«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە دٸني قىزمەت جەنە دٸني بٸرلەستٸكتەر مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» قر زاڭىنىڭ جوباسى تۋرالى.
الماتى قالاسىندا رەسپۋبليكاداعى 18 كونفەسسييانىڭ 17 كونفەسسيياسىنان قۇرالعان 179 دٸني بٸرلەستٸك جۇمىس جاساۋدا.
قالاداعى تۇرعىنداردىڭ نەگٸزگٸ دٸندار بٶلٸگٸ مۇسىلماندار مەن پراۆوسلاۆتىق حريستياندار – مەشٸتكە تۇراقتى تٷردە باراتىنداردىڭ سانى 60-70 مىڭنان استام, پراۆوسلاۆتىق شٸركەۋلەر مەن حرامدارعا 30 مىڭعا جۋىق ادام قۇرايدى. دٸن جينالىستارعا تۇراقتى تٷردە باراتىن كاتوليكتەردٸڭ سانى 500 ادام, پروتەستانتتاردا – 20 مىڭ ادام, يۋدەيلەردە - 200 ادام, بۋدديستەردە 100-دەن استام ادام دەپ باعالانادى.
وسى رەتتە, دٸن سالاسىنداعى زاڭناما اتالعان دٸني بٸرلەستٸكتەردٸڭ بارلىعىنا بٸردەي. زاڭ اياسىندا جۇمىس جاساپ جاتقان دٸني بٸرلەستٸكتەردٸڭ ەشبٸرٸنٸڭ قىزمەتٸنە نەگٸزسٸز شەكتەۋ قويىلمايدى.
2017 جىلى دٸن سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ 2017-2020 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى بەكٸتٸلدٸ. تۇجىرىمداما اياسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە دٸني قىزمەت جەنە دٸني بٸرلەستٸكتەر مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەزٸرلەندٸ.
سوڭعى 6-7 جىل ٸشٸندە دٸنمەن جەنە دٸني قىزمەتپەن بايلانىستى كەرٸ ٷردٸستەر دەڭگەيٸ ارتتى. بۇنىڭ نەگٸزٸندە تۇرعىنداردىڭ دٸندار بٶلٸگٸنٸڭ دٸني جەنە قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن جوعارىلاتۋ جەنە دٸني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمنٸڭ الدىن الۋ بويىنشا شەشٸمدەر قابىلداۋ قاجەتتٸلٸگٸ تۋىندادى.
وسى ورايدا, زاڭ جوباسىندا 12 نورماتيۆتٸك زاڭنامالىق اكتٸگە 53 ٶزگەرٸس پەن تولىقتىرۋ ەنگٸزۋ كٶزدەلگەن. قابىلداناتىن ٶزگەرٸستەردٸڭ بارلىعى ەلٸمٸزدە تۇراقتىلىق پەن ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ ساقتالۋىنا باعىتتالعان.
الماتى قالاسىندا 2017 جىلدان باستاپ زاڭ جوباسىنا قاتىستى تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى كەڭٸنەن جٷرگٸزٸلۋدە. ونىڭ ٸشٸندە دٸني بٸرلەستٸكتەر اراسىندا تۇراقتى تٷسٸندٸرٸلۋدە. مەسەلەن, 2017 جىلى قالادا ەركٸن كونسۋلتاتيۆتٸك-كەڭەستٸك ورگان بولىپ تابىلاتىن الماتى قالاسىنىڭ دٸني بٸرلەستٸكتەرٸ كٶشباسشىلارىنىڭ كلۋبى قۇرىلدى جەنە نەتيجەلٸ جۇمىس جاساۋدا. كلۋبتىڭ ماقساتى مەملەكەتتٸك-كونفەسسيياارالىق قاتىناستارداعى ٶزەكتٸ تاقىرىپتاردى تالقىلاۋ.
كلۋبتىڭ قۇرامىنا قالاداعى دٸني بٸرلەستٸكتەردٸڭ 30-دان استام باسشىلارى, مەملەكەتتٸك ورگاندار جەنە ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدار ٶكٸلدەرٸ ەنگەن. زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بويىنشا بٸرنەشە وتىرىستار ٶتكٸزٸلٸپ, دٸني بٸرلەستٸكتەر باسشىلارى تاراپىنان ۇسىنىستار ايتىلدى. زاڭ جوباسىنا قوسۋ ٷشٸن بەرٸلگەن ۇسىنىستار قۇزىرلى ورگاندارعا جولدانىپ وتىرىلدى.
سونداي-اق, الماتى قالاسى ەكٸمدٸگٸ جانىنداعى دٸني بٸرلەستٸكتەرمەن بايلانىس جٶنٸندەگٸ كەڭەس وتىرىسىندا دا زاڭ جوباسى كەڭٸنەن تالقىلاندى.
بۇدان ٶزگە, زاڭ جوباسىنداعى دٸن سالاسىنداعى احۋالدى جاقسارتۋ بويىنشا كەلەسٸدەي ماڭىزدى شارالاردى كەلتٸرٸپ كەتسەم:
- دٸندٸ كەز-كەلگەن مٷمكٸن بولاتىن دەسترۋكتيۆتٸ ماقساتتا قولدانۋدىڭ جولىن كەسۋگە باعىتتالعان تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلگەن. «دەسترۋكتيۆتٸ دٸني اعىم» جەنە «دٸني راديكاليزم» سىندى جاڭا تٷسٸنٸكتەر ەنگٸزٸلەدٸ, بەت-ەلپەتتٸ تانۋعا كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن كيٸم-كەشەكتٸ قوعامدىق ورىنداردا كيٸپ جٷرۋگەشەكتەۋ قويۋ ۇسىنىلعان;
- دٸن سالاسىنداعى جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ كەزٸندە مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ قۇزىرەتتٸلٸگٸن جەتٸلدٸرۋگە, كەيبٸر دٸني تٷسٸنٸكتەردٸ ناقتىلاۋعا باعىتتالعان نورمالار بار;
- زاڭ جوباسى دٸني بٸرلەستٸكتەردٸڭ قىزمەتٸ ٷشٸن اناعۇرلىم تٷسٸنٸكتٸ جەنە قولايلى جاعداي قالىپتاستىرۋدى قاراستىرادى.
بٷگٸنگٸ كٷندە الماتى قالاسىندا رەسمي تٷردە 4 دٸني وقۋ ورنى تٸركەلگەن. ونىڭ ٸشٸندە:
- «نۇر-مٷباراك» ەگيپەت يسلام مەدەنيەتٸ ۋنيۆەرسيتەتٸ;
- قر قمدب جانىنداعى يمامداردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن جوعارىلاتۋ ينستيتۋتى;
- «ەبۋ-حانيفا» كوللەدجٸ (مەدرەسە);
- پراۆوسلاۆتىق شٸركەۋدٸڭ الماتى رۋحاني سەميناريياسى.
زاڭ جوباسىندا ەلٸمٸز جاستارىنىڭ شەتەلدە دٸني بٸلٸم الۋ مەسەلەسٸنە قاتىستى بٸرقاتار ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلٸپ,العاشقى دٸني جوعارى بٸلٸمدٸ ەلٸمٸزدە الۋ مٸندەتتەلدٸ. اتالعان نورمانى ەنگٸزۋ ارقىلى ەكٸ مەسەلەنٸڭ باسىن اشىپ الۋعا مٷمكٸندٸك جاسالادى: بٸرٸنشٸدەن, وتاندىق دٸني بٸلٸم بەرۋ مەكتەبٸ داميدى, ەكٸنشٸدەن, ەلٸمٸزدٸڭ دەستٷرٸنە جات جەنە تەرٸس پيعىلدى يدەيالاردىڭ ەلگە ەنۋ جولدارىنا توسقاۋىل قويىلادى, سەبەبٸ تەرٸس دٸني اعىمنىڭ ارباۋىنا ەڭ الدىمەن شەت ەلگە ەرتە شىققان, ەرٸ دٸني بٸلٸمدٸ سول جاقتان العان جاستار ٸلٸنەدٸ.
سونداي-اق, دٸني بٸرلەستٸكتەر تاراپىنان ۇسىنىلعان ۇسىنىستار نەگٸزٸندە زاڭ جوباسىنا بٸرقاتار ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ. مەسەلەن, قولدانىستاعى زاڭناما بويىنشا ٶڭٸرلٸك دٸني بٸرلەستٸكتٸ قۇرۋ ٷشٸن ەكٸ ٶڭٸردەن دٸني بٸرلەستٸكتٸڭ ەربٸرٸندە مٷشەلەرٸنٸڭ سانى 250-دەن كەم ەمەس ادام بولۋ كەرەك بولسا, ال, جاڭا زاڭ جوباسىندا بٸر ٶڭٸردەن بولۋى جەتكٸلٸكتٸ بولادى.
سونىمەن قاتار, بۇعان دەيٸن دٸن سالاسىنداعى زاڭنامانى بۇزعانى ٷشٸن ايىپپۇل سالۋ تٷرٸندە جازا قولدانىلىپ كەلگەن بولسا, جاڭا زاڭناما اياسىندا بٸرٸنشٸ رەت زاڭنامانى بۇزعانى ٷشٸن بالامالىق ەكٸمشٸلٸك ٶتەم تٷرٸندەگٸ ەسكەرتۋ جاسالىناتىن بولادى.
جالپى, جاڭا زاڭ جوباسى مەملەكەتتٸك-دٸني قاتىناستاردى جەتٸلدٸرۋگە, دٸني قىزمەت سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ قۇقىقتارى مەن مٸندەتتەرٸن ايقىنداۋعا جەنە دٸن سالاسىن رەتتەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ا. ەسەنبەكوۆ
الماتى قالاسى
دٸن ٸستەرٸ جٶنٸندەگٸ
باسقارماسىنىڭ باسشىسى
