استانادا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى ەلشٸلٸگٸ مەن قىتايدى زەرتتەۋ ورتالىعى بٸرلەسٸپ ۇيىمداستىرعان «قىتاي تەجٸريبەسٸ جەنە سي تسزينپيننٸڭ پارتييالىق قۇرىلىس يدەيالارىنىڭ جاھاندىق ماڭىزى» اتتى سەمينار ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى ult.kz.
ٸس-شارا بارىسىندا قىتاي مەن قازاقستاننىڭ مەملەكەتتٸك ورگاندارى, ساراپشىلىق, اكادەمييالىق جەنە مەديا قاۋىمداستىق ٶكٸلدەرٸ پارتييالىق قۇرىلىس سالاسىنداعى تەورييالىق جاڭاشىلدىقتار, پراكتيكالىق تەجٸريبە جەنە ونىڭ حالىقارالىق ماڭىزى جٶنٸندە پٸكٸر الماستى.
فوتو: ult.kz
سەميناردا سٶز سٶيلەگەن قىتايدىڭ قازاقستانداعى تٶتەنشە جەنە ٶكٸلەتتٸ ەلشٸسٸ حان چۋنلين قاتىسۋشىلارعا العىس بٸلدٸرٸپ, ەكٸ ەل اراسىنداعى دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ٷلەس قوسىپ جٷرگەن ازاماتتارعا ريزاشىلىعىن جەتكٸزدٸ. سونداي-اق بيىل قىتاي كوممۋنيستٸك پارتيياسىنىڭ قۇرىلعانىنا 105 جىل تولىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«وسى بٸر عاسىردان استام ۋاقىت ٸشٸندە پارتييا تالاي سىناقتان ٶتٸپ, اۋقىمدى تاريحي ٶزگەرٸستەردٸ باستان كەشٸردٸ. قۇرىلعان كەزدە نەبەرٸ 50-دەن استام مٷشەسٸ بولعان قىتاي كوممۋنيستٸك پارتيياسى بٷگٸندە 100 ميلليوننان استام مٷشەسٸ بار, ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ بيلەۋشٸ پارتيياعا اينالىپ, جاھاندىق دەڭگەيدە زور ىقپالعا يە بولدى.
پارتييانىڭ باسشىلىعىمەن قىتاي حالقى ۇلتتىق تەۋەلسٸزدٸك پەن حالىقتىڭ ازاتتىعىنا قول جەتكٸزٸپ, ەكونوميكانىڭ قارقىندى دامۋى مەن قوعامنىڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ تۇراقتىلىعى سيياقتى ەكٸ ۇلى جەتٸستٸككە جەتتٸ. وسىلايشا, ادامزات تاريحىندا تەڭدەسٸ جوق دامۋ جولىن قالىپتاستىردى.
بٷگٸندە ەلەم قىتايدى بۇرىنعىدان دا تەرەڭٸرەك تٷسٸنۋگە ۇمتىلۋدا. الايدا «قىتايدى باسقارۋدى» تٷسٸنۋ ٷشٸن ەڭ الدىمەن «قىتاي كوممۋنيستٸك پارتيياسىنىڭ باسقارۋ جٷيەسٸن» تٷسٸنۋ قاجەت. ال قازٸرگٸ قىتاي كوممۋنيستٸك پارتيياسىنىڭ قىزمەتٸن جان-جاقتى ۇعىنۋ ٷشٸن, ەڭ الدىمەن, سي تسزينپيننٸڭ پارتييا قۇرىلىسىن نىعايتۋ جٶنٸندەگٸ يدەيالارىن تٷسٸنۋ ماڭىزدى», – دەدٸ ەلشٸ.
ەلشٸ بايانداماسىندا سي تسزينپيننٸڭ پارتييالىق قۇرىلىس جٶنٸندەگٸ يدەيالارىنىڭ نەگٸزٸندە پارتييانىڭ بٸرلٸگٸ مەن تۇراقتىلىعىن ساقتاۋ, حالىق مٷددەسٸن باستى ورىنعا قويۋ, تيٸمدٸ ۇيىمداستىرۋ جٷيەسٸن قالىپتاستىرۋ جەنە ٶزٸن-ٶزٸ جاڭعىرتۋ قاعيداتتارى جاتقانىن ايتتى. ونىڭ سٶزٸنشە, بۇل ۇستانىمدار قىتايدىڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ دامۋى مەن مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
سي تسزينپين يدەيالارىنىڭ حالىقارالىق ماڭىزىنا توقتالعان حان چۋنلين مىرزا ەلەم ەلدەرٸنە دامۋ جولىن تاڭداۋدا, پارتييالىق باسقارۋدى جەتٸلدٸرۋدە, مەملەكەتتٸك باسقارۋ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋدا جەنە حالىقارالىق پارتيياارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدا تەجٸريبە ۇسىناتىنىن مەلٸمدەدٸ. سونىمەن قاتار قىتاي ٶز مودەلٸن ٶزگەلەرگە تاڭۋدى ماقسات ەتپەيتٸنٸن, ەر مەملەكەتتٸڭ ٶز تاريحي ەرەكشەلٸگٸ مەن ۇلتتىق جاعدايىنا ساي دامۋ جولىن تاڭداۋى قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
فوتو: ult.kz
ەلشٸ قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى قارىم-قاتىناسقا دا ارنايى توقتالىپ, ەكٸ ەلدٸڭ تۇراقتى جان-جاقتى ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸگٸ جاڭا كەزەڭگە قادام باسقانىن ايتتى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, قازاقستان مەن قىتاي مەملەكەتتٸك باسقارۋ, كادر دايارلاۋ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ساياسات جەنە جاڭعىرتۋ باعىتتارىندا تەجٸريبە الماسۋدى جالعاستىرۋعا مٷددەلٸ.
«بٸزدٸڭ ەلدەرٸمٸزدٸڭ تاريحي جولى مەن دامۋ جاعدايلارى ەرتٷرلٸ بولعانىمەن, ەكەۋٸ دە ٶزدەرٸنٸڭ ناقتى جاعدايىنا سٷيەنە وتىرىپ, تۇراقتىلىقتى ساقتاۋدى, ەكونوميكالىق ٶسۋدٸ قامتاماسىز ەتۋدٸ, حالىقتىڭ تۇرمىس دەڭگەيٸن ارتتىرۋدى جەنە ادامي كاپيتالدى دامىتۋدى باستى ماقسات ەتەدٸ», – دەدٸ قىتاي ەلشٸسٸ.
حان چۋنلين قىتاي تاراپى قازاقستاننىڭ ساياسي پارتييالارىمەن, مەملەكەتتٸك ورگاندارىمەن, عىلىمي ورتالىقتارى جەنە جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ دامىتۋعا دايىن ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ديالوگ ەكٸ ەلدٸڭ ٶزارا تٷسٸنٸستٸگٸن نىعايتىپ, باسقارۋ تەجٸريبەسٸ بويىنشا ٶزارا تەجٸريبە الماسۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
سەمينار بارىسىندا قىتاي مەن قازاقستاننىڭ جەتەكشٸ ساراپشىلارى مەن عالىمدارى سي تسزينپيننٸڭ پارتييا قۇرىلىسى تۋرالى يدەيالارىنىڭ تەورييالىق جەنە پراكتيكالىق ماڭىزىن تالقىلادى. باياندامالاردا پارتييالىق تەرتٸپ, مەملەكەتتٸك باسقارۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸ, كادر دايارلاۋ, تسيفرلاندىرۋ, جاساندى ينتەللەكت, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەس, ستراتەگييالىق جوسپارلاۋ جەنە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق مەسەلەلەرٸ قامتىلدى. قاتىسۋشىلار قىتاي تەجٸريبەسٸن ۇلتتىق ەرەكشەلٸكتەردٸ ەسكەرە وتىرىپ زەردەلەۋدٸڭ مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋ مەن قازاقستان–قىتاي ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋ ٷشٸن ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
فوتو: ult.kz
سەمينارعا قاتىسۋشىلارعا بەينەٷندەۋ جولداعان قكپ وك پارتييا تاريحى مەن ەدەبيەتٸ ينستيتۋتىنىڭ حالىقارالىق بايلانىستار باسقارماسىنىڭ بۇرىنعى ديرەكتورى, اعا عىلىمي قىزمەتكەر يان مينۆەي بايانداماسىن پارتييالىق تەرتٸپ مەسەلەسٸنە ارنادى. ول بەلگٸلەنگەن قاعيدالاردى دەيەكتٸ تٷردە ساقتاۋ, جەكە جاۋاپكەرشٸلٸك جەنە تەرتٸپتٸك باقىلاۋدىڭ تيٸمدٸ تەتٸگٸ مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸنٸڭ تۇراقتىلىعى مەن تيٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتەتٸن ماڭىزدى شارتتار ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
فوتو: ult.kz
ەۋرازييالىق حالىقارالىق زەرتتەۋلەر قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى قايرات باتىرباەۆ پارتييا قۇرىلىسىن ەڭ الدىمەن مەملەكەتتٸك باسقارۋدىڭ ينستيتۋتسيونالدىق تەتٸگٸ رەتٸندە قاراستىردى. ول ستراتەگييالىق ساباقتاستىق, كادر دايارلاۋ, اتقارۋشىلىق تەرتٸپ جەنە قابىلدانعان شەشٸمدەردٸڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ مەسەلەلەرٸنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ, مەملەكەتتٸك باسقارۋدىڭ ەرتٷرلٸ ٷلگٸلەرٸنە سالىستىرمالى تالداۋ جاسادى.
ال قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ جانىنداعى سىرتقى ساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ اعا زەرتتەۋشٸسٸ ۇلان نۇحيتجان سي تسزينپيننٸڭ پارتييا قۇرىلىسى تۋرالى يدەيالارىن زەردەلەۋ قىتايدىڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ ساياسي باعىتى مەن مەملەكەتتٸك شەشٸم قابىلداۋ تەتٸكتەرٸن تەرەڭٸرەك تٷسٸنۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى ەكٸجاقتى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ٷشٸن دە پراكتيكالىق ماڭىزعا يە.
فوتو: ult.kz
