ەلٸمٸزگە بەلگٸلٸ زاڭگەر ابزال قۇسپان ەنشٸ گاۋحار ەلٸمبەكوۆانى قورعاۋعا نيەت بٸلدٸرٸپ وتىر. بۇل تۋرالى جۋرناليست سەۋلە ەبٸلداحانقىزى ٶزٸنٸڭ فەيسبۋكتاعى پاراقشاسىندا جازدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
"حالىقتىڭ سٷيٸكتٸ ەنشٸسٸ, بەلگٸلٸ كومپوزيتور گاۋھار ەلٸمبەكوۆانى بٸلمەيتٸن قازاق كەمدە-كەم... گاۋھاردىڭ ەندەرٸنسٸز قازاقتىڭ تويى ٶتپەگەن... توي جاساعان, توي كٶرگەن ەرقايسىسىڭىز (تٸپتٸ, ونى سوتتاعان سول سوتتىڭ ٶزٸ دە بەلكٸم!..) گاۋھاردىڭ ەنٸمەن كەلٸن تٷسٸرٸپ, گاۋھاردىڭ ەنٸمەن قىز ۇزاتتىڭىزدار...
قازاق ٶنەرٸنە, قازاق مەدەنيەتٸنە وراسان زور ەڭبەك سٸڭٸرگەن گاۋھارداي تالانتىنىڭ ەڭبەگٸن باعالاپ, قازاقستان ٷكٸمەتٸ قاشان بٸر جاپىراق اتاق نەمەسە باسىنا باسپانا بەردٸ? يتتٸڭ يتاقايىنا بەرٸپ (ساتىپ, ٷلەستٸرٸپ) جاتقان قر ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ دەگەندٸ السا, وسى گۋھار الۋى كەرەك ەدٸ عوي... بٸزدٸڭ ٷكٸمەت گاۋھاردىڭ ورنى تٷرمە دەپ شەشتٸ..." - دەيدٸ جۋرناليست سەۋلە ەبٸلداحانقىزى.
ەنشٸنٸڭ باسىنا قارا بۇلت ٷيٸرٸلگەنٸن جەنە بۇل جاعدايعا بەيجاي قاراپ وتىرا المايتىنىنا نيەت بٸلدٸرە وتىرىپ, زاڭگەر ابزال قۇسپانمەن وسى مەسەلە تٶڭٸرەگٸندە سٶز قوزعاعانىن ايتادى.
ادۆوكات ابزال قۇسپان ٶز كەزەگٸندە بىلاي دەپ جاۋاپ بەرٸپتٸ:
– "جالپى, وتباسىمدا بولعان سوڭعى جاعدايلارعا بايلانىستى كٶپ ٸستەن باس تارتىپ جٷرگەنٸمدٸ بٸلەسٸڭ... تٸپتٸ, الماتىداعى, استاناداعى بٸراز جەكەلەگەن ٸستەردەن باس تارتىپ, اقشالارىن قايتارىپ بەرٸپ, باسقا ادۆوكات تاۋىپ بەرٸپ, تىنىش قانا ٷيدە جاتقانمىن... بٸراز ۋاقىت تايم-اۋت الىپ, قىزىمنىڭ جىلىن بەرگەنشە كٶپ ٸسكە كٸرٸسپەيمٸن, وتباسىمنىڭ جانىندا كٶبٸرەك بولامىن دەپ ويلاعان ەدٸم. بٸراق مىنا جاعداي باسقا جاعداي... گاۋھار ەلٸمبەكوۆا – بەرٸمٸزدٸڭ سٷيٸكتٸ ەنشٸمٸز. گاۋھارداي ەلٸنە ەرەن ەڭبەگٸ سٸڭگەن تالانتتى ارۋىمىزدىڭ باسىنا ٸس تٷسٸپ جاتقاندا, ەرٸ ٶزٸڭنٸڭ ٶتٸنٸشٸڭدٸ اياقاستى ەتكەندەي بولمايىن دەپ, وسى ٸسكە ارالاسقىم كەلٸپ وتىر. بۇعان تاعى مىناداي بٸرنەشە سەبەپ بار:
بٸرٸنشٸدەن: جالپى, تٷرمە دەگەن نە ٷشٸن سالىنادى? تٷرمە دەگەن – قوعامعا قاۋٸپتٸ ادامداردى وقشاۋلاۋ ٷشٸن, باسقا ادامدارعا زييانى تيمەۋ ٷشٸن, قوعامنان الاستاۋ ٷشٸن سالىنادى. بولدى! تٷرمەنٸڭ باسقا فۋنكتسيياسى جوق! ياعني, ادام ٶلتٸرگەن, بالا زورلاعان, ەيەل زورلاعان, ۇرلىق جاساعان, كٸسٸ توناعان... قىسقاسى تٷرمە – قوعامعا قاۋٸپتٸ, ادامداردىڭ ٶمٸرٸنە, دەنساۋلىعىنا قاۋٸپ كەلتٸرەتٸن قانٸشەر, زورلىقشى, ادامداردى قوعامنان الىس ۇستاۋ ٷشٸن سالىنادى. ۇرىنى قانشا جەردەن سەن تىيامىن دەسەڭ دە, ول بەرٸبٸر ۇرلىعىن قويمايدى. ۇرلىق – پسيحولوگييالىق اۋرۋدىڭ بٸر تٷرٸ دەپ ەسەپتەيدٸ عالىمدار... كٸسٸ ٶلتٸرگەن قانٸشەرلەر, زورلىقشىلار ەكٸنشٸ رەت تاعى كٸسٸ ٶلتٸرۋٸ, زورلاۋى ەبدەن مٷمكٸن... سٶز جوق, ولاردى قوعامنان الاستاۋ كەرەك...
ال ەندٸ گاۋھار ەلٸمبەكوۆا كٸم? ول - بٷكٸل قازاق ەلٸنە تانىمال تۇلعا, بەلگٸلٸ ەنشٸ, تالانتتى كومپوزيتور. دەل سول گاۋھار بٸزدٸڭ قوعامعا سونشالىقتى قاۋٸپتٸ ادام با? ونى وسىنشاما 6 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىراتىنداي نە كٷن تۋدى? بۇل دەگەن - ٶتە اۋىر جازا!
بۇل سٶزٸمە قاراپ باسقالار وي تٷيٸپ قالماسىن, «ە, ول كٸنەلٸ ەكەن, مەسەلە تەك جازاسىنىڭ اۋىرلىعىندا ەكەن» دەپ. جوق. ونىڭ كٸنەلٸ-كٸنەسٸز ەكەندٸگٸن مەن ەزٸرگە تاپ باسىپ ايتا المايمىن. مەن ەلٸ ٸسپەن تانىسپاعاندىقتىن, ٸستٸڭ مەن-جايىن بٸلمەگەندٸكتەن, ەزٸرگە وسىلاي ايتىپ وتىرمىن. بٸراق وعان بەرٸلگەن جازا ٶتە اۋىر جازا جەنە ەدٸلەتسٸز جازا ەكەندٸگٸن باسا ايتقىم كەلەدٸ. بۇل كٶزگە ۇرىپ تۇر.
الىسقا بارماي-اق قويالىق, نيدٸ ايتايىق: 1 ملن دوللار پارا الىپ جاتقان جەرٸندە ۇستالادى, وعان جازا تاعايىنداماق تٷگٸلٸ, ٸسٸن قىسقارتىپ تاستايدى. مەن بٸلەتٸن باسقا دا كٶپتەگەن ٸستەر بار, ونىڭ بەرٸن دە ۋاقىتى كەلگەن كەزدە كٶرسەتەمٸن – قانداي جاعدايدا بٸزدٸڭ سۋديالار قانداي جازا تاعايىندادى – نەبٸر ٶتە اۋىر قىلمىستار بويىنشا ٶتە جەڭٸل جازالار تاعايىنداپ كەلدٸ, تٷككە تۇرعىسىز وسىنداي ۇساق-تٷيەك, جەڭٸل ازاماتتىق ٸستەر بويىنشا اۋىر جازالار تاعايىنداعان ٸستەر ٶتە كٶپ. سوندا سول ٸستەردٸڭ باسى-قاسىندا جٷرگەن بٸزدٸڭ تەرگەۋشٸلەردٸڭ, پروكۋرورلاردىڭ, سۋديالاردىڭ ماقساتى نە?
دەل گاۋھارعا كەلگەندە مۇنداي جازا تاعايىنداۋ كٸمگە, نە ٷشٸن كەرەك بولدى? تۋرا حالىقتىڭ ەدەيٸ اشۋ-ىزاسىن تۋدىرعىسى كەلگەندەي وي قالدىرادى. باسقا جولى جوقتاي, بٸردەن ەي-شايعا قاراماستان, 6 جىل باس بوستاندىعىنان ايىرادى...
تاعى قايتالاپ ايتامىن, بٸر نەرسە انىق – گاۋھار قوعامعا قاۋٸپتٸ ادام ەمەس! وعان 6 جىل باس بوستاندىعىنان ايىراتىنداي ەشقانداي قاجەتتٸلٸك جوق ەدٸ. تاعايىندالعان جازا ٶتە ەدٸلەتسٸز دەپ سانايمىن.
ەكٸنشٸدەن, بٸزدە ەبدەن تەجٸريبەگە ەنگەن مەسەلە بار, ول – بٸر ادامنىڭ ارىزىمەن «الاياقتىق» بابىمەن ٸس قوزعاۋ ٶتە قيىن جەنە كٶپ جاعدايدا – 99,9 % مٷمكٸن ەمەس! مۇنداي ٸستەر نەگٸزٸنەن, ازاماتتىق-قۇقىقتىق قارىم-قاتىناس نەگٸزٸندە «اقشا بەردٸڭ بە, ٶندٸرٸپ ال» دەپ كەرٸ قايتارىلادى. دەل گاۋھارعا بٸلەكتەرٸن تٷرٸنٸپ كٸرٸسكەندەرٸ مەنٸ تاڭعالدىرىپ وتىر...
ٷشٸنشٸدەن, بۇل, سٶز جوق, حالىقتىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋدىراتىن نەرسە. مىسالى, رەسەيدە, اللا پۋگاچەۆا دەمەي-اق قويايىق, كەز-كەلگەن ورتاشا ەنشٸنٸڭ باسىندا وسىنداي جاعداي بولۋى مٷمكٸن بە? مٷمكٸن ەمەس. ٶيتكەنٸ ولاردا ۇلت دەگەن ۇعىم بار, ۇلت نامىسى, ۇلت ماقتانىشى دەگەن ۇعىم بٸرٸنشٸ ورىندا تۇرادى. ۇلتتىق ٶنەرگە, ۇلتتىق مەدنەيەتكە قاتىسى بار ادامدارىن ولار مۇنشالىقتى قورلامايدى. ال بٸزدە نەگە قازاققا عانا قادٸرلٸ, قازاققا عانا سىيلى ادامداردىڭ باسىنان ەركەز وسىلاي بۇلت ايىرىلمايدى? مىسالى, تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆتى الىپ قارايىق. قانداي ادام ەدٸ? بٷكٸل حالىقتىڭ ماحابباتىنا, قۇرمەتٸنە يە بولعان ادام ەدٸ! وسىنداي ۇلت ماقتانىشتارىن بٸز وپ-وڭاي تٷرمەگە قاماپ, وپ-وڭاي سوتتاپ, حالىقتىڭ پٸكٸرٸنە پىسقىلىپ تا قاراماستان, حالىقتىڭ الدىنداعى بەدەلٸن وپ-وڭاي تاپتاي سالامىز. بۇل بٸزدٸڭ سوت جٷيەسٸنٸڭ قوعام پٸكٸرٸمەن, قوعام ويىمەن ساناسپايتىندىعىن كٶرسەتەدٸ. نەگە قوعاممەن ساناسۋ كەرەك دەيتٸن سۇراققا كەلەتٸن بولساق, بۇل زاڭگەرلەر اراسىندا ەلدەقاشان بەلگٸلٸ: سٶزٸمنٸڭ باسىنداي ايتتىم عوي - قاۋٸپتٸ ادامداردى قوعامنان الشاقتاتادى. ياعني, قىلمىستىق ٸس دەگەن – قوعامنىڭ مٷددەسٸن قورعاۋ ٷشٸن, قوعامعا قاۋٸپتٸ ادامداردى قوعامنان الاستاۋ ٷشٸن قوزعالادى. سوندىقتان قوعامنىڭ پٸكٸرٸ بۇل جەردە رول ويناۋ كەرەك, ەسكەرٸلۋ كەرەك. بٸز وسىنى ەسكەرۋدٸ ۇمىتىپ بارامىز. بۇل ٶتە ٶكٸنٸشتٸ. يا بولماسا, بٸزدٸڭ بيلٸك قازاق دەگەن قوعامنىڭ بار ەكەنٸن بٸلمەيدٸ, بٸلسە دە, بٸلمەگەنسيدٸ, كٶرمەگەنسيدٸ, يا بولماسا, قازاقتى كٶزگە ٸلۋگە تۇرمايتىن قوعام دەپ ەسەپتەيدٸ. قازاق – قر كونستيتۋتسيياسى بوويىنشا – مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت. وسى جەردٸڭ, ەلدٸڭ يەسٸمٸز. وسىلاي ەكەنٸن بٸلە تۇرا, ەدەيٸ قازاقتىڭ شابىنا تٷرتٸپ, اشۋ-ىزاسىن تۋدىرعىسى كەلەدٸ. بۇل – جالعىز گاۋھارعا قاتىستى ەمەس, جالپى ايتىپ وتىرعان مەسەلە.
ەگەر گاۋھار ٶزٸ سەنٸم بٸلدٸرٸپ, وسى ٸسپەن اينالىسۋىمدى سۇراسا, گاۋھارداي اسىل قىزدارىمىزدى قورعاماساق, ەلدٸگٸمٸزگە دە, ەرلٸگٸمٸزگە دە, ادۆوكاتتىعىما دا سىن بولار".
