وبلىس باسشىلىعىنىڭ تٸزگٸنٸن دانيال احمەتوۆ ۇستاعان كەيٸنگٸ ەكٸ جىل ٸشٸندە ايماقتىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ قارقىنى جاھاندىق داعدارىسقا قاراماستان بٸر مىسقال دا كەمٸگەن ەمەس. كەرٸسٸنشە ٷستەمەلەنە تٷسۋدە. ەر سالادا قول جەتكٸزگەن جوعارى ٶسٸمدەر سوعان دەلەل.
يندۋستريالدى جوبالاردىڭ يگٸلٸگٸن كٶرە باستادىق
قازٸرگٸ ۋاقىتتا وبلىستىڭ يندۋستريالدى كارتاسىنا جيىنتىق قۇنى 1160 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 82 جوبا ەنگٸزٸلگەن. بۇل جوبالار ٸسكە اسىرىلعاندا 19 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلادى.
بىلتىر جەنە بيىلعى قاراشاعا دەيٸنگٸ ارالىقتا قۇنى 7,6 ملرد تەڭگە تۇراتىن توعىز جوبا يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسى بويىنشا ٸسكە اسىپ, 849 جۇمىس ورنى اشىلدى. جىل سوڭىنا دەيٸن 3,4 ملرد تەڭگە بولاتىن تاعى بەس جوبانى قولدانىسقا ەنگٸزۋ جوسپاردا بار.
ٶڭٸردەگٸ ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸنٸڭ ەلەۋەتٸن ايتارلىقتاي ارتتىراتىن رەسپۋبليكالىق ماڭىزعا يە ەكٸ بٸردەي ٸرٸ جوبا قولعا الىنعان بۇل كٷنٸ. ونىڭ بٸرٸ ٶسكەمەن قالاسىنداعى قۇنى 113 ملرد تەڭگە بولاتىن, تٶرت مىڭ ادامدى ەڭبەكپەن قامتاماسىز ەتەتٸن تولىق تسيكلدٸ اۆتوكٶلٸك زاۋىتى مەن كٶلٸكتٸڭ قوسالقى جابدىقتارىن شىعاراتىن تەحنوپارك قۇرىلىسى. ەكٸنشٸسٸ, اياگٶز اۋدانىندا 364 ملرد تەڭگەگە سالىنىپ جاتقان اقتوعاي تاۋ-كەن بايىتۋ كومبيناتى. مۇندا 1,5 مىڭ ادام جۇمىس ٸستەيتٸن بولادى.
اۋىل شارۋاشىلىعى العا باسىپ كەلەدٸ
سٷتتٸ ٶندٸرۋ جەنە ٶڭدەۋ كٶلەمٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا وبلىستا 37 تاۋارلى-سٷت فەرماسى قايتا جٶندەۋ جەنە, 36 سٷت قابىلداۋ پۋنكتٸن قۇرۋ بويىنشا كەشەندٸ باعدارلاما باستاۋ العان. بٷگٸنگە دەيٸن 30 تاۋارلى-سٷت فەرماسى اشىلىپ, 32 سٷت قابىلداۋ پۋنكتٸ ۇيىمداستىرىلدى. 11,2 مىڭ توننا سٷت جينالدى.
ەت جەنە ەت ٶنٸمدەرٸ ٶندٸرٸسٸن داسىتۋ ٷشٸن ينۆەستورلار تارتۋ ماقساتىندا 2016-2020 جىلدارعا ارنالعان ٸرٸ جوبالار جاسالدى. ولار:
اياگٶز اۋدانىندا «ەۋرازييا اگرو حولدينگ» جشس جىلىنا 11,5 مىڭ توننا ەت ٶندٸرەتٸن قۋاتى بار مال سويۋ تسەحى جەنە 50 مىڭ باس قوي مەن بٸر مىڭ باس ٸرٸ قارانى بٸر ۋاقىتتا ۇستاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن بورداقىلاۋ الاڭىن سالۋ.
كٶپەكتٸ اۋدانىندا «ەلٸماي كٶكپەكتٸ» جشس جىلىنا التى مىڭ توننا ەت ٶندٸرەتٸن تسەح پەن ٷش مىڭ باس ٸرٸ قارا مالىن بورداقىلايتىن الاڭ قۇرۋ.
ٷرجار اۋدانىندا جىلدىق قۋاتى 30 مىڭ قۇس ەتٸن قۇرايتىن فابريكا قۇرىلىسى.
بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتىپ, جاعالاۋدا تۇراتىن جۇرتتى جۇمىسپەن قامتۋ ٷشٸن تٶرت بالىق اۋلاۋ كووپەراتيۆٸ (172 بالىقشى) قۇرىلىپ, 142 يەسٸز سۋدا جٷزۋ قۇرالى زاڭداستىرىلعان. سۋ قويمالارىنا 320 مىڭنان استام شاباق جٸبەرٸلدٸ. وسى جىلدىڭ باسىنان بەرٸ بالىق اۋلاۋعا 9,8 مىڭ رۇقسات بەرٸلدٸ.
قىتايدىڭ شۇار-مەن بٸزدٸڭ وبلىستىڭ سەرٸكتەستٸگٸ اياسىندا بيىل تۇڭعىش رەت 400 توننا بالىق اتالعان ايماققا ەكسپورتتالدى.
ۇلان اۋدانىندا جىلىنا تٶرت توننا ۋىلدىرىق پەن 45 توننا بەكٸرە تۇقىمداس بالىق ەتٸن ٶندٸرەتٸن, ەڭ باستىسى 23 جۇمىس ورنى اشىلاتىن كەشەننٸڭ قۇرىلىسى جالعاسۋدا.
قۇرىلىستا قۇلدىراۋ جوق
قۇرىلىسى ساعىزداي سوزىلىپ كەلگەن 118 پروبلەمالىق نىساننىڭ مەسەلەسٸ تيياناقتالدى. التى جىل بويى سالىنعان ٶسكەمەندەگٸ قان ورتالىعى قولدانىسقا بەرٸلٸپ, 11 مەكتەپ پەن تٶرت بالاباقشا, توعىز اۋىلدىق دەرٸگەرلٸك امبۋلاتورييا جەنە ٶزگە دە بٸرقانشا نىساندار ەسٸكتەرٸن ايقارا اشتى. بيىل وبلىس ورتالىعىندا 200 ورىنعا شاقتالعان قالالىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. ال ەندٸ كەيٸنگٸ ەكٸ جىلدا سالىنىپ, ٸسكە قوسىلعان نىساندارعا كەلسەك, 24 بٸلٸم بەرۋ مەكەمەسٸ, ونىڭ ٸشٸندە 19 مەكتەپ پەن بەس مەكتەپكە دەيٸنگٸ تەربيە وشاعى.
جالپاق جۇرتتىڭ باستى مەسەلەسٸنە اينالعان باسپانامەن قامتۋعا كەلەر بولساق, 2015 جىلى وبلىستا 318 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ٷي قولدانىسقا ٶتتٸ. ول الدىڭعى جىلعىدان 101,5 پايىزعا ارتىق. ٶسكەمەن, سەمەي, ريددەر قالالارىندا, گلۋبوكوە, ۇلان, بورودۋليحا, ٷرجار اۋداندارىندا كٶپ پەتەرلٸ ٷيلەر بوي كٶتەردٸ.
بيىل بارلىق قارجىلاندىرۋ كٶزدەرٸ ەسەبٸنەن وبلىس ورتالىعىندا 742,3 مىڭ شارشى مەتر باسپانا قۇرىلىسى جٷرگٸزٸلۋدە.
ەلەۋمەتتٸك سالانىڭ ەلەۋەتٸ زور
ەلٸمٸزدٸڭ بٸلٸم بەرۋ سالاسىندا قولعا الىنعان ٷش تٸلدە وقىتۋ «قاناتقاقتى جوباسىنىڭ» تۇساۋى بٸزدٸڭ وبلىستا كەسٸلدٸ. 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان ٷش تٸلدٸلٸكتٸ دامىتۋ كەشەندٸ باعدارلاماسى جاسالدى. وبلىس ەكٸمٸنٸڭ باستاماسى مەن «پارىز» قورىنىڭ قولداۋى ارقاسىندا ٶسكەمەندە مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ بالالارعا ارنالعان 100 ورىندىق «اقنيەت» مەكتەپ-ينتەرناتى سالىنۋدا.
ٷرجار اۋدانىندا قوسىمشا اۋدانارالىق تراۆماتولوگييالىق بٶلٸم اشىلدى. جەدەل جەنە كەيٸنگە شەگەرٸلمەيتٸن مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ قىزمەتٸن جاقسارتۋ ٷشٸن ارنايى جابدىقتالعان 100 سانيتارلىق اۆتوكٶلٸك پەن ەكٸ رەانيموبيل ساتىپ الىندى.
اۋىلدىق جەردەگٸ العاشقى مەديكو-سانيتارلىق قىزمەتتٸ نىعايتۋ ٷشٸن 1,5 ملرد تەڭگەگە مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الىندى.
كادرلاردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ دا نازاردان تىس قالعان جوق. بيىل ٶسكەمەن مەن سەمەيدەگٸ پەريناتالدٸ ورتالىقتاردىڭ 12 مامانى انگلييانىڭ كلينيكالىق بازالارىندا تاعىلىمدامادان ٶتٸپ جاتىر.
«جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى 2020» باعدارلاماسى ارقىلى بيىل 242 نىسانعا جالپى سوماسى ٷش ملرد تەڭگەگە جٶندەۋ جٷرگٸزٸلەدٸ. ونىڭ ٸشٸندە 148 بٸلٸم وشاعى, 87 دەنساۋلىق ساقتاۋ جەنە جەتٸ مەدەنيەت پەن سپورت نىسانى بار.
ايماق سپورتىنىڭ تىنىسى اشىلدى
وبلىس باسشىلىعىنىڭ تٸكەلەي تاپسىرماسىمەن ٶسكەمەن مەن سەمەيدٸڭ فۋتبول, ۆولەيبول كوماندالارى بٸرٸكتٸرٸلٸپ, «التاي» كلۋبى قۇرىلدى. اينالدىرعان بٸر جىلدا «التاي» ۆولەيبول كلۋبىنىڭ ەرلەرٸ مەن قىزدارى قول جەتكٸزگەن جوعارى جەتٸستٸكتەردٸ ايتپاعاندا, كٶپشٸلٸگٸ كٷمەن كەلتٸرگەن «التاي» فۋتبولشىلارى پرەمەر ليگاعا جولداما الۋى اتاپ ٶتەر ەرەكشە وقيعا. اياقدوپتىڭ بۇقارالىق سيپاتىن كٷشەيتٸپ, دامىتا تٷسۋ ٷشٸن ٶسكەمەندە يسپاندىق «Soxna» كومپانيياسىمەن بٸرگە «رەال مادريد» تەجٸريبەسٸ نەگٸزٸندە تەربيەلەيتٸن فۋتبول اكادەميياسى قۇرىلدى. ٶڭٸردٸڭ قالا-اۋداندارىنداعى جالپى بٸلٸم بەرەتٸن مەكتەپتەردە سپورتقا قابٸلەتتٸ بالالارعا ارنايى سىنىپتار اشىلدى.
سەمەيدە سپورتتاعى دارىندى بالالارعا ارنالعان 200 ورىندىق مەكتەپ-ينتەرنات پەن جەكپە-جەك تٷرلەرٸنٸڭ زالى ٸسكە قوسىلدى بيىل. ال ٶسكەمەندە بۇقارالىق سپورت تٷرلەرٸ بويىنشا جوعارى شەبەرلٸك مەكتەبٸ قۇرىلدى.
مەڭگٸلٸك ەلدٸڭ مەدەني مۇرالارى
ايماق باسشىسىنىڭ ايرىقشا نازارىنداعى دٷنيەنٸڭ بٸرٸ – ارحەولوگييانى دامىتۋ. سوعان سەيكەس تاريحي-مەدەني قۇندىلىقتارىنان بٶلەك تۋريستٸك ەلەۋەتٸ زور بەس جوبا قولعا الىنعان. ولاردىڭ ٸشٸندە ەيگٸلٸ بەرەل مەن شٸلٸكتٸ قورىمدارىنا قوسا اباي اۋدانىنداعى قىرىقٷڭگٸر, اياگٶز اۋدانىنداعى قىرىقوبا, تارباعاتاي اۋدانىنداعى ەلەكە سازى, ۇلان اۋدانىنداعى ابلايكيت قورعان-شٸركەۋٸ بار. اتالعان زەرتتەۋ نىساندارى يۋنەسكو-نىڭ دٷنيەجٷزٸلٸك مەدەني مۇرالار تٸزٸمٸنە ۇسىنىلىپ وتىر.
سونداي-اق, كاتونقاراعاي اۋدانىننىڭ بەرەل قورىمىندا اشىق اسپان استىنداعى ەرەكشە مۇراجاي بوي كٶتەرٸپ, ەينەكتەن ەدەمٸ ساركوفاگ جاسالدى.
بيىلعى ارحەولوگييالىق زەرتتەۋ جۇمىستارى نەتيجەسٸندە قولا, تەمٸر دەۋٸرلەرٸنەن جەنە ورتا عاسىردان سىر تارتاتىن ٷش مىڭعا جۋىق ارتەفاكت تابىلىپ, وبلىستىق تاريحي-ٶلكەتانۋ مۇراجايىنا تابىس ەتٸلدٸ.
جول ازابىنان قۇتىلىپ كەلەمٸز
جول قۇرىلىسىندا نەگٸزگٸ باسىمدىق ورتاشا جٶندەۋگە بەرٸلۋٸ بارلىق جاعىنان تيٸمدٸلٸگٸن كٶرسەتتٸ. 2015 جىلى 27 شاقىرىمنان استام قاشىقتىققا كٷردەلٸ جٶندەۋ جٷرگٸزٸلسە, 91 شاقىرىم تراسقا ورتاشا جٶندەۋ جاسالدى. بيىل 3,5 ملرد تەڭگە قاراجاتقا 221 شاقىرىم جول ورتاشا جٶندەۋدەن ٶتتٸ.
بىلتىر ٶسكەمەن-ريددەر-رەسەي باعىتىنداعى تراسسا قالپىنا كەلتٸرٸلٸپ, تۋريستٸك كلاستەردٸڭ دامۋىنا قولايلى مٷمكٸندٸك جاسالدى. ال اعىمداعى جىلى ۇلان اۋدانىنداعى سٸبە كٶلدەرٸنە, ٷرجارداعى الاكٶلگە, ٶسكەمەننەن «نۇر تاۋ» شاڭعى بازاسىنا باراتىن, كٷرشٸم-قالجىر, ٶسكەمەن-تارعىن-سامار, بورودۋليحا-شەمونايحا باعىتىندا قاتىنايتىن كٶلٸك جولدارىنىڭ ساپاسى جاقساردى. وسى جىلى اياگٶز-تارباعاتاي-بوعاس باعىتىنداعى وبلىستىق ماڭىزعا يە جولدىڭ 78 شاقىرىمىنا ورتاشا جٶندەۋ جٷرگٸزٸلدٸ.
بۇعان قوسا ەۋە قاتىناستارىنىڭ قىزمەت ساپاسى جوعارىلاپ, ٶسكەمەندە 200 جولاۋشىلىق ۇشىپ كەلۋ تەرمينالى سالىنىپ جاتىر.
اباتتانعان اۋىلدار مەن قالالار
ەلدٸ مەكەندەردٸ اباتتاندىرۋ مەن كٶگالداندىرۋ ٷشٸن ٶسكەمەن قالاسىنىڭ ە.سلاۆسكيي اتىنداعى جاعالاۋدا, گاگارين بۋلۆارىندا قالا تۇرعىندارى بۇرىن-سوڭدى كٶرمەگەن دەمالىس ورىندارى, ويىن جەنە سپورت الاڭقايلارى ورناتىلدى. ەلٸمٸزدە جوق ەنشٸ-بيشٸ سۋبۇرقاقتار ورتالىق الاڭنان ويىپ ورىن تەپتٸ. ەرتٸس ٶزەنٸنٸڭ ٷستٸندەگٸ كٶپٸردٸ قايتا جٶندەۋ جۇمىستارى اياقتالۋعا جاقىن. كومەندانتكا ارناسى اباتتاندىرىلىپ, سەۋلەتاي بالالار ساياباعى جاڭا سيپاتقا ەندٸ.
سونداي-اق, سەمەي, ريددەر, كۋرچاتوۆ قالالارىندا جەنە زىريان, بەسقاراعاي سيياقتى بٸرقاتار اۋدانداردىڭ ورتالىقتارىندا اباتتاندىرۋ قارقىندى جٷرگٸزٸلدٸ.
سەلكەۋسٸز سەرٸكتەستٸك
مەملەكەتتٸك-جەكەمەنشٸك سەرٸكتەستٸك اياسىندا 2015-2016 جىلدار ارالىعىندا ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جەنە دامۋ بانكٸمەن 15,4 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن ٷش جوبانى قارجىلاندىرۋ جٶنٸندە نەسيەلٸك كەلٸسٸم جاسالدى. الداعى ۋاقىتتا سەمەي مەن ٶسكەمەن قالالارىنىڭ جىلۋمەن, سۋمەن قامتاماسىز ەتەتٸن ينجەنەرلٸك كوممۋنيكاتسييا جەلٸلەرٸن جاڭعىرتۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل جۇمىستار كەلەر جىلى باستالادى.
ودان بٶلەك بيىل اتالعان قارجىلىق ينستيتۋتپەن 22,3 ملرد تەڭگەنٸڭ الدىن الا كەلٸسٸمٸ جاسالدى. ال ەققدب-مەن جاسالعان كەلٸسٸمدەردٸڭ جالپى قۇنى 37,7 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى. بٷگٸنگٸ كٷنٸ ەۋروپالىق بانكتٸڭ قاراۋىندا 250 ملرد تەڭگەنٸڭ 135 جوباسى جاتىر.
سول سەكٸلدٸ بيىلدان باستاپ جيىنتىق باعاسى 88,8 ملرد تەڭگە تۇراتىن جول ينفروقۇرىلىمىنا قاتىستى ٷش جوبانى قاراۋ بويىنشا ازييالىق دامۋ بانكٸمەن جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە.
بٸلٸم, دەنساۋلىق ساقتاۋ, كٶلٸك ينفروقۇرىلىمى, تۇرعىن ٷي كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى سالالارىن قامتيتىن مەملەكەتتٸك-جەكەمەنشٸك سەرٸكتەستٸك اياسىنداعى دايىندالعان 22 جوبا ٸسكە جاراتۋعا تاياپ تۇر.
بيىلعى قاڭتار ايىندا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ مەن قازاقستان مەملەكەتتٸك-جەكمەنشٸك سەرٸكتەستٸك ورتالىعى بۇقتىرما سۋ قويماسىنىڭ ٷستٸنەن كٶپٸر سالۋ جوباسىنىڭ قۇجاتتارىنا وڭ قورىتىندى بەردٸ. قازٸرگٸ كٷنٸ اتالمىش جوبانى قارجىلاندىرۋ مەسەلەسٸ قارالۋدا. 2017 جىلى قۇرىلىستى نەسيەلەندٸرۋ جٶنٸندە الدىن الا كەلٸسٸمگە قول قويىلماق...
جوعارىدا تٸزبەلەپ ٶتكەن دەرەكتەرگە زەر سالساق, كەيٸنگٸ ەكٸ جىلدا ايماقتا بٸرسىپىرا جۇمىستىڭ اتقارىلعانىنا كٶزٸمٸز جەتٸپ, كٶڭٸلٸمٸز سەنەدٸ. بولاشاقتا قولعا الىناتىن جوبا-جوسپارلاردىڭ دا بٸر پاراسىن تانىستىرىپ ٶتتٸك. وسىنىڭ بەرٸ ەرينە وبلىستىڭ دامۋى ٷشٸن وت پەن سۋعا تٷسٸپ, تەر تٶگٸپ جٷرگەن ايماق باسشىسىنىڭ ەڭبەگٸ ەكەنٸن دە ەستەن شىعارماعان جٶن.
قۋان سەيٸت, "ديدار" گازەتٸ
