فوتو: primeminister.kz
پرەمەر-مينيستر ەليحان سمايىلوۆ ٷكٸمەتتٸڭ تسيفرلىق كەڭسەسٸندە ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن تەجەۋ (ەمات) مەسەلەلەرٸ بويىنشا كەڭەس ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz-كە سٸلتەمە جاساپ.
جيىندا ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ ارمان شاكقاليەۆ جىل باسىنان بەرٸ ەمات 22,3%-عا, اپتانىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 0,2%-عا ٶسكەنٸن حابارلادى. اتاپ ايتقاندا, پيياز باعاسى 1,7%-عا, قىرىققابات – 0,9%-عا, كٷرٸش – 0,8%-عا, سٷزبە – 0,7%-عا, جۇمىرتقا مەن سٷت – 0,5%-عا قىمباتتاعان. جىل باسىنان بەرٸ ەمات باعاسىنىڭ ەڭ كٶپ ٶسۋٸ ۇلىتاۋ وبلىسىندا (31,4%) جەنە استانا قالاسىندا (25%) بايقالادى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ ۋاقىتتا باعا قالىپتاسۋىنىڭ بٷكٸل تٸزبەگٸ بويىنشا دەلدالدىق سحەمالارعا قارسى كٷرەس جٶنٸندەگٸ ٶڭٸرلٸك كوميسسييالاردىڭ جۇمىسى جٷيەلەنٸپ, ولاردىڭ قۇرامى كٷشەيتٸلدٸ. ول «4-5 بۋىندىق» دەلدالداردىڭ قىزمەتٸنە بايلانىستى بٶلشەك ساۋدا ٶنٸمدەرٸنٸڭ باعاسى ٸس جٷزٸندە 60%-عا ٶسەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. وسى ورايدا ٶڭٸرلٸك كوميسسييالاردىڭ جۇمىسى كٶتەرمە جەتكٸزٸلٸم, لوگيستيكا جەنە قويما تٸزبەكتەرٸنٸڭ سحەمالارىن تالداۋعا, سونداي-اق دەن قويۋ شارالارىن قابىلداۋعا باعىتتالعان.
بۇدان باسقا, رۇقسات ەتٸلگەن ساۋدا ٷستەمەسٸن (15%) باقىلاۋ بٶلٸگٸندە «ٷيلەردٸڭ جانىنداعى» دٷكەندەرمەن جۇمىس كٷشەيتٸلگەن جەنە نارىقتىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن رەسپۋبليكا اۋماعىندا تاۋارلاردى قاداعالاۋ جٷيەسٸ جەتٸلدٸرٸلۋدە.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ەربول قاراشٶكەەۆ ەلدٸڭ ٸشكٸ نارىعىن وتاندىق ٶنٸممەن قامتاماسىز ەتۋ, كٶكٶنٸس ٶندٸرٸسٸن فورۆاردتىق قارجىلاندىرۋ, مەملەكەتتٸك قولداۋ الاتىن تاۋار ٶندٸرۋشٸلەر تاراپىنان قارسى مٸندەتتەمەلەردٸڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ بويىنشا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى.
قر بەسەكەلەستٸكتٸ قورعاۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى رۋستام احمەتوۆ ازىق-تٷلٸك باعاسىنىڭ نەگٸزسٸز ٶسۋٸ فاكتٸلەرٸ بويىنشا قابىلدانعان مونوپوليياعا قارسى دەن قويۋ شارالارى تۋرالى ايتىپ بەردٸ. اتاپ ايتقاندا, ٷستەم جاعدايدى تەرٸس پايدالانعانى جەنە بەسەكەلەستٸككە قارسى كەلٸسٸلگەن ٸس-قيمىلدارى ٷشٸن بٸرقاتار قۇس فابريكالارىنا قاتىستى بەس تەرگەۋ تاعايىندالدى, ەمات نارىعىندا قانت, تاۋىق ەتٸ مەن سٷت ٶنٸمدەرٸن كٶتەرمە جەتكٸزۋشٸلەرگە 90 حابارلاما بەرٸلدٸ, جۇمىرتقا, قانت, سٷت ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋشٸلەرگە جەنە ساۋدا ورىندارىنا قاتىستى 19 تەرگەۋ تاعايىندالدى.
ال پرەمەر-مينيستر باعانى ۇستاپ تۇرۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن نەگٸزگٸ مەملەكەتتٸك تەتٸكتەردٸڭ جۇمىسى قايتا فورماتتالعانىن اتاپ ٶتتٸ. اتاپ ايتقاندا, «اينالىم سحەماسى» بويىنشا تەسٸلدەر قايتا قارالدى: ەندٸ قارجىلاندىرۋ نەگٸزٸنەن ساۋدا جەلٸلەرٸن ەمەس, ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋعا باعىتتالادى. بۇدان باسقا, دەلدالدىق سحەمالاردى تەرگەۋ جٶنٸندەگٸ ٶڭٸرلٸك كوميسسييالاردىڭ جۇمىسى قايتا قۇرىلىپ, كٷشەيتٸلدٸ, ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ قۇقىقتارىنا نۇقسان كەلتٸرمەيتٸن شەكتٸ رۇقسات ەتٸلگەن بٶلشەك ساۋدا باعالارىن بەكٸتۋ جٶنٸندەگٸ قاعيدالار بيزنەسپەن كەلٸسٸلدٸ.
«ٶڭٸرلەرگە باعاسىنىڭ اۋىتقۋى اسا ىقتيمال كٶكٶنٸس جەنە باسقا دا تاۋار تٷرلەرٸ بويىنشا كەلٸسٸمشارتتار جاساسۋ جٶنٸندە تيٸستٸ تاپسىرما جولداندى. سونىمەن قاتار كەيبٸر ٶڭٸرلەردٸڭ جوسپارلانعان شارالاردى ورىنداماۋىنا جەنە فورمالدى تٷردە قاراۋىنا بايلانىستى باعانىڭ ٶسۋٸ بايقالادى», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
پرەمەر-مينيستر ماۋسىمارالىق باعانى ۇستاپ تۇرۋ ٷشٸن كٶكٶنٸس بويىنشا جەدەل تٷردە كەلٸسٸمشارتتار, سونداي-اق قالعان ٶڭٸرلەرگە – قانت زاۋىتتارىمەن شارتتار جاساسۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
«ٸشكٸ نارىقتى ٶز ازىق-تٷلٸكتەرٸمٸزبەن تولىقتىرۋ جەنە ولاردى ماۋسىمارالىق كەزەڭدە ساقتاۋ ٷشٸن جاعداي جاساۋ بويىنشا جٷيەلٸ جۇمىستار جٷرگٸزۋدٸڭ ماڭىزى زور. ٶڭٸرلٸك كوميسسييالار تاراپىنان دەلدالدىق سحەمالاردى تەرگەۋ جٶنٸندەگٸ ۋاقتىلى شارالار قاجەت. بٸزدٸڭ باستى مٸندەتٸمٸز – ازاماتتاردى قولجەتٸمدٸ باعادا قاجەتتٸ تاۋارلارمەن قامتاماسىز ەتۋ», — دەدٸ ول.
كەڭەستٸ قورىتىندىلاي كەلە, پرەمەر-مينيستر جاڭا جىل قارساڭىندا جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ ٷشٸن باعانى ۇستاپ تۇرۋدىڭ جاڭا تەسٸلدەرٸن تولىققاندى ٸسكە اسىرۋدى, سونداي-اق بٸر اي مەرزٸمٸندە قوسىمشا زاماناۋي كٶكٶنٸس قويمالارىن سالۋ مەسەلەلەرٸن پىسىقتاۋدى تاپسىردى.
«ينفلياتسييانىڭ جوعارى قارقىنى ەكونوميكانىڭ ٷدەمەلٸ دامۋىنا مٷمكٸندٸك بەرمەيدٸ جەنە ازاماتتاردىڭ ەلەۋمەتتٸك ەل-اۋقاتىنا ەسەر ەتەدٸ. وسىعان بايلانىستى كەلەسٸ جىلى ونى 2 ەسەگە تٶمەندەتۋ بويىنشا جۇمىس – ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸ بولىپ وتىر. بۇل جۇمىستا فورمالدىلىق بولماۋى تيٸس», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
سونداي-اق, كەڭەستە الماتى وبلىسىندا «G4 City» جوباسىن ودان ەرٸ ٸسكە اسىرۋ مەسەلەلەرٸ قارالدى. پرەمەر-مينيستر «G4 City» اۋماعىندا ارنايى ەكونوميكالىق ايماق قۇرۋدى جەدەلدەتۋدٸ, قالانىڭ باس جوسپارىن بەكٸتۋ جەنە قالا قۇرىلىسى قۇجاتتارىن ەزٸرلەۋ جٶنٸندە قاجەتتٸ شارالار قابىلداۋدى, سونداي-اق جوبانى تۇتاستاي ٸسكە اسىرۋ جٶنٸندەگٸ جول كارتاسىن ٶزەكتەندٸرۋدٸ تالاپ ەتتٸ.
