قوعامدىق دامۋدىڭ ەرەكشەلٸگٸنە قاراي تاريحتىڭ ەر كەزەڭٸندە باتىردىڭ تۇلعاسى تٷرلٸ يگٸ قاسيەتتەرمەن سيپاتتالىپ كەلگەن. العىر ەرلەر ەلدٸڭ ٸشكٸ-سىرتقى جاۋلارىنا قارسى تۇرىپ, وتانىنىڭ تىنىشتىعىن, تۇتاستىعىن, مٷددەسٸن ساقتاۋعا ەرلٸگٸمەن سٷيەۋ بولدى. «ەرٸ باردا, ەلٸ قور بولماس» دەپ, ەجەلدەن باتىرلىق پەن باتىلدىقتى دەرٸپتەگەن بابالارىمىز ماقال-مەتەلدەرٸندە, ەپوستىق جىرلار مەن اڭىز-ەپسانالارىندا بۇل قاسيەتتەردٸڭ ماڭىزىن دەرٸپتەپ ٶتكەن. ٶجەت مٸنەز بەن باتىلدىقتىڭ, قايسارلىق پەن تاباندىلىقتىڭ ارقاسىندا اتا-بابالارىمىز ەلٸمٸزدٸڭ تۋىن جىقپاي, ۇلان-عايىر ٶلكەنٸ كەلەر ۇرپاققا مۇرا ەتٸپ قالدىردى.
باتىر ادامنىڭ بەينەسٸ كٶنە دەۋٸرلەردەن بٷگٸنگە دەيٸن ەدٸلەتتٸلٸكتٸ ورناتۋ, ار-نامىستى قورعاۋ, حالىقتىڭ بٸرلٸگٸ مەن بوستاندىعىنا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن كٷرەسكەن ەرلٸكتەرٸمەن قالىپتاسقان. ەرجٷرەك باتىرلار حالىق رۋحاني قاجىعاندا كٷش بەرەتٸن جارقىن بەينە بولعان, بولا بەرەدٸ. سەبەبٸ ولاردىڭ جاساعان ەرلٸكتەرٸ ادام بالاسىنىڭ كٷش-قۋاتىنا, اسقاقتىعى مەن ادامگەرشٸلٸگٸنە دەگەن سەنٸمدٸ ۇيالاتىپ, ۇلت ساناسىندا ٶشپەس ٸز قالدىرادى. ال باتىرلاردىڭ ەرلٸگٸن قاستەرلەپ, ولاردى جاس بۋىنعا ناسيحاتتاۋ – قازٸرگٸ قوعامنىڭ رۋحاني قايتا جاندانۋىنا سەرپٸلٸس بەرۋدە اسا ماڭىزدى.
قازٸرگٸ تاڭدا شىنايى باتىردىڭ بەينەسٸن تەك ەدەبي-تاريحي كٸتاپتار مەن شىعارمالارداعى قاھارمان تۇلعالاردان عانا ەمەس, ٶزٸمٸزدٸڭ ارامىزدا ادال قىزمەت ەتٸپ جٷرگەن جانداردىڭ بويىنان دا كٶرۋگە بولادى. ولار – بٸزبەن قاتار جٷرٸپ, بٷكٸل سانالى عۇمىرىن قوعامنىڭ تىنىشتىعى مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸن ساقتاۋعا ارناعان ازاماتتار. بۇل باتىرلار ەلٸن, جەرٸن, حالقىن قورعاۋ جولىندا ٶزٸن قۇربان ەتٸپ, زامانداستارى مەن كەلەشەك ۇرپاقتىڭ الدىندا اسقان قايرات پەن جانقييارلىقتىڭ ٷلگٸسٸنە اينالدى. ولار بەيكٷنە تۇرعىنداردىڭ ٶمٸرٸنە قاستاندىق جاساۋدى كٶزدەگەن, راقىمشىلىق پەن اياۋشىلىقتى بٸلمەيتٸن جاۋلارىمەن بەتپە-بەت جولىققاندا ٶجەتتٸك تانىتتى. وسىنداي ەرلٸكتەر وتاندى قورعاۋعا انت قابىلداعان قارۋلاستارىن رۋحتاندىرىپ, كٷش-قايرات قوسىپ, ولاردى ۇلى ماقساتتارعا جٸگەرلەندٸرۋدە.
مەملەكەتتٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە نۇقسان كەلتٸرٸپ, ەلدٸڭ شىرقىن بۇزاتىن حالىقارالىق تەرروريزم – ححٸ عاسىر ٸندەتٸ. جاھاندانۋ كەزەڭٸندەگٸ زاماناۋي قارۋلار مەن تەحنولوگييالاردى پايدالانعان تەرروريستٸك ۇيىمدار ەلەمنٸڭ ەر تٷرلٸ ايماقتارىنىڭ, سونىڭ ٸشٸندە قازاقستاننىڭ دا تىنىشتىعىن بۇزىپ, تۇراقتىلىعىنا قاۋٸپ تٶندٸرۋدە. وعان كەشەگٸ الماتى, اقتٶبە, اتىراۋ جەنە تاراز ايماقتارىندا ورىن العان لاڭكەستٸك ەرەكەتتەر, سونداي-اق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ الدىن الۋ شارالارىمەن جولى كەسٸلگەن كٶپتەگەن قىلمىستىق وقيعالار ايعاق. تەرروريزم جەكە تۇلعانىڭ ٶمٸرٸنە عانا ەمەس, قوعام مەن مەملەكەتكە دە قاۋٸپ تٶندٸرەتٸن كەڭ كٶلەمدٸ قۇبىلىس ەكەنٸن تەرروريستٸك توپتاردىڭ تاراپىنان جاسالعان ەرەكەتتەر كٶرسەتۋدە.
حالىقارالىق تەرروريزم قاۋپٸنٸڭ سوققىلارىنا ەڭ الدىمەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ سابازدارى ۇشىرايتىنى بەلگٸلٸ. ەلدٸ ٸشكٸ جەنە سىرتقى جاۋلاردان قورعاپ, قوعامدىق تەرتٸپتٸ ساقتاۋعا انت بەرگەن بۇل قىراندار, كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردە تالاي رەت تەرروريزم مەن باسقا دا قىلمىستى وقيعالارعا تاپ بولىپ وتىر. ولاردىڭ اراسىندا حالىقتىڭ تىنىشتىعىن بۇزعان ەل دۇشپاندارىنا قارسى كٷرەستە ەرەكشە باتىلدىق پەن ٶجەتتٸلٸكتٸ تانىتىپ, جاراقات العان, سونداي-اق ەرلٸكپەن قازا بولعان قاھارماندار از ەمەس. ەلٸمٸز تەۋەلسٸزدٸگٸن العاننان بەرٸ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ 700-گە جۋىق قىزمەتشٸلەرٸ قىزمەتتٸك مٸندەتتەرٸن ورىنداۋ كەزٸندە كٶز جۇمدى. بۇل كٶرسەتكٸش تەرتٸپ ساقشىلارىنىڭ مەملەكەت قاۋٸپسٸزدٸگٸن ساقتاۋداعى ەرەن ەڭبەكتەرٸ مەن ەرلٸكتەرٸنٸڭ كۋەسٸ بولىپ, ولاردىڭ جۇمىستارى قانشالىقتى جاۋاپتى ەكەنٸن اڭعارتادى.
تەرروريزمگە قارسى قارۋلى قاقتىعىستاردا ەرلٸك تانىتقان بٷگٸنگٸ باتىرلاردىڭ قاتارىندا اقتٶبەدەگٸ قاندى قىرعىن كەزٸندە تەرروريستتەرمەن بەتپە-بەت كەلٸپ, قارۋسىزدىعى مەن سانىنىڭ ازدىعىنا قاراماستان, تويتارىس بەرگەن ازاماتتارىمىزدى اتاۋعا بولادى. ولاردىڭ ٸشٸندە مەرزٸمدٸ قىزمەتتەگٸ ەسكەري قىزمەتشٸلەر د.ساپار مەن ا.شايسۇلتاننىڭ ەرلٸكتەرٸ ەل ەسٸندە مەڭگٸ قالادى. بۇل باتىرلار قارۋلى توپتىڭ كٶرسەتكەن ازاپتاۋىنا مويىماي, ٶمٸرلەرٸنە قاۋٸپ تٶنسە دە, حالقىنىڭ ٶمٸرٸن ٶزدەرٸنەن ارتىق كٶردٸ. تەرروريستەرگە ەسكەري قۇپييانى اشپادى. ٶكٸنٸشكە وراي, ۇلتىمىزدىڭ ۇلاندارى د.ساپار ەرلٸكپەن قازا تاۋىپ, ا.شايسۇلتان اۋىر جاراقات الدى.
سونىمەن قاتار, تەرروريستٸك توپتاردىڭ ەسكەري بٶلٸمشەگە شابۋىلدارى كەزٸندە ەسكەري قىزمەتشٸلەر ن.بالاجانوۆ, د.چەرنىشەۆ جەنە س.سٷندەتوۆ ٶزدەرٸنٸڭ ازشىلىعىن ەلەمەي, سانى جاعىنان كٶپ باسقىنشىلارعا قارسى كٷرەستٸ ەرلٸكپەن جالعاستىرا تٷستٸ. بۇل قاندى-قاساپ قىرعىن بارىسىندا س.سٷندەتوۆ جاراقات الىپ, تەرروريستەردٸڭ قولىنا تٷستٸ. الايدا, ٶر مٸنەزدٸ باتىل سارباز دۇشپانداردىڭ قورقىتۋلارى مەن ازاپتاۋلارىنا بوي بەرمەي, ەسكەري قۇپييانى اشپادى. نەتيجەسٸندە, اسا اۋىر جاراقات العان س.سٷندەتوۆ تاڭدانارلىق جاعدايدا ٶلٸمنەن امان قالدى.
وسى ۇرىستا ن.بالاجانوۆ جاراقاتتانعان ەدٸ. وعان كٶمەككە اسىققان 16 ەسكەري سارباز شابۋىلعا تويتارىس بەرٸپ, ەرەكشە ەرلٸك پەن جاۋجٷرەكتٸك تانىتتى. ولاردىڭ اراسىندا دا جاراقاتتارىنا قاراماي, وسى شايقاستا تاباندىلىق كٶرسەتكەن ساربازدار بولدى. بۇل ساربازدار – قازٸرگٸ كٷننٸڭ باتىرلارى, زامانىمىزدىڭ وتانسٷيگٸش قاھارماندارى. ەل ولاردىڭ ەرلٸكتەرٸن ەردايىم ەسٸندە ۇستايدى.
ەلدٸڭ ٸشكٸ جەنە سىرتقى جاۋلارىمەن كٷرەس جٷرگٸزۋدە جانقييارلىق پەن باتىلدىق تانىتىپ, وتان ٷشٸن جان قيعان ازاماتتار بٷگٸندە قازاق جاستارى ٷشٸن ٷلگٸ تۇتار باتىرلارعا اينالدى. 2011 جىلدىڭ 12 قاراشاسىندا تاراز قالاسىندا تەرروريزمگە قارسى ايقاستا كٶرسەتكەن ەرلٸگٸ ٷشٸن ەلٸمٸزدە «حالىق قاھارمانى» اتاعى عازيز بايتاسوۆقا بەرٸلگەن. ەرلٸك جاساپ قايتىس بولعان باتىرلارىمىزدى ەستەن شىعارماي, ولاردىڭ ەرلٸگٸن ۇرپاققا ٷلگٸ ەتۋ – ٶلٸگە قۇرمەت, تٸرٸگە پارىز.
نەگٸزٸنەن, ەلٸمٸزدە «حالىق قاھارمانى» اتاعىنا لايىق بولعان ادامدار از ەمەس. سولاردىڭ ٸشٸنەن مىسال رەتٸندە قاراعاندى وبلىسىنىڭ ٸٸد جەكە باتالوننىڭ جول پوليتسيياسىنىڭ ينسپەكتورلارى قايرات جۇمابەكوۆ پەن ستارشينا دميتريي پۋگاچتى اتاپ ٶتۋگە بولادى. 2008 جىلدىڭ 20 مامىرىندا ولاردىڭ باسقارۋىنداعى جول پوليتسيياسىنىڭ ارنايى كٶلٸگٸ 130 بالانى تاسىمالداپ, استانادان قاراعاندىعا قايتىپ كەلە جاتقان ەدٸ. قارسى باعىتتا اۋىر جٷك كٶلٸگٸنٸڭ جول ەرەجەسٸن بۇزۋ سالدارىنان تۋىنداعان جول اپاتى كەزٸندە ق.جۇمابەكوۆ پەن د.پۋگاچ ٶز كٶلٸگٸن سوققىنىڭ استىنا قويىپ, 130 بالانى اپاتتان امان الىپ قالدى. اپات نەتيجەسٸندە العان دەنە جاراقاتىنان قايرات جۇمابەكوۆ سول جەردە قازا بولدى. ال ستارشينا د.پۋگاچ اۋىر دەنە جاراقاتتارىمەن اۋرۋحاناعا جەتكٸزٸلدٸ.
مۇنداي ەرلٸك 2014 جىلى «قىزىلوردا-پاۆلودار» تاس جولىندا دا ورىن الدى. ەكٸباستۇز قالاسىنىڭ پوليتسيياسىنىڭ ەكٸ قىزمەتكەرٸ نۇرلان زاكەنوۆ پەن ارعىن قۋانوۆ بالالاردى تاسىمالداعان اۆتوبۋسقا قارسى كەلە جاتقان كٶلٸكتٸڭ سوققىسىن ٶزدەرٸنە قابىلداپ, ەرەكشە باتىرلىقتىڭ ٷلگٸسٸن تانىتتى. باتىرلاردىڭ مۇنداي ەرلٸگٸن بابالارىمىز «ٶجەت ٶلٸمنەن دە قايمىقپايدى» دەپ سيپاتتاعان ەكەن.
ازاماتتارىمىزدى وت-سۋ اپاتىنان, زورلىق-زومبىلىقتار مەن قايعىلى وقيعالاردان قورعاۋ جولىندا ٶز ٶمٸرلەرٸن قيياتىن ەرلەر – حالقىنىڭ ناعىز قورعاندارى. جاس ۇرپاقتى ەلٸمٸزدٸڭ شىنايى پاتريوتى, ۇلتجاندى جەنە وتانسٷيگٸش ازاماتى ەتٸپ تەربيەلەۋ ٷشٸن, ۇلتتىق مەدەنيەت پەن دەستٷرلٸ رۋحاني قۇندىلىقتاردى ساقتاي وتىرىپ, باتىر بابالارىمىز بەن ەرجٷرەك قانداستارىمىزدى ٷلگٸ ەتٸپ, ٶشپەس ەرلٸكتٸ دەرٸپتەپ وتىرۋ كەرەك. «ەل ٷمٸتٸن ەر اقتار, ەر اتاعىن ەل ساقتار» دەگەن اتا-بابالاردىڭ قاناتتى سٶزدەرٸ دۇشپانداردىڭ زۇلىمدىقتارىنا مويىماعان باتىرلارىنا ارنالعانداي.
م.مۋسليموۆ
قر دٸاقم «دٸن مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ
عىلىمي-زەرتتەۋ جەنە تالداۋ ورتالىعى» رمم
يسلامدى زەرتتەۋ بٶلٸمٸنٸڭ جەتەكشٸ عىلىمي قىزمەتكەرٸ
