«ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعى» اق (بۇدان ەرٸ – ەردو) ساراپشىلارى كوروناۆيرۋس پاندەميياسىنىڭ سالدارىنان تۋىنداعان ەلەمدٸك ەڭبەك نارىعىنداعى ٷردٸستەردٸ تالداي كەلە, ەلەمدەگٸ جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ اعىمداعى نەمەسە كەلەسٸ جىلى قالپىنا كەلۋٸ نەعايبىل دەگەن قورىتىندىعا كەلدٸ. بۇل تۋرالى قر ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ حابارلادى.
دٷنيەجٷزٸلٸك بانك مەلٸمەتٸ بويىنشا ەلەمدٸك جٸٶ 2020 جىلى 3,6%-عا تٶمەندەدٸ جەنە بۇل 1961 جىلدان بەرگٸ بايقالعان ەڭ ناشار نەتيجە. تٸپتٸ 2009 جىلعى ەلەمدٸك قارجى داعدارىسىنان دٷنيەجٷزٸ جٸٶ-نٸڭ 1,7%-ىن جوعالتقان بولاتىن. جالپى ەلەمدٸك جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ داعدارىس جاعدايىندا 2018-2019 جىلدارداعى 5,4%-بەن سالىستىرعاندا 2020 جىلى 6,5%-عا دەيٸن ٶستٸ. 2021 جىلى ول 6,3% دەڭگەيٸنە دەيٸن ازداپ تٶمەندەيدٸ دەپ كٷتٸلۋدە.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا پاندەمييا كەزٸندە ۋشىعىپ كەتكەن جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸنٸڭ تٶمەندەۋ ٷردٸسٸ بايقالادى. مەسەلەن, ەگەر 2019 جىلعى جەلتوقساندا بۇل مەن ەىدۇ ەلدەرٸ بويىنشا تۇتاستاي العاندا 5,3%-دى قۇراسا, 2020 جىلعى سەۋٸردٸڭ ٶزٸندە 8,8%-دى قۇرادى جەنە بۇل ۋشىعۋ قارقىنى ۇيىمنىڭ جاڭا تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان ەدٸ. نەبەرٸ 4 ايدىڭ ٸشٸندە جۇمىسسىزدار قاتارىن 20,4 ملن ادام تولىقتىردى, ال ولاردىڭ جيىنتىق سانى 1,6 ەسەگە, 35,5-تەن 55,9 ملن ادامعا دەيٸن ٶستٸ. دەگەنمەن, 2021 جىلدىڭ مامىرىنا قاراي, جۇمىسسىزدار سانى ٶتكەن جىلعى سەۋٸردٸڭ ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸشتەرٸمەن سالىستىرعاندا 43,5 ملن ادامعا نەمەسە 12,4 ملن ادامعا ازايدى.
«ەىدۇ ەلدەرٸندەگٸ جۇمىسسىزدىقتىڭ جيىنتىق دەڭگەيٸ 2021 جىلى ٶتكەن جىلعى 7,1%-بەن سالىستىرعاندا 6,6%-عا دەيٸن تٶمەندەيدٸ دەپ كٷتٸلۋدە, بٸراق 2019 جىلعى داعدارىسقا دەيٸنگٸ مەنگە قاراعاندا جوعارى -5,4% بولىپ قالا بەرەدٸ.تٸپتٸ 2022 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش تەك 6%-عا دەيٸن تٶمەندەيدٸ دەپ كٷتٸلۋدە», - دەدٸ ەردو بولجاۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى دميتريي شۋمەكوۆ.
كٶپتەگەن ادامدار رەسمي تٷردە جۇمىسىنان ايىرىلماعاندىقتان جەنە مەجبٷرلٸ دەمالىستا بولعاندىقتان, جۇمىسسىزدىقتىڭ بالاما كٶرسەتكٸشٸ جۇمىس ۋاقىتىنىڭ كٶرسەتكٸشٸ بولىپ تابىلادى. مەسەلەن, حەۇ مەلٸمەتٸ بويىنشا, ٶتكەن جىلى بارلىعى جۇمىس ٸستەگەن ۋاقىت سانى ەلەمدٸك اۋقىمدا 8,8%-عا قىسقاردى, بۇل تولىق جۇمىسپەن قامتىلعان 303 ملن جۇمىس ورنىن (بۇدان ەرٸ - تجقجو) جوعالتۋدى بٸلدٸرەدٸ. ٶڭٸرلەر بٶلٸنٸسٸندە تابىسى ورتاشادان تٶمەن ەلدەردٸڭ ەكونوميكالارى ەڭ كٶپ شىعىنعا ۇشىراپ, ول 11,3%-دى (132 ملن تجقجو) قۇرادى. تابىسى جوعارى ەلدەر بار بولعانى 8,3%-دى (46,3 ملن تجقجو), تابىسى ورتاشا دەڭگەيدەن جوعارى ەلدەر 7,3%-دى (110 ملن تجقجو), تابىسى تٶمەن ەلدەر 6,7%-دى (15 ملن تجقجو) جوعالتتى.
ەڭبەك مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەگٸنشە, G20-عا كٸرەتٸن ەلدەر 2020 جىلى 195 ملن تجقجو نەمەسە جۇمىس ٸستەگەن جۇمىس ۋاقىتىنىڭ 8,5%-ىن جوعالتتى, ال 2021 جىلى ولاردىڭ شىعىندارى ٷش ەسە ازايىپ, 68,2 ملن تجقجو قۇرايدى, بۇل جۇمىس ٸستەگەن ۋاقىتتىڭ 3%-عا قىسقارۋىنا سەيكەس كەلەدٸ.
وسىعان بايلانىستى ەڭ كٶپ زارداپ شەككەن ەلدەر قاتارىندا پەرۋ - جۇمىس ۋاقىتىنىڭ قىسقارۋى 27,5%, گوندۋراس (24,3%), پاناما (23,5%), ارگەنتينا (21%) بار. اقش-تا شىعىن 9,2%, ەو اۋماعىنداعى 27 ەلدە 8,3%, ۇلىبريتانييا 12,8% بولدى. ەۋرووداقتىڭ ٸرٸ ەكونوميكالارىنىڭ (گەرمانييا, فرانتسييا جەنە يتالييا) شىعىنى تيٸسٸنشە 6,3%, 8,4% جەنە 13,5% قۇرادى. ازييانىڭ ٸرٸ ەكونوميكالارىندا جۇمىس ٸستەگەن ۋاقىت مٶلشەرٸ كەلەسٸدەي قىسقاردى: قىتايدا 4,1%, جاپونييادا 5,4% جەنە ٷندٸستاندا 13,7% .
حەۇ باعالاۋى بويىنشا قازاقستاندا 2020 جىلى COVID-19 داعدارىسى سالدارىنان قىزمەتكەرلەردٸڭ ەكونوميكا بويىنشا جۇمىس ٸستەگەن ۋاقىتى ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 11,5%-عا قىسقاردى, ال تولىق جۇمىسپەن قامتىلعان جۇمىس ورىندارىنىڭ سانىندا (اپتاسىنا 40 ساعات) كٶرسەتٸلگەن جۇمىس ۋاقىتىنىڭ جوعالۋى 939,2 مىڭ بٸرلٸكتٸ قۇرادى. كٶرشٸلەس ەلدەردە جۇمىس ۋاقىتىنىڭ ازايۋى رەسەي فەدەراتسيياسى مەن ٶزبەكستانداعى 8,5%-دان قىرعىزستانداعى 11,7%-عا دەيٸن ٶزگەردٸ.
توقساندىق ٶلشەمدە ەلەمدٸك ەكونوميكا ٷشٸن ەڭ اۋىرى 2020 جىلدىڭ ەكٸنشٸ توقسانى بولدى, ول كەزدە جۇمىس ٸستەگەن ۋاقىت سانى 2019 جىلدىڭ سوڭعى توقسانىمەن سالىستىرعاندا 18,2%-عا قىسقاردى, ال بٸرٸنشٸ توقساندا شىعىن بارلىعى 5,2%-دى قۇرادى. بٸراق ٷشٸنشٸ توقساندا شىعىن 7,2%-عا دەيٸن, ال تٶرتٸنشٸ توقساندا 4,6%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ.
«حەۇ-دا 2021 جىلى ەلەمدٸك شىعىن 2020 جىلعىمەن سالىستىرعاندا ەكٸ ەسەدەن استام تٶمەندەيدٸ جەنە 3,5%-دى نەمەسە 122 ملن تجقجو قۇرايدى دەپ كٷتٸلۋدە. بۇل شىعىنداردىڭ ٸشٸندە تابىسى ورتاشا دەڭگەيدەن تٶمەن ەلدەرگە 42,4 ملن تجقجو نەمەسە 35%, تابىسى ورتاشا دەڭگەيدەن جوعارى ەلدەرگە 49,5 ملن تجقجو (41%) كەلەدٸ, ال تابىسى جوعارى ەلدەردٸڭ شىعىنى بارلىعى 22 ملن تقجو, ال تٶمەن ەلدەردە 8,1 ملن تجقجو قۇرايدى», - دەپ تٷيٸندەدٸ ۆەدوموستۆو.
