ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلٸگٸ كيٸكتەر پوپۋلياتسيياسىن ساقتاۋعا شاقىرادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" ۆەدومستۆونىڭ Telegram پاراقشاسىنا سٸلتەمە جاساپ.
«بٷگٸن - حالىقارالىق كيٸك كٷنٸ. كيٸكتەردٸڭ دٷنيەجٷزٸلٸك تارالىمىنىڭ 90%-دان استامى قازاقستاندا مەكەندەيدٸ. ولاردىڭ - بەتپاقدالا, ورال جەنە ٷستٸرت سەكٸلدٸ ٷش پوپۋلياتسيياسى بار. كيٸكتٸڭ قازٸرگٸ جايىلىم ايماعى ەلٸمٸزدەگٸ ون ەكٸمشٸلٸك وبلىستىڭ اۋماعىن قامتىپ, تٸپتٸ ٶزبەكستان مەن رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ كٶرشٸلەس وبلىستارىنا دا تارالادى», دەلٸنگەن حابارلامادا.
مينيسترلٸكتٸڭ مەلٸمەتٸنشە, قازٸرگٸ تاڭدا جانۋارلاردىڭ سيرەك كەزدەسەتٸن جەنە جويىلىپ بارا جاتقان تٷرلەرٸ مەن كيٸكتٸ قورعاۋ, ٶسٸمٸن مولايتۋمەن ورمان شارۋاشىلىعى جەنە جانۋارلار دٷنيەسٸ كوميتەتٸنە قاراستى «وحوتزووپروم «ٶب» رمقك اينالىسادى.
«ايتا كەتەيٸك, ەلٸمٸزدەگٸ كيٸكتەردٸڭ سانى ەر جىلدارى ٶزگەرٸپ وتىردى. مەسەلەن, حح عاسىردا كيٸكتەردٸڭ ەڭ كٶپ سانى 1970-شٸ جىلدارى - 510 مىڭنان 1 ملن 200 مىڭعا دەيٸن, ەڭ از سانى – 1990-شى جىلدارى – 148-دەن 976 مىڭعا دەيٸن تٸركەلدٸ. سودان كەيٸن 10 جىل بويى, نەگٸزٸنەن براكونەرلٸكتٸڭ نەتيجەسٸندە تۇراقتى تٶمەندەۋ بايقالدى. ححٸ عاسىردىڭ باسىندا ولاردىڭ سانى ەدەۋٸر تٶمەندەپ, 2003 جىلى 21,1 مىڭعا جەتتٸ», دەلٸنگەن حابارلامادا.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا قر ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلٸگٸ, وحوتزووپروم, زوولوگييا ينستيتۋتى قابىلداعان قورعاۋ شارالارىنىڭ ارقاسىندا كيٸكتەردٸڭ سانى قالپىنا كەلە باستادى. 2019 جىلعى مەلٸمەت بويىنشا كيٸك سانى 334 400 بولدى. 2020 جىلى پاندەميياعا بايلانىستى ەسەپ جٷرگٸزٸلگەن جوق. قازٸر ساناق قايتا جانداندى جەنە نەتيجەسٸ جىل سوڭىندا بەلگٸلٸ بولادى.
«كيٸكتەردٸ قورعاۋ ٷشٸن كوميتەت, قر ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ جەنە ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ جىل سايىن براكونەرلٸكپەن كٷرەس بويىنشا «كيٸك» تابيعاتتى قورعاۋ اكتسيياسىن ٶتكٸزەدٸ. قازاقستاندا كيٸكتٸ, ولاردىڭ بٶلٸگٸ مەن دەريۆاتىن عىلىمي ماقساتتاردا پايدالانۋدان باسقا, پايدالانۋعا تىيىم سالۋ 2023 جىلعا دەيٸن ۇزارتىلدى», دەلٸنگەن حابارلامادا.
ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸك, قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ كيٸكتەردٸ اتقانى ٷشٸن جازانى قاتاڭداتۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى. ەلٸمٸزدە براكونەرلٸك ٷشٸن قىلمىستىق زاڭناما كٷشەيتٸلدٸ. مەسەلەن, قىلمىستىق كودەكستٸڭ 339-بابى كيٸكتٸ, ونىڭ بٶلٸكتەرٸن نەمەسە دەريۆاتتارىن, ونىڭ ٸشٸندە كيٸك مٷيٸزدەرٸن زاڭسىز ولجالاعانى, يەمدەنگەنٸ, ساقتاعانى, ٶتكٸزگەنٸ, ەكەلگەنٸ, ەكەتكەنٸ, جٸبەرگەنٸ, تاسىمالداعانى نەمەسە جويعانى ٷشٸن مٷلكٸ تەركٸلەنٸپ, 3 جىلدان 5 جىلعا دەيٸن باس بوستاندىعىن شەكتەۋدٸ نە ودان ايىرۋدى كٶزدەيتٸن جاڭا بٶلٸكپەن تولىقتىرىلدى.
