بٷگٸن الماتىدا قر پرەمەر-مينيسترٸ ب. ساعىنتاەۆ ەۋرازييالىق ٷكٸمەتارالىق كەڭەس وتىرىسى اياسىندا ٶتٸپ جاتقان «جاھاندانۋ دەۋٸرٸندەگٸ تسيفرلىق كٷن تەرتٸبٸ 2.0. ەۋرازييانىڭ يننوۆاتسييالىق ەكوجٷيەسٸ» حالىقارالىق فورۋمىنىڭ پلەنارلىق سەسسيياسىنا قاتىستى. فورۋمدى ٶتكٸزۋگە مەملەكەت باسشىسى ن. نازارباەۆ 2017 جىلعى قازاندا جوعارى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كەڭەس وتىرىسىندا باستاما بٸلدٸرگەن.
فورۋمنىڭ ماقساتى — يننوۆاتسييالىق ەكوجٷيە مەسەلەلەرٸ بويىنشا بٸلٸممەن جەنە تەجٸريبەمەن الماسۋ ٷشٸن بٸر قۇرىلىم اياسىندا ەاەو-عا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ قىزمەتتەرٸن بٸرٸكتٸرۋ ارقىلى ەۋرازييا ايماعىنىڭ ەلەۋەتٸن اشۋ. بۇل الاڭ ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ تسيفرلىق كٷن تەرتٸبٸن ٸسكە اسىرۋدى كٶزدەيتٸن ماڭىزدى بٸرلەسكەن قادام رەتٸندە قارالادى. شاراعا بارلىعى 800-دەن استام حالىقارالىق ساراپشى, ەەك, بۇۇ, ەاەو ەلدەرٸنٸڭ, ەلشٸلٸكتەردٸڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
پلەنارلىق سەسسيياعا بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ — س. رۋماس, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ — م. ابىلگازيەۆ, رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ — د. مەدۆەدەۆ, ارمەنييا رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە-پرەمەر-مينيسترٸ م. گريگوريان جەنە ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق كوميسسييا القاسىنىڭ تٶراعاسى ت. ساركيسيان قاتىستى. بۇدان ٶزگە, پٸكٸرتالاستارعا تسيفرلىق يننوۆاتسييالار سالاسىنداعى حالىقارالىق ساراپشىلار: تسيفرلىق ەكونوميكانى ترانسفورماتسييالاۋ جٶنٸندەگٸ كەڭەسشٸ, مالايزييا تسيفرلىق ەكونوميكا كورپوراتسيياسىنىڭ بۇرىنعى سەو ياسمين ماحمۋد, Big Innovation Centre باس ديرەكتورى بيرگيتتا اندەرسەن, LINAGORA نەگٸزٸن سالۋشى الەكساندر زاپولسكيي, Tlabs CEO, Singularity University ەكونوميكا جەنە قارجى فاكۋلتەتٸنٸڭ باسشىسى امين تۋفاني قاتىستى.
سەسسييا بارىسىندا ەاەو تسيفرلىق كٷن تەرتٸبٸن ٸسكە اسىرۋ جەنە يننوۆاتسييالىق ەكوجٷيەنٸ دامىتۋ ٷشٸن, سونىڭ ٸشٸندە وداققا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ تەحنوپاركتەرٸن بٸرٸكتٸرۋ مەن جاڭا تسيفرلىق جوبالاردى ٸسكە قوسۋ ارقىلى كٷش-جٸگەردٸ ودان ەرٸ بٸرٸكتٸرۋ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى. شارا قاتىسۋشىلارى زاماناۋي تسيفرلىق ەكونوميكانى قۇرۋ سالاسىنداعى ەلدٸك تەجٸريبەلەرمەن بٶلٸستٸ. يننوۆاتسييالار ەلدەرگە بەسەكەگە قابٸلەتتٸ, ٶزگەرٸستەرگە بەيٸمدەلگەن بولۋعا جەنە ٶمٸردٸڭ جوعارى دەڭگەيٸن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸ اتالىپ ٶتتٸ. وسىلايشا, يننوۆاتسييالار بٷگٸندە كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋعا, بيزنەستٸ ٶسٸرۋگە جەنە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا نەگٸز بولادى, سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ, ەكولوگييا, ەنەرگەتيكا جەنە ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ سالالارىنداعى پروبلەمالاردى شەشۋگە كٶمەكتەسەدٸ.
باقىتجان ساعىنتاەۆ ٶز سٶزٸندە بارلىق يننوۆاتسييالار مەن تەحنولوگييالاردىڭ باستى ماقساتى ادامداردىڭ ٶمٸرٸن جاقسارتۋ, ولاردىڭ جۇمىسى مەن ٶسۋٸنە قولايلى جاعدايلار جاساۋ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستاندا مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸڭ 60% ەلەكتروندى ٷكٸمەت پورتالى ارقىلى ۇسىنىلادى, بيىل اتالعان كٶرسەتكٸشتٸ 80% جەتكٸزۋ مٸندەتٸ تۇر. بۇعان قوسا eGov-تان mGov-قا (موبيلدٸ ٷكٸمەت) كٶشۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.
قازاقستاندا يننوۆاتسييالىق كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋعا ارنالعان Astana Hub حالىقارالىق تەحنولوگييالىق پاركٸ جۇمىس ٸستەيدٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا Hub 100% تولعان. سونىمەن قاتار, يننوۆاتسييالىق سالانىڭ مىقتى ويىنشىلارىن ودان ەرٸ تارتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. Astana Hub قاتىسۋشىلارى ٷشٸن تالانتتاردىڭ باسىن قوسىپ, بەسەكەلەستٸكتٸ دامىتۋ ماقساتىندا بارلىق قاجەتتٸ جاعدايلار جاسالعان: جەڭٸلدەتٸلگەن ۆيزا جەنە ەڭبەك رەجيمدەرٸ, ارەندالىق تۇرعىن ٷي بەرۋ, گرانتتىق قارجىلاندىرۋ قۇرالدارى. بۇدان ٶزگە, ەاەو ٸشٸندە بەسەكەلەستٸكتٸ دامىتۋ ستارتاپ جوبالاردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸ اتالىپ ٶتتٸ.
بۇعان قوسا, يننوۆاتسييالىق ەكوجٷيەنٸ قۇرىپ, تالانتتاردى دامىتۋ ٷشٸن قازاقستاننىڭ بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸندە, سونىڭ ٸشٸندە ورتا, كەسٸبي جەنە جوعارى بٸلٸم بەرۋ سالاسىندا بٸرقاتار رەفورمالار جٷرگٸزٸلدٸ. مەسەلەن, استانادا مامانداندىرىلعان ات-ۋنيۆەرسيتەت اشۋ كٶزدەلگەن, ونىڭ جۇمىسى Astana Hub قىزمەتٸمەن تٸكەلەي بايلانىستى بولماق. عىلىمي قىزمەتتٸ قولداۋ بويىنشا جەكەلەگەن جۇمىستار جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. جالپى, ەلباسى ن. نازارباەۆ ٶتكەن جىلدىڭ قازان ايىندا 5 جىل ٸشٸندە بٸلٸم, عىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىن قارجىلاندىرۋ دەڭگەيٸن جٸٶ 10% دەيٸن جەتكٸزۋ تۋرالى مٸندەت قويدى, سونىمەن قاتار جٸٶ-دە عىلىمي-زەرتتەۋ جەنە تەجٸريبەلٸك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستارعا (عزتكج) جۇمسالاتىن شىعىنداردى 2025 جىلعا دەيٸن 1% جەتكٸزۋدٸ تاپسىردى.
پلەنارلىق سەسسييا قورىتىندىسى بويىنشا تسيفرلىق قولتاڭبانى پايدالانا وتىرىپ, Astana Hub (قازاقستان), «سكولكوۆو» (رەسەي), «كەسٸپورىندار ينكۋباتورى» (ارمەنييا), «جوعارى تەحنولوگييالار پاركٸ» (قىرعىزستان) تەحنوپاركتەرٸ اراسىندا ٶزارا تٷسٸنٸستٸك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويۋ رەسٸمٸ ٶتتٸ.
فورۋم جۇمىسى «ەاەو تسيفرلىق كٷن تەرتٸبٸ», «تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكٸزۋدەگٸ تسيفرلاندىرۋ (بۇۇ)», «يننوۆاتسييالىق ەكوجٷيەدەگٸ تسيفرلاندىرۋ», «يندۋسترييا 4.0 – يننوۆاتسييالىق ەكوجٷيە تۇتىنۋشىسى», «شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ تسيفرلاندىرۋ» تاقىرىپتارىنداعى پانەلدٸك سەسسييالارمەن جالعاستى.
