قر ٸٸم ەكٸمشٸلٸك پوليتسييا كوميتەتٸ قارۋ اينالىمىن باقىلاۋ بٶلٸمٸنٸڭ باستىعى اسىلبەك ىدىرىسوۆ حالىقتان ساتىپ الىنعان قارۋ-جاراق ٷشٸن قانشا ٶتەماقى تٶلەنەتٸنٸن ايتىپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
قارۋ تاپسىرعانى ٷشٸن تٶلەمدەر مٶلشەرٸ ولاردىڭ تٷرٸنە, تەحنيكالىق كٷي-جايىنا بايلانىستى ەر داناسى ٷشٸن (10 اەك-تەن 100 اەك-كە دەيٸن) 30 مىڭنان 306 مىڭعا دەيٸن ەر تٷرلٸ بولادى. ٶتەماقى كٶلەمٸن ەر وبلىستىق, قالالىق جەنە اۋداندىق پوليتسييا ورگاندارىندا قۇرىلاتىن كوميسسييالار بەلگٸلەيدٸ.
«مىسالى, 100 اەك-كە دەيٸن نەمەسە 306 مىڭ تەڭگەنٸ – اۆتوماتتى ويىق قارۋدى تاپسىرعان ازامات الا الادى. مۇنداي سومانىڭ جارتىسى ويىق ۇڭعىلى مىلتىقتار مەن كاربيندەر ٷشٸن تٶلەنۋٸ مٷمكٸن. تاپانشالار مەن رەۆولۆەرلەر ٷشٸن – 122 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن اقى تٶلەۋ بولجانادى. تەگٸس ۇڭعىلى مىلتىقتاردىڭ ەربٸر داناسى بارىنشا 91 مىڭ تەڭگەگە باعالانۋى مٷمكٸن», - دەدٸ اسىلبەك ىدىرىسوۆ قر ٸٸم ۇيىمداستىرعان ونلاين-بريفينگتە.
ٶتەماقى تٶلەۋ مەرزٸمٸ – 1 اي. ونىڭ مٶلشەرٸن ايقىنداۋ كەزٸندە كوميسسييالار قارۋدىڭ تەحنيكالىق جاي-كٷيٸن ەسكەرەدٸ جەنە 3 ساناتقا بٶلەدٸ. 1-ساناتتاعى قارۋ ٷشٸن تٶلەم ۇسىنىلاتىن قۇنىنىڭ 100%-ىن, 2-ساناتقا 70%-ىن, 3-ساناتقا 30%-ىن قۇرايدى.
1-ساناتتاعى قارۋعا – پايدالانىلماعان جەنە تەحنيكالىق اقاۋى جوق قارۋ نە بۇرىن پايدالانۋدا بولعان, بٸراق اقاۋى جوق, تاۋارلىق تٷرٸنە نۇقسان كەلمەگەن قارۋ جاتادى. 2-ساناتتا – ودان ەرٸ پايدالانۋعا كەدەرگٸ بولمايتىن, جەكەلەگەن تەحنيكالىق اقاۋى بار نەمەسە تاۋارلىق تٷرٸنە نۇقسان كەلگەن قارۋ بار. جٶندەۋگە جارامدى قارۋلار دا ەكٸنشٸ ساناتقا جاتادى. 3-ساناتقا – تەحنيكالىق اقاۋ سالدارىنان پايدالانۋعا جارامسىز نەمەسە قاۋٸپتٸ, جٶندەۋگە, قالپىنا كەلتٸرۋگە نەمەسە اۋىستىرۋعا جارامسىز قارۋلار جٸبەرٸلەدٸ.
كريميناليست-ماماننىڭ قورىتىندىسى نەگٸزٸندە اتىس قارۋى, وق-دەرٸ نەمەسە جارىلعىش زاتتار بولىپ تانىلماعان, قر ٸٸم بدب-نىڭ «كريمينالدىق قارۋ» جەنە «تٸركەلگەن قارۋ» ەسەبٸندە تۇرعان قارۋ-جاراقتارعا, قولدان جاسالعان, سونداي-اق تەگٸس ۇڭعىلى, گازدى جەنە جاراقات سالاتىن پاتروندارعا سىياقى تٶلەنبەيدٸ.
«قارۋ-جاراق زاتتاردىڭ قايدان پايدا بولۋى تۋرالى ايتساق, ەلبەتتە ولاردىڭ كٶبٸ – بۇرىننان مۇراعا قالعان, نە تاۋىپ الىنعان نەمەسە ولاردى تٸركەۋ بويىنشا شەكتەۋدٸ ەنگٸزگەنگە دەيٸنگٸ ساتىپ الىنعان قارۋلار. مىسالى, بۇرىن 1974 جىلعا دەيٸن قارۋلار مالشىلارعا اڭداردان قورعانۋ ٷشٸن ەسەپسٸز تاراتىلعان. بارلىق تەكسەرۋ شارالارىنان كەيٸن تاپسىرىلعان قارۋلار مەن وق-دەرٸلەر جويۋ پروتسەسسٸن بەينەجازباعا بەكٸتە وتىرىپ, كوميسسييالىق تٷردە جويىلادى», - دەدٸ ا. ىدىرىسوۆ.
جينالعان قارۋلار بٶلشەكتەنەدٸ جەنە ٶنەركەسٸپ كەسٸپورىندارىندا بالقىتىلادى. سونىمەن بٸرگە, انتيكۆارلىق جەنە تاريحي قۇندىلىعى بار قارۋ كريميناليستيكالىق بٶلٸمشەلەردٸڭ زاتتاي كوللەكتسييالارىنا نەمەسە ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ مۋزەيلەرٸنە بەرٸلۋٸ مٷمكٸن.
«مەسەلەن, ٶتكەن اپتادا نۇر-سۇلتان قالاسىندا 1886 جىلى فرانتسييادا شىعارىلعان ويىق ۇڭعىلى كاليبرٸ 8 مم «MANUFACTURE DARMES» ماركالى ۆينتوۆكاسى (ۆينتوۆكا لەبەليا) تاپسىرلعان, ول اتاسىنان مۇراعا قالعان ەكەن. 2012 جىلى شىعىس قازاقستان وبلىسىندا ەرٸكتٸ تٷردە تاپسىرىلعان ۇوس كەزٸنەن قالعان كاليبرٸ 12,7مم «نيكونوۆ-سەمەنوۆ-ۆلاديميروۆسكيي-تانكوۆىي» ماركالى تانك پۋلەمەتٸ بار. 2013 جىلى سەمەي قالاسىندا 1882 جىلى يتاليادا شىعارىلعان 32 كاليبرلٸ «ۆەتتەرلي-ۆيتالي» ۆينتوۆكا جەنە «لەفوشە» جٷيەسٸنٸڭ رەۆولۆەرٸ تاپسىرىلدى. سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ تۇرعىندارىنان «پيستولەت-پۋلەمەت شپاگينا» تاپسىرىلعان. پاۆلودار وبلىسىندا 1891 جىلى شىعارىلعان «فرولوۆ» كونسترۋكتسيياسىنىڭ تەگٸس ۇڭعىلى اتىس قارۋىنىڭ كەسٸندٸسٸ تاپسىرىلدى. كوميسسسييا شەشٸمٸنە سەيكەس, بۇل قارۋلار ەكسپونات رەتٸندە پوليتسييا دەپارتامەنتتەرٸنٸڭ مۋزەيلەرٸنە بەرٸلدٸ», - دەپ تٷسٸندٸردٸ اسىلبەك ىدىرىسوۆ.
