ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە ەلەمدە COVID-19 جۇقتىرعان العاشقى ناۋقاس تۋرالى ٸندەت ٶرشٸپ تۇرعان كەزدە بەلگٸلٸ بولعانى جايلى حابارلاما تاراتىلۋدا. اۆسترالييالىق-امەريكالىق كيبەرقاۋٸپسٸزدٸك جٶنٸندەگٸ كومپانييا جيناعان مەلٸمەتتەر نەگٸزٸندە وسىنداي قورىتىندى جاسالعان. اقپاراتقا سەيكەس, 2019 جىلى جازدا قىتاي پروۆينتسيياسىندا پتر سىناقتارىن ٶتكٸزۋگە ارنالعان جابدىقتارعا جۇمسالعان شىعىندار كٷرت ٶسكەن. بۇل تۋرالى Stopfake.kz سايتى جازادى.
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, پاندەمييا ەرتەرەك باستالدى دەپ مەلٸمدەۋ ٷشٸن بۇل مەلٸمەتتەر جەتكٸلٸكسٸز.
كيبەرقاۋٸپسٸزدٸك جٶنٸندەٸ كومپانييانىڭ زەرتتەۋٸنە سەيكەس, حۋبەي پروۆينتسيياسىندا 2019 جىلى جازدا پتر تەستٸلەۋ جابدىقتارىن ساتىپ الۋدىڭ كٷرت ٶسكەنٸ بايقالدى. ۆيرۋس جۇقتىرۋدىڭ العاشقى جاعدايلارى تٸركەلگەن ۋحان قالاسى وسى پروۆينتسييادا ورنالاسقان. «Internet 2.0» كومپانيياسىنىڭ زەرتتەۋٸ نەگٸزٸندە «پاندەمييا قىتاي ددسۇ COVID-19 تۋرالى حابارلاعاننان ەلدەقايدا ەرتەرەك باستالدى» دەگەن قورىتىندى جاسالعان.
مەديتسينالىق ساراپشىلار باق-تا وسى مەسەلە بويىنشا پٸكٸرلەرٸن بٸلدٸردٸ. ولاردىڭ ايتۋىنشا, Internet 2.0 ەسەبٸندە مۇنداي قورىتىندى جاساۋ ٷشٸن اقپارات جەتكٸلٸكسٸز, ٶيتكەنٸ پتر زەرتتەۋ ەدٸسٸ ونداعان جىلدار بويى قولدانىلىپ كەلەدٸ جەنە جىل سايىن كەڭٸنەن پايدالانىلۋدا. جابدىق كٶپتەگەن زاماناۋي اۋرۋحانالار مەن زەرتحانالاردا ادامداردا عانا ەمەس, جانۋارلاردا دا كٶپتەگەن باسقا قوزدىرعىشتاردى سىناۋ ٷشٸن قولدانىلادى.
سونىمەن قاتار, 2019 جىلى قىتايدا افريكالىق شوشقا وباسى ٶرشٸگەن.
دجونس حوپكينس دەنساۋلىق ساقتاۋ ورتالىعىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرٸ دوكتور امەش اداليا پتر تەستٸلەۋ «پاتوگەندەردٸ انىقتاۋ ەدٸسٸنە» اينالعاندىقتان پتر جابدىقتارىن ساتىپ الۋ COVID-كە دەيٸن دە ارتقانىن ايتتى.
قىتاي سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ «Internet 2.0» كومپانيياسىنىڭ قورىتىندىلارىمەن كەلٸسپەيدٸ.
«ۆيرۋستاردى باقىلاۋ – عالىمدار اينالىسۋى تيٸس ماڭىزدى عىلىمي مەسەلە. …قىتايلىق ٸندەتكە قارسى ناۋقان بارشا ەلەمگە بەلگٸلٸ, بەرٸ ايقىن, فاكتٸلەر ۋاقىت پەن تاريحتىڭ سىناقتارىنا تٶتەپ بەرۋدە», – دەپ تٷسٸندٸردٸ قحر سٸم باسپاسٶز حاتشىسى Bloomberg-كە.
دەمەك, COVID-19 پاندەميياسى 2019 جىلى جازدا باستالدى دەگەن تۇجىرىم دەلەلسٸز.
سونداي-اق, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە تاراتىلعان حابارلامادا 2018 جىلى ۋحان ينستيتۋتىنىڭ ۆيرۋسولوگتارى باسقا كوروناۆيرۋستاردىڭ بٶلشەكتەرٸنەن تۇراتىن ۆيرۋستى قولدان جاساپ, ودان كەيٸن وعان قارسى ۆاكتسينا ەزٸرلەمەك بولعان دەپ ايتىلعان. بۇل جالعان مەلٸمدەمە.
SARS-CoV-2 تابيعي ۆيرۋس ەكەنٸ زەرتتەۋلەرمەن راستالعان, بٷگٸنگٸ كٷنٸ ونىڭ زەرتحانادا جاسالعانىنا ناقتى دەلەلدەر جوق. ول العاش رەت 2019 جىلى جەلتوقساندا پنەۆمونييامەن اۋىرعان ناۋقاستا نۋكلەين قىشقىلىن تالداۋ نەتيجەسٸندە انىقتالدى.
بۇعان دەيٸن بٸز COVID-19 قولدان جاسالعانى تۋرالى فەيكتەردٸ جوققا شىعارعان بولاتىنبىز.
