فوتو: okg.kz
قازىعۇرت اۋدانىنا قاراستى تۇربات اۋىلىنداعى «پاسەكا بال» شارۋا قوجالىعى تٶڭٸرەككە جوعارى ساپالى بالىمەن تانىمال. قوجالىقتىڭ بۇل ٶنٸمٸ قازاقستانداعى ەڭ ٸرٸ يمپورتتاۋشىلاردىڭ العاشقى بەستٸگٸنە كٸرەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا شارۋا قوجالىعى تەك ومارتانى كٷتٸپ-باپتاپ, بال جيناۋمەن عانا ەمەس, جىلىجايدا گٷل ٶسٸرۋمەن دە, كٶكٶنٸس ٶسٸرۋمەن دە اينالىسادى.
اگرونوم سالىمجان شاكيروۆ جىلىجايدا گٷل ٶسٸرۋ كەسٸبٸن ەزيز قاسيموۆپەن بٸرٸگٸپ, سەرٸكتەس بولىپ اشقاندارىن ايتادى. نەگٸزگٸ جۇمىس بارىسىن قاداعالاپ وتىراتىن دا وسى سالىمجان. ال, ەزيز قاسيموۆ اكادەمييالىق ومارتاشىلىق بٸلٸمٸ بار كەسٸپقوي مامان.
ايتا كەتۋ كەرەك, جالپى اۋدانداعى گٷل ٶسٸرۋ جىلىجايلارى 7,5 گەكتار اۋماقتى الىپ جاتىر. سونىڭ 2,5 گەكتارى وسى «پاسەكا بال» شارۋا قوجالىعىنىڭ يەلٸگٸندە.
تۇربات اۋىلى بۇرىن راۋشاننىڭ «قارا ماگييا» دەپ اتالاتىن تٷرٸن ەگۋمەن تانىمال بولىپ كەلگەن. ەندٸ وعان گوللاندييانىڭ «ميستي بابلس» جەنە «كاتالينا» تٷرلەرٸ بەسەكەلەس بولا باستاعان سىڭايلى. بٷگٸندە 1 گەكتار 20 سوتىق القاپتا «بابلس», 800 گەكتاردا «قارا ماگييا», 2 سوتىق جەردە «كاتالينا» ٶسٸرٸلۋدە.
«كاتالينا» گٷلدٸ سارى بٷرشٸكتەردەن تۇرسا, «بابلس» قىزعىلت جەنە كٷلگٸن رەڭكتٸ بولىپ كەلەدٸ. ونىڭ بٸر ٶسٸندٸسٸندە 15 بٷرشٸككە دەيٸن بار. بۇل گٷل تالعامپاز جاندارعا ارنالعان, ٶتە ەسەم كٶرٸنەدٸ.
راۋشان باقتارىندا گٷلدەر جىل ون ەكٸ اي بويى ٶسٸرٸلەدٸ. قازٸرگٸ ۋاقىتتا, ياعني كٷزدٸڭ سوڭعى ايىندا كٷن سايىن 3 مىڭ تٷپ گٷل كەسٸلەدٸ. ونى ٶتكٸزۋدە ەشقانداي كەدەرگٸ جوق. ساتىپ الۋشىلار ٶزدەرٸ كەلەدٸ. وسىلايشا تۇربات راۋشاندارى شىمكەنت, الماتى, استانا, قىزىلوردا سونداي-اق, ەلٸمٸزدٸڭ باسقا قالالارىنا دا جٶنەلتٸلەدٸ.
سالىمجاننىڭ ايتۋىنشا, گٷلدەر – ەرەكشە كٷتٸمدٸ جەنە جايلى جاعدايدى قاجەت ەتەدٸ. ونىڭ ٸشٸندە جاقسى جارىقتاندىرۋ, 70 پايىزدىق ىلعالدىلىق, جىلۋ جەنە تاعى باسقا مەسەلەلەر بار. تيٸسٸنشە, وعان كەتەتٸن شىعىندار دا از ەمەس. گٷل جىلىجايلارى قاراشا ايىنان سەۋٸرگە دەيٸن جىلىتىلادى. وسى جىلىتۋ ماۋسىمىندا 1000 تونناعا دەيٸن كٶمٸر جاعىلادى. ەلەكتر ەنەرگيياسى ٷشٸن ايىنا 250-300 مىڭ تەڭگە تٶلەيدٸ.
ال, گٷلدەردٸڭ كٷندەلٸكتٸ كٷتٸمٸنە تۇربات اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى تارتىلادى. جۇمىس از ەمەس. گٷلدەردٸ سۋارۋ, ارام-شٶپتەن تازارتۋ, دەرٸ شاشۋ قاجەت. تۇراقتى جۇمىس ٸستەيتٸندەردٸڭ ايلىعى 150-200 مىڭ تەڭگە تٶڭٸرەگٸندە. ال, جالدامالى جۇمىسشىلار كٷنٸنە 5-6 مىڭ تەڭگە الاتىن كٶرٸنەدٸ.
– گٷلدٸڭ شىعۋ تەگٸ گوللاندتىق بولعانىمەن, كٶشەتٸن ٶزبەكستاننان الدىرعانبىز. بٸزدٸڭ بازارلارعا گٷل گوللاندييادان, ٶزبەكستاننان كەلەدٸ. سوندىقتان ولاردى ٶزٸمٸزگە بەسەكەلەس سانايمىز. بٸز الىپساتارلارعا تاۋارىمىزدى كٶتەرمە باعادا بەرەمٸز. بٸراق, بۇل تۇراقتى باعا ەمەس, جاز كٷندەرٸ 150-200 تەڭگەدەن ٶتكٸزۋگە مەجبٷرمٸز. بٸزدٸڭ گٷلدەرٸمٸز بازاردا 1000 تەڭگەدەن ساتىلادى.
بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە تەك كٶكٶنٸسكە عانا سۋبسيدييا بەرٸلەدٸ. ٷكٸمەتتەن گٷلگە دە سۋبسيدييا بەرٸلسە دەپ ٶتٸنەر ەدٸك. جەنە تاعى بٸر پروبلەما – كٶمٸر قىمبات. سونى جەڭٸلدەتٸلگەن باعادا بەرۋگە كٶمەكتەسسە دەيمٸز.
مۇنان بٶلەك, ٶزبەكستاننان گٷل تاسىمالداۋ جاعىنا شەكتەۋ قويىلسا. ولار بٸزدٸڭ نارىقتى باسىپ قالدى. كٶرشٸلەردە گاز, جارىق تاريفتەرٸنٸڭ ارزان بولۋىنا بايلانىستى گٷلدەردٸڭ ٶزٸندٸك قۇنى بٸزدٸكٸنەن تٶمەن. ونىڭ ٷستٸنە ولاردا جۇمىسشى كٷشٸ دە كٶپ. ولارمەن بەسەكەلەسە المايمىز. بۇل ٷشٸن ٷكٸمەتتٸك شارالار قاجەت, – دەيدٸ سۇحباتتاسىمىز.
وتاندىق گٷل بيزنەسٸنٸڭ تابىستى دامۋى ٷشٸن ايتىلعان بۇل ٶتٸنٸش-تٸلەكتەر قۇزىرلى ورىنداردىڭ قۇلاعىنا جەتسە يگٸ.
بايان دارعوجينا,
«وڭتٷستٸك قازاقستان».
