بٷگٸن استانادا قازاقستان ٷكٸمەتٸ يندۋسترييالاندىرۋ كٷنٸ قارساڭىندا پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ باسشىلىق ەتۋٸمەن 100-دەن استام ٸرٸ حالىقارالىق كومپانييالاردىڭ ٶكٸلدەرٸمەن قازاقستانعا ينۆەستيتسييا سالۋدىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن تالقىلادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, شارانىڭ باستى ماقساتى — قازاقستانعا «جاڭا بۋىننىڭ» ينۆەستيتسييالارىن تارتۋ پروتسەسٸن ىنتالاندىرۋدىڭ اۋقىمدى ەرٸ ورنىقتى ستراتەگيياسىن قالىپتاستىرۋ.
كٷنٸ بويى 100-دەن استام حالىقارالىق كومپانييالار, قارجىلىق ۇيىمدار, ەلشٸلٸكتەر, ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدار, ەلەمنٸڭ 30 ەلٸنەن كەلگەن شەتەلدٸك باق ٶكٸلدەرٸ مەملەكەتتٸك جەنە كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتورلاردىڭ باسشىلارىمەن, ەلٸمٸزدٸڭ جەتەكشٸ بيزنەسمەندەرٸمەن ينۆەستيتسييالىق ۇسىنىستار مەن ٸسكەرلٸك پەرسپەكتيۆالاردى قاراستىرۋدا.
شاراعا Nasdaq, Mitsui & Co., Master Card, Yildirim Holding, World Bank, COSCO Shiping, COFCO, China Gezhouba International Engineering, Calik Holding, Alstom, Aberdeen Standard Life, Tokyo Rope, Marubeni, ENI, Farm Frites, روساتوم, Cottonex, CIS-Airbus Group سەكٸلدٸ حالىقارالىق كومپانييالاردىڭ باسشىلارى قاتىستى.
«قازاقستانداعى ەكونوميكالىق رەفورمالار باعدارلاماسى: سىن-تەگەۋٸرٸندەر مەن مٷمكٸندٸكتەر» پلەنارلىق سەسسيياسى بارىسىندا باقىتجان ساعىنتاەۆ فورۋم قاتىسۋشىلارىنا ەلدەگٸ ينۆەستيتسييالىق احۋالدى دامىتۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار مەن ينۆەستورلارعا جاسالىپ جاتقان مٷمكٸندٸكتەر تۋرالى ايتىپ بەردٸ.
بٸرٸنشٸدەن, قازاقستان ەكونوميكالىق ٶسٸم جولىنا تٷستٸ. قابىلدانعان ٸس-شارالاردىڭ نەتيجەسٸندە 2017 جىلدىڭ 10 ايىنداعى جٸٶ ٶسٸمٸ 4% قۇرادى. جەكەمەنشٸك ينۆەستيتسييالار مەن حالىقتىڭ تۇتىنۋشىلىق بەلسەندٸلٸگٸ قالىپقا كەلۋدە.
ەكٸنشٸدەن, جاڭا اۋقىمدى رەفورمالاردى ٸسكە اسىرۋ (كونستيتۋتسييالىق رەفورما, رۋحاني جاڭعىرۋ, ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ جاڭا مودەلٸ) ەلٸمٸزدٸڭ دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭٸنە اياق باسقانىن بٸلدٸرەدٸ جەنە قازاقستاننىڭ ەلەمنٸڭ وزىق دامىعان 30 ەلٸنە قوسىلۋ جاعدايىنا ەدەۋٸر سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ.
ٷشٸنشٸدەن, قازاقستاننىڭ ٷشٸنشٸ جاڭعىرۋى اياسىنداعى جاپپاي تەحنولوگييالىق جاڭعىرۋ ينۆەستورلارعا ەكونوميكانىڭ تٷرلٸ سەكتورلارىندا جاڭا مٷمكٸندٸكتەر اشادى: مەتاللۋرگييا, ماشينا جاساۋ, اٶك جاڭعىرتۋ, ٶڭدەۋ جەنە ازىق-تٷلٸك ٶنەركەسٸبٸ جەنە ت. ب.
تٶرتٸنشٸدەن, ماڭىزدى ەلەمدٸك نارىقتارعا شىعۋدىڭ ٷنەمٸ دامۋ ٷستٸندەگٸ كٶلٸكتٸك-لوگيستيكالىق «جول» ەلٸمٸزدٸڭ بيزنەس ٷشٸن تارتىمدىلىعىن ارتتىرادى. ينفراقۇرىلىمعا سالىنىپ جاتقان ينۆەستيتسييالار جىلدام ٶسۋشٸگە اينالۋدا.
بەسٸنشٸدەن, قازاقستان يننوۆاتسييالىق جاڭالىقتاردى ۋاقىتىندا ەنگٸزەدٸ. ەكونوميكانىڭ نەگٸزگٸ سالالارىن تەحنولوگييالىق جاڭارتىپ, تسيفرلاندىرۋدىڭ جول كارتاسى ەزٸرلەندٸ, مٷددەلٸ سەرٸكتەستەرمەن بٸرلەسٸپ كەسٸپورىنداردا, ونىڭ ٸشٸندە ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸستەردە ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸن ايتارلىقتاي ارتتىرۋ كٶزدەلگەن.
التىنشىدان, ينۆەستورلار قازاقستاننىڭ ينتەگراتسييالىق ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ٸرٸ نارىقتارعا قول جەتكٸزە الادى. ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىنداعى ينتەگراتسييا ينۆەستورلارعا ەلەۋلٸ پەرسپەكتيۆالار اشادى.
جەتٸنشٸدەن, زاڭنامالىق بازا جەتٸلدٸرٸلۋدە. استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى — حالىقارالىق بيرجالارمەن بٸرلەسۋدٸڭ زاماناۋي قارجى قۇرالى عانا ەمەس, سونداي-اق, ينۆەستورلار تۋىنداعان داۋلاردا سوت ٸسٸن اعىلشىن تٸلٸندە جٷرگٸزۋ ارقىلى بريتاندىق قۇقىقتىڭ قاعيدالارى مەن نورمالارىنا سەيكەس شەشە الاتىن ورتالىق. 2018 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ, كەز كەلگەن ينۆەستور ەكساۋماقتىلىق قاعيداسى بويىنشا ٶز جوباسىنىڭ ەل اۋماعىنىڭ قاي جەرٸندە ٸسكە اسىرىلۋىنا قاراماستان, احقو-عا جٷگٸنە الادى.
سەگٸزٸنشٸدەن, مەملەكەتتٸڭ نارىقتاعى ٷلەسٸن تٶمەندەتۋ. 902 كومپانييا بەسەكەلەس ورتاعا بەرٸلەدٸ. سونىمەن قاتار ينۆەستورلار جەكەشەلەندٸرۋدٸڭ ەكٸنشٸ اۋقىمدى «تولقىنىنا» قاتىسا الادى.
باقىتجان ساعىنتاەۆ ٶز بايانداماسىندا «PriceWaterhouseCoopers جەنە دٷنيەجٷزٸلٸك بانكتٸڭ ەسەبٸنە سەيكەس, قازاقستان بٷگٸندە سالىق احۋالىنىڭ قولايلىلىق دەڭگەيٸ بويىنشا 189 ەلدٸڭ ٸشٸندە 18-شٸ ورىنعا يە» ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
سونداي-اق, قازاقستان دٷنيەجٷزٸلٸك بانكتٸڭ Doing Business رەيتينگٸسٸندە ەلەمنٸڭ 190 ەلٸ اراسىندا 36-ورىنعا يە. رەيتينگتٸڭ بارلىق 10 ينديكاتورى بويىنشا جاقسى كٶرسەتكٸشتەرگە قول جەتكٸزٸلدٸ: «مينوريتارلىق ينۆەستورلاردى قورعاۋ» ينديكاتورى بويىنشا بٸرٸنشٸ ورىندا, «كەلٸسٸمشارتتاردى ورىنداۋ» كٶرسەتكٸشٸ بويىنشا – التىنشى ورىندا. قازٸر ٷكٸمەت Doing Business رەيتينگٸندە ودان دا جوعارى ورىندارعا يە بولۋ مەسەلەسٸن شەشۋدە. وسى ماقساتتا ۇلتتىق جەنە سۋبۇلتتىق دەڭگەيلەردە بيزنەس جٷرگٸزۋ جاعدايلارىن جاقسارتۋ ٷشٸن جاڭا, جەتٸنشٸ زاڭنامالىق تٷزەتۋلەر پاكەتٸ دايىندالدى.
پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ سونىمەن قاتار قازاقستان ٷكٸمەتٸ ينۆەستورلار ٷشٸن بارىنشا قولايلى جاعداي جاساۋ ساياساتىن ۇستاناتىنىن مەلٸمدەدٸ. اتالعان باعىتتا 2017 جىلى جاڭا ۇلتتىق ينۆەستيتسييالىق ستراتەگييا قابىلدانىپ, ٸسكە اسىرىلۋدا, سونىمەن قاتار شەتەلدٸك جەنە ايماقتىق قۇرىلىمدار جەلٸسٸمەن «كazakh Invest» ۇلتتىق كومپانيياسى جۇمىس ٸستەۋدە. بۇدان ٶزگە, ماڭىزدى ەلدەردە قازاقستان ەلشٸلٸكتەرٸندە ەلشٸلەردٸڭ ينۆەستيتسييالار جٶنٸندەگٸ كەڭەسشٸلەرٸ تاعايىندالادى.
جەكە رەتٸندە — ەكسپورت ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋ ٷشٸن ارنايى ەكسپورتتىق ستراتەگييا جەنە «Kazakh Export» ۇلتتىق كومپانيياسى قۇرىلدى.
ەل ٷكٸمەتٸ سونىمەن قاتار ينۆەستيتسييالاردى دامىتۋ جەنە كەسٸپكەرلٸك سالاسىندا بٸرقاتار تٷبەگەيلٸ شارالاردى قابىلدادى.
«بيزنەستٸ رەتتەۋسٸزدەندٸرۋ» باعىتى بويىنشا:
— شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ تەكسەرۋگە قويىلاتىن تالاپتار 60%-عا ازايدى;
— ليتسەنزييالار مەن رۇقساتتار سانى 3 ەسەدەن استامعا قىسقارتىلدى;
— سالىق ورگاندارىنىڭ جوسپارلى تەكسەرۋلەرٸ 40%-عا قىسقارتىلدى.
بيۋروكراتييانى تٶمەندەتۋ جەنە E-government ۆەب-پورتالى ارقىلى مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ ارتتىرۋ باعىتى بويىنشا:
— ادال سالىق تٶلەۋشٸلەردٸڭ مٷددەلەرٸن قورعاۋ جاڭا سالىق كودەكسٸنٸڭ جوباسىندا بەكٸتٸلگەن;
— جەر قويناۋى جەنە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى جاڭا كودەكستە قاتتى پايدالى قازبالار بويىنشا 18 ايدان 10 كٷنگە دەيٸن جەر قويناۋىن پايدالانۋ قۇقىعىن بەرۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸگٸ ەنگٸزٸلدٸ;
— تاۋارلاردى شىعارۋ ۋاقىتى التى ەسەگە, 4 ساعاتقا دەيٸن ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن دەكلاراتسييانى ەلەكتروندى تٷردە بەرۋ باسىمدىعى كەدەن كودەكسٸندە بەكٸتٸلدٸ;
— ەركٸن ەكونوميكالىق جەنە يندۋستريالدى ايماقتاردى رەتتەۋ تۋرالى زاڭ جوباسىندا رۇقسات بەرۋ رەسٸمدەرٸن جەڭٸلدەتۋ جەنە ينۆەستورلار ٷشٸن مٷمكٸندٸكتەر قاراستىرىلعان.
ينۆەستيتسييالىق احۋالدى جاقسارتۋداعى جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار جۇمىسىنىڭ ماڭىزدى ەكەنٸن ايتا كەتكەن باقىتجان ساعىنتاەۆ بيىلعى جىلدان باستاپ بيزنەستٸ جٷرگٸزۋدٸڭ قولايلىعى بويىنشا ٶڭٸرلەردٸ باعالايتىن جاڭا رەيتينگ ەنگٸزٸلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. نەگٸزگٸ نازار ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كٷشەيتۋگە, ٶنەركەسٸپتٸك نىساندارعا جەر تەلٸمدەرٸن بەرۋ رەسٸمٸندە اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋگە اۋدارىلعان.
قازاقستاننىڭ ٷشٸنشٸ جاڭعىرۋى مٸندەتتەرٸن شەشۋ ٷشٸن «جاڭا بۋىن» كەسٸپتەرٸ بويىنشا شەتەلدٸك جۇمىس كٷشٸن تارتۋ تەسٸلدەرٸن ىرىقتاندىرۋعا جەنە مەملەكەتتٸك-جەكەشەلٸك ەرٸپتەستٸك رەسٸمدەرٸن جەڭٸلدەتۋگە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ.
2018 جىلى ٷكٸمەتتٸڭ جۇمىسى جەكە مەنشٸككە بەرٸكتٸكتٸ, زاڭ ٷستەمدٸگٸن جەنە ترانسپارەنتتٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ قاعيداتتارىنا نەگٸزدەلەتٸن بولادى. سونىمەن قاتار ۇلتتىق زاڭناماعا ەىدۇ-عا مٷشە ەلدەردٸڭ ۇسىنىستارىن, ستاندارتتارىن جەنە تەجٸريبەلەرٸن ەنگٸزۋ بويىنشا ارنايى جول كارتاسى ٸسكە اسىرىلاتىن بولادى.
بايانداماسىنىڭ سوڭىندا پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ ٷكٸمەتتٸڭ بيزنەسكە ەڭ جاقسى جاعدايلاردى جاساۋ تۋرالى شەشٸمٸن ناقتىراق ايتىپ ٶتتٸ. بۇل:
— مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ينۆەستورلارعا ۇسىنىلاتىن كونسۋلتاتسييالىق قىزمەتتەرٸن كٷشەيتۋ – سۇراۋ بويىنشا جاۋاپ 10 جۇمىس كٷنٸ ٸشٸندە اعىلشىن تٸلٸندە بەرٸلەدٸ.
— 2020 جىلدان باستاپ شەتەلدٸك ينۆەستورلارعا مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر اعىلشىن تٸلٸندە ۇسىنىلاتىن بولادى.
— ينۆەستورلار ٷشٸن بارلىق نەگٸزگٸ نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق اكتٸلەر ەدٸلەت مينيسترلٸگٸنٸڭ, سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ ۆەب-سايتتارىندا جەنە «Kazakh Invest» ۇلتتىق كومپانيياسىنىڭ سايتىندا اعىلشىن تٸلٸندە جارييالانادى.
— شەتەلدٸك ينۆەستورلارعا ەلگە كٸرۋگە جاعداي جاساۋ — ەلەكتروندىق ۆيزا ەنگٸزۋ, شەكارادان ٶتۋ, كٶشٸ-قون ەسەبٸنە الۋ مەن قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸ جاقسارتىلادى.
سونىمەن قاتار, بٷگٸن «قازاقستاننىڭ ٶندٸرٸستٸك-ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىمىنا جەكە ينۆەستيتسييالار» تاقىرىبىنا ارنالعان پانەلدٸك پٸكٸرتالاس كەزٸندە ەۋروپا مەن ازييانى بايلانىستىراتىن ەل رەتٸندە قازاقستاننىڭ ترانزيتتٸك ەلەۋەتٸ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى.
«يندۋسترييا 4.0 — قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق جاڭعىرۋىنىڭ جاڭا كەزەڭٸ» پانەلدٸك پٸكٸرتالاسى بارىسىندا ٶنەركەسٸپتٸك ينتەرنەتتٸ, 3D باسپانى, روبوت تەحنيكاسىن, اۋقىمدى مەلٸمەتتەردٸ تالداۋدى, جاساندى ينتەللەكتٸ, ماشينالىق وقىتۋدى ت.س.س. پايدالانۋمەن بايلانىستى وزىق تەحنولوگييالىق جوبالاردى كەسٸپورىندارعا ەنگٸزۋ مٷمكٸندٸكتەرٸ تالقىلاندى. پٸكٸرتالاس قاتىسۋشىلارى تەحنولوگييالاردى زاڭنامالىق دەڭگەيدە ەنگٸزۋدٸ رەتتەۋ مەسەلەلەرٸنە ەگجەي-تەگجەيلٸ توقتالدى.
Kazakhstan Global Investment roundtable قورىتىندىلارى بويىنشا جالپى سوماسى $3 ملرد-تان استام سوماعا 11 كەلٸسٸم مەن مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
- «ٷلكەن الماتى اينالما اۆتوموبيل جولى» جوباسى بويىنشا كونسورتسيۋممەن كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزۋ قورىتىندىسىنىڭ حاتتاماسى;
- «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» اۆتوجولىنىڭ ۋچاسكەسٸندە «نۇر جولى» اۆتوموبيل ٶتكٸزۋ بەكەتٸن قۇرۋ بويىنشا مجە جوباسى بويىنشا ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم;
- «الماتى وبلىسىندا اگرويندۋستريالدىق كەشەن قۇرىلىسى مەن جامبىل وبلىسىندا سٷت-تاۋار فەرماسىنىڭ قۇرىلىسى» جوباسى بويىنشا ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم;
- «ٶسٸمدٸكتەردٸ قورعاۋ قۇرالدارىن ٶندٸرۋ» جوباسى بويىنشا ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم;
- «جەمٸستەردٸ ٶڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى» جوباسى بويىنشا ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم;
- «ەت ٶندٸرۋ جەنە ٶڭدەۋ يندۋستريالدى كەشەنٸنٸڭ قۇرىلىسى» جوباسى بويىنشا ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم;
- «جوعارى ساپالى ەك ٶندٸرۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى» جوباسى بويىنشا ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم;
- Aina Holdings B.V. بٸرىڭعاي حولدينگتٸك كومپانيياسىن قۇرۋ تۋرالى نيەت جەنە «اينا» سٷت فابريكاسى» جشس قاتىسۋ ٷلەسٸن الۋ تۋرالى حاتتاما;
- كالتسييلەندٸرٸلگەن سودا ٶندٸرۋ جوباسى بويىنشا ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم;
- «كەراميكا پليتالارىن ٶندٸرۋ» جوباسى بويىنشا ينۆەستيتسييالىق كەلٸسٸم;
- «گاز پورشەن ەلەكتر ستانتسيياسىنىڭ قۇرىلىسى» جوباسى بويىنشا بٸرلەسكەن كەسٸپورىن تۋرالى كەلٸسٸم.
