مەملەكەتتٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ - ەكونوميكالىق قاۋٸپسٸزدٸكپەن بايلانىستى. ال, ازىق-تٷلٸك قامتاماسىز ەتۋ جٷيەسٸ بٸر-بٸرٸمەن بايلانىسقان فۋنكتسيونالدىق, ۇيىمداستىرۋشىلىق, رەسۋرستىق جەنە تەحنولوگييالىق بەلگٸلەرٸ بار قۇرىلىمدىق جٷيەلەر رەتٸندە قاراستىرۋعا بولادى.
بٸرٸنشٸ جٷيە تاماقتانۋ دەستٷرٸ مەن تابيعي كليماتتىق جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ ەرتٷرلٸ توپتاعى تۇرعىندار ٷشٸن تاماق ٶنٸمدەرٸن تۇتىنۋ مٶلشەرٸن ناقتىلاۋدى كٸرگٸزەتٸن, سونىمەن قاتار ازىق-تٷلٸككە قاجەتتٸلٸكتٸڭ ەسەر ەتۋ فاكتورلارىن ناقتىلايتىن, تاماق ٶنٸمدەرٸنە قاجەتتٸلٸكتەردٸ انىقتاۋ بولىپ تابىلادى.
ەكٸنشٸ جٷيە مەملەكەتتٸك ازىق-تٷلٸك رەزەرۆٸن جەنە ازىق-تٷلٸك قورىن قۇرۋ ارقىلى ەلدٸڭ ازىق-تٷلٸك رەسۋرستارىن (قورلارىن) قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان; حالىقتى تاماق ٶنٸمٸمەن قامتاماسىز ەتۋ; ازىق-تٷلٸكتٸڭ ەكسپورتىن ۇلعايتىپ, يمپورتىن قىسقارتۋ; ٶنٸمنٸڭ ساقتالۋىن جوعارىلاتۋ.
ٷشٸنشٸ جٷيەگە ازىق-تٷلٸك ٶندٸرٸسٸ جاتقىزىلادى, بۇل جاعدايدا مەملەكەت ٶزٸنٸڭ تاماق ٶنٸمٸمەن قاماتاماسىز ەتەتٸن اۋىلشارۋاشىلىق ٶنٸم ٶندٸرٸسٸ كٶلەمٸنٸڭ ٶسۋٸ; تاماق ٶنٸمدەرٸ ٶندٸرٸسٸنٸڭ جەنە اۋىلشارۋاشىلىق ٶنٸمٸن قايتا ٶڭدەۋ كٶلەمٸن ۇلعايۋى; تابيعي ورتانى ۇدايى ٶندٸرٸس جاعدايىن قامتاماسىز ەتۋٸ; ەكولوگييالىق تازا ٶنٸمدٸ ٶندٸرۋ پارامەترلەرٸ ارقىلى تالداۋ جٷرگٸزٸلەدٸ.
تٶرتٸنشٸ جٷيەدە قاراستىرىلعان اسسورتيمەنتتەر قاجەتتٸ ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن تٷسٸرۋ ماۋسىمدىق جەنە تەرريتورييالار بويىنشا تەڭ قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى; اۋىلشارۋاشىلىق ٶنٸمدەرٸ مەن ازىقتٷلٸك تاۋارلار نارىعىن قالىپتاستىرۋ; اۋىلشارۋاشىلىق ٶنٸمدەرٸ مەن ازىق-تٷلٸك تاۋارلاردى تاسمالداۋ جەنە ساقتاۋ جٷيەسٸن دامىتۋ ەلدٸڭ ايماقتارى اراسىندا ازىق-تٷلٸك رەسۋرستارىن بٶلۋدە جٷزەگە اسىرىلادى.
بەسٸنشٸ جٷيە حالىقتىڭ تاماقتانۋىن وڭتايلاندىرۋ جەنە ونىڭ بالانستالعان دەڭگەيٸن جوعارىلاتۋ, ازىق-تٷلٸك تاۋارلار اسسورتيمەنتٸن جەتٸلدٸرۋ, تاماق ٶنٸمدەرٸ قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋ, بارلىق نەگٸزگٸ ازىق-تٷلٸك تاۋارلاردى ۇتىمدى كٶلەمدە تۇتىنۋ جٷيەسٸ بولىپ تابىلادى.
التىنشى جٷيەگە ازىق-تٷلٸكپەن قامتاماسىز ەتۋ ٷدەرٸسٸن باسقارۋدى جاتقىزۋعا بولادى. مۇندا ول بٸر-بٸرٸمەن بايلانىستى جٷيە استى قىزمەت ەتەتٸن; ازىقتٷلٸك تاۋارلارىن قالىپتاستىرۋ مەن تاۋار قوزعالىسى مەرزٸمدەرٸن قىسقارتۋ; اقپاراتتىق قامتاماسىز ەتۋدٸ ۇيىمداستىرۋ; باسقارۋ وبەكتٸلەرٸنٸڭ ناقتى جاعدايىن بەرٸلگەن نورماتيۆكە سەيكەستٸگٸن باقىلاۋعا جەنە ونى تٷزەتۋگە باعىتتالعان.
مەملەكەتتٸڭ ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ بٸرٸنشٸدەن, اۋىل شارۋاشىلىق ٶندٸرٸس ەلەۋەتٸ بازاسىنا بايلانىستى جەنە اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸن ەنگٸزەتٸن ازىق-تٷلٸك ٶندٸرٸسٸ سالاسىن ينۆەستيتسييالاۋ. ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸك جاعدايىن تالداۋ اۋىلشارۋاشىلىق ٶندٸرٸسٸ دەڭگەيٸنٸڭ جوعارىلاۋىنا نەمەسە سونى قولداۋمەن بايلانىستى مەسەلەلەردٸ مۇقييات بٸلۋدٸ تالاپ ەتەدٸ.
ولاردىڭ اراسىندا ەڭ نەگٸزگٸسٸ: - حالىق سانى; - ازىق-تٷلٸك ٶندٸرٸسٸ ٷشٸن جەر بازاسى; - داقىلداردىڭ شىعىمدىلىعى جەنە اگروسفەرالىق كٷيٸ. مەملەكەت پەن ايماقتاردا ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ جاعدايىن باقىلاۋ ماقساتىندا مونيتورينگ جٷيەسٸن جٷرگٸزۋ قاجەت, سونىمەن قاتار كٶرسەتكٸشتەر قاتارىن, جيناۋ رەتٸن, اقپاراتتاردىٶڭدەۋ مەن تالداۋدى بەلگٸلەۋ. قازاقستانداعى اۋىلشارۋاشىلىق ٶنٸم ەكسپورتىن دامىتۋ جەنە تاعام مەن قايتا ٶڭدەۋ ٶندٸرٸسٸ ٶنٸمدەرٸ ٷشٸن كەلەسٸدەي شارالار كەشەنٸن جٷزەگە اسىرۋ قاجەت:
- ەكپورتتىق ەلەۋەتتٸڭ دامۋى مەن يمپورتتى وڭتايلاندىرۋ جولدارى ارقىلى اٶك ٶنٸمدەرٸ سىرتقى ساۋدادا قۇرىلىمىن ٶزگەرتۋ;
- مەملەكەتتە دەستٷرلٸ تٷردە ٶندٸرٸلەتٸن ٶنٸمدەر ٶنٸمدەرٸن جەنە ولاردى ٶندٸرەتٸن شيكٸزاتتار يمپورتىن ازايتۋ;
- جەتٸسپەيتٸن كٶلەمدە وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىق ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋگە يمپورتتى كۆوتالاۋ جٷيەسٸن قولدانۋ
- ەكسپورتتى سۋبسيدييالاۋ.
ازىق-تٷلٸكپەن ٶزٸن-ٶزٸ قامتاماسىز ەتۋ – ەڭ الدىمەن, سىرتقى ساۋداعا بايلانىستى ەڭ از تەۋەكەلمەن ٸشكٸ جەتكٸزۋ جولدارى ارقىلى قاجەتتەلٸكتەردٸ قاناعاتتاندىرۋ. ەلدٸڭ ازىق-تٷلٸكپەن ٶزٸن-ٶزٸ قامتاماسىز ەتۋ دەرەجەسٸ جەتۋ ٷشٸن رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ەلەۋمەتتٸك تۇرعاندار توبى ٷشٸن كٶپتەگەن ٶنٸمدەردٸڭ قول جەتٸمدٸلٸگٸنە كەپٸلدٸك بەرۋ ارقىلى قول جەتٸمدٸ باعا دەڭگەيٸندە حالىقتىڭ قاجەتتٸلٸگٸن قاناعاتتاندىرا الۋى ماقساتىندا ساپالى ٶنٸمدەر ٶندٸرٸسٸن قالىپتاستىرۋ قاجەت.
ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قولداۋ جەنە قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا كەلەسٸلەردٸ دامىتۋ قاجەت:
- اۋىلشارۋاشىلىق كەشەنٸ ەكونوميكاسىن مەملەكەتتٸك رەتتەۋ;
- باعا مەحانيزمٸ;
- قارجى-نەسيە مەحانيزمٸ;
- سالىق جٷيەسٸ;
- اگروماركەتينگ.
سونىمەن, ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ – كەز كەلگەن مەملەكەتتٸڭ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشى ۆەكتور جەنە ەكونوميكالىق ەلاۋقاتىنىڭ اجىراماس بٶلٸگٸ. ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ ۇلتتىق, ەكونوميكالىق, ەكونوميكالىق, ەلەۋمەتٸك, دەموگرافييالىق جەنە ەكولوگييالىق فاكورلاردىڭ كەڭ كٶلەمٸن قامتيتىن بولعاندىقتان, مەملەكەتتٸك ساياساتىڭ باسىم باعىتى بولىپ سانالادى. وسىعان بايلانىستى مەملەكەتتٸڭ ەلەۋمەتتٸك ەكونوميكالىق جٷيەسٸ ونىڭ كەپٸلدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ٸشكٸ رەسۋرستار موبيلدٸلٸگٸنە نەگٸزدەلگەن ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸمەن تىعىز بايلانىستى.
