قاراعاندىدا ماتەماتيك عالىم ەلٸمحان ەرمەكوۆ تۇرعان ٷيدە مەموريالدىق تاقتا اشىلدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
قاراعاندىدا قازاقتىڭ تۇڭعىش ماتەماتيك-پروفەسسورى, قازاق حالقىنىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸ ٷشٸن كٷرەسكەر ەلٸمحان ەرمەكوۆتىڭ ەسٸمٸ مەڭگٸ ەستە قالدى. كٶرنەكتٸ عالىم جەنە قوعام قايراتكەرٸ تۇرعان اباي كٶشەسٸندەگٸ (بۇرىنعى لەنين) №58 ٷيگە مەموريالدىق تاقتا ورناتىلدى.
«رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ «تۋعان جەر» ارنايى جوباسى اياسىندا قاراعاندى تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸ شاراعا باستاماشى بولدى. ەلٸمحان ەرمەكوۆ 1950 جىلدارى وسى جوعارى وقۋ ورنىندا جوعارى ماتەماتيكا كافەدراسىندا جۇمىس ٸستەگەن.
مەموريالدىق تاقتانىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاراعاندى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ ەرماعانبەت بٶلەكپاەۆ, قاراعاندى تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ رەكتورى مارات يباتوۆ, عالىمدار مەن قوعام قايراتكەرلەرٸ قاتىستى. شاراعا Maryadi education بٸلٸم بەرۋ كومپانيياسىنىڭ باسشىسى, عالىمنىڭ نەمەرەسٸ ولەگ ەرمەكوۆ قاتىستى.
ەسكە الۋ ميتينگٸنە قاتىسۋشىلار ەلٸمحان ەرمەكوۆتىڭ قازاق مەملەكەتتٸلٸگٸن قۇرۋعا قوسقان ەلەۋلٸ ٷلەسٸ تۋرالى ايتتى.
نەمەرەسٸ بارلىق تۋىستارىنىڭ اتىنان عالىمدى ەستە ەستە ساقتاعانى ٷشٸن العىس ايتتى.
«مەن تولقىپ تۇرمىن. اتام تۋرالى ەستەلٸكتٸ ساقتاۋعا جەنە ونى جاڭا ۇرپاققا قالدىرۋ ٷشٸن ەڭبەك ەتٸپ جاتقان ازاماتتاردىڭ بارلىعىنا ريزامىن. ەرينە, بۇل ماڭىزدى وقيعا. ۇلى تۇلعالار تۋرالى ەستەلٸك بولاشاقتا دۇرىس ەرەكەتتەر جاساۋ جەنە ۇلى ادامداردىڭ ەنەرگيياسىنان قۋات الۋ ٷشٸن قاجەت. ەلٸمحان ەرمەكوۆ پەن ونىڭ سەرٸكتەرٸ پاتريوتيزمنٸڭ ٷزدٸك ٷلگٸسٸ بولىپ تابىلادى. بٷگٸنگٸ جاستار ولاردان ٷلگٸ الۋى كەرەك. بۇل ەلٸمٸزدٸڭ تۇتاستىعىن, مەملەكەتتٸلٸگٸن ساقتاۋ جەنە بٷگٸنگٸ كٷردەلٸ ەلەمدە دۇرىس شەشٸم قابىلداۋ ٷشٸن قاجەت», - دەدٸ ولەگ ەرمەكوۆ.
كەلەسٸ جىلى ەلٸمحان ەرمەكوۆتىڭ تۋعانىنا 130 جىل تولادى. قاراعاندى تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ رەكتورى مارات يباتوۆ مەرەيتويلىق جوسپارلارى تۋرالى حابارلادى. ۋنيۆەرسيتەت اتاۋلى اۋديتورييا اشىپ, حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسييا مەن ماتەماتيكالىق وليمپيادا ٶتكٸزۋگە نيەتتٸ. قاراعاندىلىقتار تومسك پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە كٶرنەكتٸ قازاق عالىمى وقىعانىن ەسكە الۋ ٷشٸن تاقتا ورناتقىسى كەلەدٸ.
ەلٸمحان ەرمەكوۆ (1891-1970) سەمەي وبلىسىنىڭ قارقارالى ۋەزٸندە (قازٸرگٸ قاراعاندى وبلىسىنىڭ اقتوعاي اۋدانى) دٷنيەگە كەلگەن. قازاق قوعام قايراتكەرٸ, «الاش» پارتيياسىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشىلاردىڭ بٸرٸ, قازاقتىڭ تۇڭعىش پروفەسسور-ماتەماتيگٸ.
1912-1917 جىلدارى تومسك تەحنولوگييالىق ينستيتۋتىندا (قازٸرگٸ تومسك پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸ) وقىدى. 1923 جىلى تاۋ-كەن ينجەنەرٸ ديپلومىن جەنە گەولوگ-بارلاۋشى ماماندىعىن الدى.
1920 جىلى قازاق كسر ورتالىق اتقارۋ كوميتەتٸنٸڭ مٷشەسٸ ەلٸمحان ەرمەكوۆ مەسكەۋدە ۆ. لەنيننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن وتىرىستا قازاقستاننىڭ جاعدايى تۋرالى بايانداما جاسادى. نەتيجەسٸندە كاسپيي جاعالاۋى, اقمولا جەنە سەمەي وبلىستارى سيياقتى بٸرقاتار اۋماقتاردى قازاقستانعا قايتارۋعا قول جەتكٸزٸلدٸ.
1938 جىلى كونتررەۆوليۋتسييالىق ەرەكەتتە جالعان ايىپپەن تۇتقىندالادى. 18 جىل بويى تەرگەۋ مەن قاماۋدا بولدى. 1955 جىلى مەرزٸمٸنەن بۇرىن بوساتىلىپ, 1955-1957 جىلدارى رەسمي تٷردە اقتالدى.
ەلٸمحان ەرمەكوۆ - 1935 جىلى قازاق تٸلٸندە جارىق كٶرگەن «ۇلى ماتەماتيكا كۋرسى» وقۋلىعىنىڭ اۆتورى. ول «قازاق تٸلٸندەگٸ ماتەماتيكالىق تەرميندەر» سٶزدٸك-انىقتامالىعىن ەزٸرلەدٸ.
1924 جىلدان 1958 جىلعا دەيٸن قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا جۇمىس ٸستەدٸ.
