قازاقتىڭ ەيگٸلٸ كومپوزيتورى نۇرعيسا تٸلەنديەۆتٸڭ "اققۋ" كٷيٸنە قاتىستى كٶپشٸلٸك بٸلە بەرمەيتٸن ەرەكشە وقيعا بار. "قىز جٸبەك" فيلمٸن تٷسٸرۋ كەزٸندە كٶلدەگٸ اققۋلار كامەراعا جاقىنداماي, تٷسٸرٸلٸم توبى بٸرنەشە كٷن ەۋرەگە تٷسكەن. اقىرى بۇل قيىندىقتى شەشۋگە كومپوزيتوردىڭ كٷيٸ كٶمەكتەسكەن, دەپ حابارلايدى ult.kz.

اققۋلار نەگە كامەراعا جاقىنداماعان?
قازاق كينوسىنىڭ التىن قورىنا ەنگەن "قىز جٸبەك" فيلمٸندەگٸ كٶل بەتٸندە قاتار جٷزگەن اققۋلار كٶرٸنٸسٸ كٶپشٸلٸكتٸڭ ەسٸندە. الايدا وسى بٸر ەدەمٸ كادردى تٷسٸرۋ وڭايعا سوقپاعان.
فيلمدە تٶلەگەننٸڭ رٶلٸن سومداعان اكتەر قۇمان تاستانبەكوۆتٸڭ ەدەبيەت پورتالىندا جارييالانعان سۇحباتىندا ايتقان ەستەلٸگٸنە سٷيەنسەك, تٷسٸرٸلٸم الماتى وبلىسىنداعى اقشي اۋىلىنىڭ ماڭىنداعى كٶلدە ٶتكەن. اققۋلار ارنايى قىرعىزستانداعى حايۋاناتتار باعىنان جەتكٸزٸلگەن.

رەجيسسەر سۇلتان قوجىقوۆقا قۇستاردىڭ كٶل بەتٸندە ەدەمٸ جٷزٸپ, كامەراعا جاقىنداعان سەتٸ قاجەت بولعان. بٸراق اققۋلار جاعاعا جولاماي قويعان. تٸپتٸ ولاردى قايىقپەن ٷركٸتٸپ, قاجەتتٸ باعىتقا بۇرۋ ەرەكەتٸ دە نەتيجە بەرمەگەن. وسىلايشا بٸرنەشە كٷن ٶتكەن. تٷسٸرٸلٸم توبى باسقا كٶرٸنٸستەرگە كٶشۋدٸ ۇسىنعانىمەن, رەجيسسەر اققۋلار بەينەلەنەتٸن كادردان باس تارتپاعان. ٶيتكەنٸ بۇل كٶرٸنٸس تٶلەگەن مەن جٸبەكتٸڭ ماحابباتىن بەينەلەۋگە تيٸس ەدٸ.
نۇرعيسا تٸلەنديەۆتٸڭ كٷيٸ تٷسٸرٸلٸمدٸ قالاي قۇتقاردى?
بٸر كٷنٸ تٷسٸرٸلٸم الاڭىنا كومپوزيتور نۇرعيسا تٸلەنديەۆ كەلەدٸ. ول رەجيسسەرگە ٶزٸ شىعارعان "اققۋ" كٷيٸن تىڭداتۋدى ۇسىنادى. قۇمان تاستانبەكوۆتٸڭ ەستەلٸگٸنشە, ارنايى دىبىس كٷشەيتكٸش قۇرىلعىلار قوسىلىپ, نۇرعيسا دومبىرامەن كٷي تارتا باستاعاندا اققۋلار جاعاعا قاراي جاقىنداعان. وسى سەتتٸ كٷتٸپ تۇرعان وپەراتورلار قۇستاردى كامەراعا تٷسٸرٸپ ٷلگەرگەن.

بۇل وقيعانى فيلمدە بەكەجاننىڭ رٶلٸن سومداعان اسانەلٸ ەشٸموۆ تە ەسكە العان. اكتەردٸڭ Turkystan.kz باسىلىمىندا جارييالانعان ەستەلٸگٸندە اققۋلاردىڭ كٷيدٸ ەستٸگەن سوڭ بٸر باعىتقا جينالىپ, كامەراعا جاقىنداي تٷسكەنٸ ايتىلادى.
دەگەنمەن وقيعانىڭ تاعى بٸر نۇسقاسى بار. كينورەجيسسەر سلامبەك تەۋەكەلدٸڭ Kazinform-عا بەرگەن مەلٸمەتٸنە قاراعاندا, فيلمنٸڭ دىبىس وپەراتورى قادىر قۇساەۆ ماگنيتوفوندى ادامسىز قايىققا ورنالاستىرىپ, ودان "اققۋ" كٷيٸن ويناتقان. قۇستار دىبىس شىققان جاققا قاراي جٷزگەن. دەمەك, ەستەلٸكتەردە كٷيدٸڭ اققۋلاردى جاقىنداتقانى ايتىلعانىمەن, ونىڭ قالاي ورىندالعانىنا قاتىستى دەرەكتەر ەرتٷرلٸ.
بٸر كٷيدٸڭ بٸرنەشە نۇسقاسىن جازعان

"اققۋ" كٷيٸنٸڭ جازىلۋ تاريحى دا قىزىق. "Qazaqstan" تەلەارناسىنا سۇحبات بەرگەن فيلمنٸڭ دىبىس رەجيسسەرٸ قادىر قوساي كومپوزيتوردىڭ كٷيدٸ ەر ورىنداعان سايىن ٶزگەرتٸپ تارتقانىن ەسكە العان. ونىڭ ايتۋىنشا, بٸرنەشە دۋبل جازىلعانىمەن, بٸردە-بٸرٸ ەكٸنشٸسٸنە دەل ۇقساماعان. نۇرعيسا تٸلەنديەۆ كٷيدٸ بار ىنتاسىمەن ورىنداپ, تٷسٸرٸلٸم بارىسىندا ەبدەن تەرلەگەن.
كومپوزيتور فيلمگە جاي عانا مۋزىكا جازىپ قويماعان. اسانەلٸ ەشٸموۆتٸڭ ەستەلٸگٸنە قاراعاندا, ول تٷسٸرٸلٸم الاڭىنا كەلٸپ, اكتەرلەردٸڭ قيمىلىن باقىلاپ وتىرىپ تا ەۋەن شىعارعان. مەسەلەن, جٸبەكتٸڭ ٷزٸلگەن مونشاعى جەرگە شاشىلاتىن كٶرٸنٸستەگٸ دىبىستار دا كومپوزيتورعا شابىت بەرگەن.
نۇرعيسا تٸلەنديەۆ 1925 جىلى 1 سەۋٸردە دٷنيەگە كەلگەن. ول "مەنٸڭ اتىم قوجا", "قىز جٸبەك" سەكٸلدٸ ەيگٸلٸ فيلمدەرگە مۋزىكا جازىپ, قازاق كينو ٶنەرٸنٸڭ دامۋىنا زور ٷلەس قوستى.

سونداي-اق "وتىرار سازى" وركەسترٸنٸڭ نەگٸزٸن قالاپ, ۇلتتىق اسپاپتاردىڭ ٷنٸن جاڭا دەڭگەيگە كٶتەردٸ.
بٷگٸندە "اققۋ" كٷيٸ قازاق مۋزىكاسىنىڭ ەڭ تانىمال تۋىندىلارىنىڭ بٸرٸ سانالادى. ال "قىز جٸبەك" تٷسٸرٸلٸمٸندەگٸ وقيعا بٸر ەۋەننٸڭ كينو تاريحىنداعى ەرەكشە سەتكە قالاي اينالعانىن كٶرسەتەتٸن ەستەلٸك بولىپ قالدى.