فوتو: Gov.kz.
تٷركٸستان وبلىسى بەيدٸبەك اۋدانىندا دٷنيەگە كەلگەن تالعات يۋسۋپوۆ كەنتاۋ قالاسىندا 37 جىلعا جۋىق بٸر مەكەمەدە جۇمىس جاساپ كەلە جاتىر. ونىڭ تاباندى جۇمىسىنا قاراپ, ناعىز ەڭبەك ادامى ەكەنٸن انىق ايتا الامىز, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
كەيٸپكەرٸمٸزدٸڭ اتا-اناسى جۇمىس بابىمەن كەنتاۋ قالاسىنا قونىس اۋدارعان. تالعات نۋريدينۇلىنىڭ اتا-اناسى ەڭبەك جولىمەن قالاداعى №5 جىلۋ ەنەرگييا ورتالىعىنا ورنالاسقان. اتا-اناسىنىڭ ٸزٸمەن بٷكٸل ۇل-قىزى وسى مەكەمەدە ەڭبەك ەتەدٸ. تالعات نۋريدينۇلى مەكتەپ تابالدىرىعىن اياقتاعان بويدا №5 جىلۋ ەنەرگييا ورتالىعىنا «وتىنمەن جابدىقتاۋ بٶلٸمٸنە» جٷك تاسمالداۋشى بولىپ قابىلدانعان. 1992 جىلدان باستاپ 1997 جىلعا دەيٸن اتالمىش مەكەمەنٸڭ «قازاندىق تۋربينالىق تسەحىنىڭ» سلەسارٸ بولىپ قىزمەت ەتۋدٸ باستاعان. 2007-2008 جىلدارى ماشينيست, 2009-2011 جىلدارى قايتا «قازاندىق تۋربينالىق تسەحىنىڭ» سلەسارٸ بولىپ جۇمىس جاساعان. 2011 جىلدان باستاپ №5 جىلۋ ەنەرگييا ورتالىعىنىڭ «ورتالىقتاندىرىلعان جٶندەۋ تسەحىنىڭ» اعا شەبەرٸ قىزمەتٸندە قازٸرگٸ تاڭعا دەيٸن جۇمىس اتقارىپ كەلەدٸ.
«ۇزاق جىلدان بەرٸ بٸر مەكەمەدە جۇمىس ٸستەپ كەلەمٸن. سەبەبٸ, اتا-انام, باۋىرلارىمدا وسى مەكەمەدە جۇمىس جاساعان. ٶزٸمە ۇنايدى. جٷز مىڭنان اسا حالىققا جىلۋ تاراتۋ ٷلكەن ەڭبەك. مەن ٶز ەڭبەگٸممەن ماقتانامىن. ەر ادام ٶز ەڭبەگٸنە ادال بولىپ, سونى سوڭىنا دەيٸن جەتكٸزۋ قاجەت. جۇمىس اۋىر كٷشتٸ تالاپ ەتەدٸ. وعان تٶزٸمدٸلٸك پەن سابىرلىق قاجەت. جاس ماماندارعا دا سونى ايتامىن», –دەيدٸ ەڭبەك ادامى تالعات نۋريدينۇلى.
جۇبايىمەن وتانداسقانىنا 20 جىلدان اسقان. 5 ۇل-قىزدىڭ اتا-اناسى. بٷگٸنگٸ تاڭدا ۇلدارىندا وسى تەحنيكا سالاسىنا ەڭبەك ەتۋگە دەرٸپتەۋدە.
«بٷگٸنگٸ زاماندا ەڭبەك ادامى دەگەنٸمٸز, ەڭ الدىمەن, مەنٸڭ ويىمشا, تازا جۇمىس ٸستەيتٸن ادام. ٶزٸنٸڭ تابىسىن ماڭداي تەرٸمەن تاباتىن, جانىن سالىپ جۇمىس ٸستەيتٸن ادامدى ەڭبەك ادامى دەپ ەسەپتەيمٸن. ول – ديحان بولا ما, ول – مالشى بولا ما, ول – جازۋشى بولا ما, ول - ٶنەر ادامى بولا ما, اكتەر بولا ما, بەرٸبٸر. ول ماڭداي تەرٸن سالىپ جۇمىس ٸستەۋٸ كەرەك. شىعارماشىلىق دارىندى, تالانتتى بولۋى كەرەك. ٶكٸنٸشكە قاراي, بٸزدە ەڭبەك ادامدارىن وسى جاعىنان باعالاۋ جەتٸسپەيدٸ. بٸزدە كٸمنٸڭ تامىر-تانىسى كٶپ, سونىڭ جولى بولعىش. كٸم پىسىق بولادى, سونىڭ جاعدايى جاقسى. ال تۋراسىن ايتساق, ەڭبەك ادامى دەگەن تەك قانا ديحاندى, شوپاندى عانا بٸلدٸرمەيدٸ. ەڭبەك ادامى دەگەن كەز كەلگەن سالادا بولۋ كەرەك. مەن بالالارىمنىڭ قاي سالاعا بارسا دا ادال ەڭبەك ەتكەنٸن تٸلەيمٸن», – دەيدٸ تالعات يۋسۋپوۆ.
ەڭبەك ادامى – ەل تٸرەگٸ. نەپاقاسىن ماڭداي تەر, ادال ەڭبەكتەن تاۋىپ جٷرگەن تالعات يۋسۋپوۆتىڭ ەڭبەگٸ كٶپكە ٷلگٸ. قالا تۇرعىندارىن قىس بويىنا ساپالى جىلۋمەن قامتۋ باعىتىندا, اۋىر ەڭبەكتٸڭ ىستىعى مەن سۋىعىنا قاتار تٶزەتٸن ەڭبەك ادامى قاشاندا ماقتانىشىمىزعا اينالا بەرمەك.
«قازٸر زاۋىت-فابريكالار جوق. بۇرىن زاۋىت-فابريكالار كٶپ ەدٸ. ول زاۋىتتاردا قانداي ازاماتتار ەڭبەك ەتەتٸن ەدٸ. مال شارۋاشىلىعى كەڭ ەتەك العان ەدٸ. مال شارۋاشىلىعى مەملەكەتتٸڭ قاراۋىندا بولاتىن. سول كەزەڭدەر ٶتٸپ كەتكەننەن كەيٸن, «مەن ساعان, سەن ماعان» دەگەن پرينتسيپ ەتەك الدى. سول پرينتسيپتەن ارىلماي, ەڭبەك ادامدارىن قۇرمەتتەي دە المايمىز, ەڭبەك ادامدارىن شىعارمامىزعا ارقاۋ ەتە دە المايمىز. بٸزدٸڭ قازٸرگٸ تراگەدييامىز سول. ال ودان قاشان ارىلامىز? سونداي بٸر كەزەڭ تۋا قالسا, نۇر ٷستٸنە نۇر بولار ەدٸ», – دەيدٸ كەيٸپكەرٸمٸز.
ەڭبەك ادامى دەپ ٶزٸنٸڭ كەسٸبٸن تەرەڭ مەڭگەرگەن ادامدى ايتۋعا بولادى. ول - دەرٸگەر, مۇعالٸم, فەرمەر, كەسٸپكەر ت.ب. ەلباسى ٶز ەڭبەگٸندە ەڭبەك ادامىن, ادال كەسٸپ, ادال نەسٸپ تاۋىپ جٷرگەن جانداردى كەڭٸنەن ناسيحاتتاۋ تۋرالى ورىندى سٶز قوزعادى. بٸز نەگٸزٸنەن كاپيتاليستٸك جولدى تاڭداعان مەملەكەتپٸز. الايدا, كونستيتۋتسييادا قازاقستاننىڭ ەلەۋمەتتٸك باعدارلانعان مەملەكەت ەكەندٸگٸ دە ايتىلعان. ەڭبەك ادامىنىڭ ەڭبەگٸ نەمەن ٶلشەنەدٸ? قالاي باعالانادى? كاپيتاليستٸك ٶمٸر زاڭدىلىعىندا ول تەك ماتەريالدىق قۇندىلىقتارمەن ٶلشەنەدٸ.
ەڭبەك دەگەنٸڭٸز – قوزعالىس. ويلاپ قاراساڭىز مىنا ٶمٸردە ەڭبەكسٸز ادام بولمايدى. ەگەر ادام ەشقاشان ەڭبەكتەنبەسە وندا سٶزسٸز اشتان ٶلەر ەدٸ. سوندىقتان جەر بەتٸندەگٸ تٸرشٸلٸك ەتٸپ جٷرگەن ادامنىڭ بارلىعىن ەڭبەك ادامى دەپ ايتسا بولاتىنداي. بٸراق بٸزدٸڭ تٷسٸنٸكتە بەلگٸلٸ بٸر دەرەجەگە, مانساپقا, بايلىققا قولى جەتكەن ادامداردى عانا ەڭبەك ادامى دەپ قارايتىن سەكٸلدٸمٸز. شىن مەنٸسٸندە تابىسى از بولسا دا سونىمەن كٷن كٶرٸپ جٷرگەن قانشاما جاندار بار. ولاردىڭ دا ٸستەپ جٷرگەنٸ ەڭبەك. تەك بٸر ادامداردا مي ەڭبەگٸ, وي ەڭبەگٸ باسىم بولسا, ەندٸ بٸرەۋلەرٸ كەرٸسٸنشە فيزيكالىق تۇرعىدان كٶپ قيمىلداپ, كٷننٸڭ ىستىعى مەن سۋىعىنا قاراماي ەڭبەك ەتٸپ جٷرەدٸ.
سونداي-اق دەرٸگەر, مۇعالٸم, فەرمەر, كەسٸپكەر سەكٸلدٸ بەلگٸلٸ بٸر مامان يەلەرٸن دە ەڭبەك ادامى دەپ ايتۋعا بولادى. ەگەر بٸزدٸڭ قوعامدا ەڭبەك ادامدارىنىڭ ەڭبەگٸ نەتيجەسٸنە قاراي ەدٸلەتتٸ باعالاناتىن بولسا, قوعامدا ٷلكەن سەرپٸلٸس بولار ەدٸ. مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەرگە دە سولاي جاساۋ كەرەك. ۇرلىقسىز-قارلىقسىز, پارا مەن جەمقورلىقسىز قازاقستان مەملەكەتٸ ٷشٸن ادال ەڭبەك ەتكەن مەملەكەت قىزمەتكەرلەرٸنە ەلٸمٸزدٸڭ شۇرايلى جەرلەرٸنەن ارنايى مٷكاممال, ياعني ٷي-جايىمەن, قورا-قوپسىسىمەن تۇراتىن قونىس بەرۋ كەرەك. ٶز ٸسٸنە ادالدىق تانىتقان مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەردٸڭ ۇرپاقتارىنا مەملەكەت تاراپىنان وقۋعا تٷسۋدە, باسقا دا سالالاردا ەلەۋمەتتٸك جەڭٸلدٸكتەر جاسالۋى تيٸس. سوندا ادامداردا ەرتەڭگٸ كٷنگە دەگەن سەنٸمدٸلٸك بولادى. جەمقورلىقتىڭ جولى كەسٸلەدٸ. قازاقستان ٶزگە دە ٶركەنيەتتٸ مەملەكەتتەر تەرٸزدٸ دامۋدىڭ دۇرىس جولىنا تٷسەر ەدٸ.
