.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ رەكتورى, قر ۇلتتىق عىلىم اكادەميياسىنىڭ اكادەميگٸ ەرلان سىدىقوۆ.
«ورحون ەسكەرتكٸشتەرٸنٸڭ تولىق اتلاسىندا» ەۋرازييا ۇلى دالاسىنا ٷش عاسىر بويى بيلٸك جٷرگٸزگەن, مەڭگٸلٸك ەل ورناتۋدى كٶكسەگەن, ٶزدەرٸنٸڭ تاريحىن, دٷنيەتانىمىن, دانالىعىن, وي-ساناسىن, بولمىسىن, جازۋ ٶنەرٸن, ەل باسقارۋ جٷيەسٸن, اتا دەستٷرٸن ٶشپەستەي ەتٸپ تاسقا قاشاپ كەتكەن, سٶيتٸپ, ٶركەنيەتكە, ادامزات مەدەنيەتٸنە اسىل قازىنا قوسقان بايىرعى تٷرٸكتەردٸڭ مۇرالارى تٷگەل قامتىلعان.
التاي, ورحون, سەلەنگٸ, كەرۋلەن بويىنان تابىلعان كٶك تٷرٸك يمپەريياسى دەۋٸرٸندەگٸ (500-900 جج) تاس ۇستىنعا 2000 جىل بۇرىن قاشاپ جازعان تٷپنۇسقادا تاريح, تٸل ەدەبيەت (سٶز ٶنەرٸ), سٶز اسپابى, بايىرعى ارحيتەكتۋرا جەنە فيلوسوفيياسى مەن سالت-دەستٷرلەرٸنٸڭ مۇرالارى قامتىلعان. بٷگٸنگٸ قازاقتىڭ سالت-دەستٷرلەرٸ سول دەۋٸردەن قالىپتاسقانىنا كٶز جەتكٸزەدٸ.
اتلاستا موڭعولييا-چەحييا, موڭعولييا-تٷركييا (تيكا), موڭعولييا-كەڭەس وداعى بٸرٸككەن ەكسپەديتسييالارىنىڭ, ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ ەكسپەديتسيياسىنىڭ ماتەريالدارى, سونداي-اق ەلەم تٷرٸكتانۋشىلارىنىڭ عاسىردان استام ۋاقىت جٷرگٸزگەن زەرتتەۋلەرٸنٸڭ قورىتىندىسى پايدالانىلعان.
اتلاس اۆتورى بايىرعى تٷرٸك مەتٸندەرٸن قايتا كٶشٸرٸپ, قايتا وقىعان, سونداي-اق بۇرىنعى زەرتتەۋشٸلەردٸڭ قاتەلەرٸ تٷزەتٸلگەن, تٷپنۇسقا مەتٸنٸنٸڭ جاڭا ترانسكريپتسيياسى, جاڭا اۋدارماسى جاسالعان, جاڭا تٷسٸنٸكتەمەسٸ بەرٸلگەن; جارتىلاي كٶشپەلٸ دەۋٸردٸڭ تاريحي-مەدەني مۇرالارى اتلاستا تەگٸس قاراستىرىلىپ, ولاردىڭ ارحەولوگييالىق سيپاتتاماسى, فوتو, سىزبا سۋرەتتەرٸ تۇڭعىش رەت تولىق بەرٸلگەن.
اتلاس تٸلشٸ, تاريحشى, ەتنوگراف, ارحەولوگ, فيلوسوف, ەدەبيەتشٸ جەنە مەدەنيەتتانۋشى ماماندارعا, سونداي-اق ستۋدەنتتەرگە, ماگيسترانتتارعا, اسپيرانتتارعا, ٸزدەنۋشٸلەرگە ارنالعان.
ايتا كەتسەك, ول 1947 جىلى 22 ناۋرىزدا موڭعولييانىڭ بايانٶلگەي ٶلكەسٸندە دٷنيەگە كەلگەن. 1973 جىلى موڭعولييا مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸن بٸتٸرگەن. 1985–1988 جىلدارى لەنينگرادتاعى شىعىستانۋ ينستيتۋتىنىڭ اسپيرانتۋراسىندا وقىعان. 1973–1975 جىلدارى بايانٶلگەي ايماعىندا №10 مەكتەپتە ۇستاز, 1975–1989 جىلدارى موڭعولييا عا تاريح ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرٸ, 1989–1995 جىلدارى تٷركٸ-قازاق عىلىمي ورتالىعىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرٸ, ديرەكتورى, 1995–1998 جىلدارى بايانٶلگەي ايماقتىق مەسليحات تٶراعاسى, 1995–1998 جىلدارى موڭعولييا عا تٷركٸ-قازاق عىلىمي ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى بولعان. 2001 جىلدان ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ەپيگرافيكا جەنە ەتنوگرافييا زەرتحاناسىنىڭ مەڭگەرۋشٸسٸ. تاريح عىلىمىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور. «قوش بول, اپا!», «قىراننىڭ قازاسى», «سەيگٷلٸكتەر» اتتى كٶركەم پروزالىق كٸتاپتاردىڭ, 100-گە جۋىق عىلىمي ماقالالاردىڭ اۆتورى.
