وسى ۋاقىتقا دەيiن رۋحانيياتقا ادال قىزمەت ەتٸپ, جالپىادامزاتتىق قۇندىلىقتاردى ساناعا سٸڭٸرگەن دiننiڭ ادام ٶمٸرٸنەن الاتىن ورنىن تەرەڭ تٷسiندٸرۋ ٶتە ماڭىزدى. دiننٸڭ اتىن جامىلىپ, ەلەمدٸك قاۋىمداستىقتى الاڭداتىپ وتىرعان ەكسترەميزم قاۋپi قازاقستاندى دا اينالىپ ٶتپەيتٸنٸ بەلگٸلٸ. ونىڭ ٷستٸنە قوعامدا دiنشiلدiك دەڭگەيi كٷن ساناپ ارتۋدا. دiن سالاسىندا وڭتايلى مەملەكەتتiك ساياسات قالىپتاستىرۋ – كٷن تەرتٸبٸندەگٸ اسا ماڭىزدى مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ.
قازٸرگٸ تاڭدا دiن سالاسىندا تيiمدi مەملەكەتتiك ساياساتتى قالىپتاستىرۋ ٶتە ماڭىزدى بولعاندىقتان, تەۋەلسٸز قازاقستان تاريحىندا العاش رەت قازاقستان رەسپۋبليكاسى دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترلٸگٸ تاراپىنان قازاقستاننىڭ دٸن سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتىنىڭ 2017-2020 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسى ەزٸرلەنٸپ, قر ٷكٸمەتٸنٸڭ قاۋلىسى قابىلداندى. تەك قر پرەزيدەنتٸ قول قويعاننان كەيٸن جٷزەگە اسىرۋ قاجەتتٸلٸگٸ تۋىندايدى. تۇجىرىمدامادا قامتىلعان دٸن سالاسىنداعى اۋقىمدى ويلار جٷزەگە اسسا, قوعامدا تۇراقتىلىق ورناپ, رۋحاني جاڭعىرۋ ٷردٸسٸ جەدەلدەيتٸنٸ مەلٸم.
دٸن سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياسات تۇجىرىمداماcى – ەلباسىنىڭ «قازاقستاننىڭ ٷشٸنشٸ جاڭعىرۋ: جاھاندىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸك» اتتى حالىققا جولداۋىمەن ٷندەسكەن ماڭىزدى قۇجات.
تۇجىرىمداما ٸشكٸ جەنە سىرتقى تۇراقتىلىق پەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالىپ, ەكسترەميستٸك سيپاتتاعى دٸني اعىمداردىڭ بٷلٸكشٸل ەرەكەتتەرٸنە توسقاۋىل قويۋدى ماقسات ەتەدٸ. ٶيتكەنٸ, دٸني الاۋىزدىق – مەملەكەتتٸڭ زايىرلى قاعيداتتارىن مانسۇقتاپ, دەستٷرلٸ قۇندىلىقتارعا قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ.
قوعام ەلەمدٸك جاھاندانۋدىڭ سىن-تەگەۋرٸندەرٸنە جاۋاپ بەرە الاتىن ەلەۋمەتتٸك دامۋ مەن رۋحاني جاڭعىرۋعا مۇقتاج.
تۇجىرىمدامادا مەملەكەت پەن دٸن اراسىنداعى قارىم-قاتىناس, مەملەكەتتٸڭ زايىرلىلىعى جٶنٸندە تۋىنداپ جاتقان تولاسسىز مەسەلەلەر, قوعامدا دٸني قاعيداتتاردى, قۇلشىلىقتى زايىرلى مەملەكەت تٶڭٸرەگٸندەگٸ مەكەمەلەردە ورىنداۋ نەمەسە ورىنداماۋ, سىرتقى كەلبەتكە بايلانىستى تالاپتار, دٸني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمنٸڭ الدىن الۋ شارالارى سيياقتى ت.ب ٶزەكتٸ مەسەلەلەر قاراستىرىلعان.
دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترلٸگٸ ۇسىنعان تۇجىرىمدامادا قامتىلعان نەگٸزگٸ مەسەلەلەر:
1. مەملەكەتتٸڭ زايىرلىلىق قاعيداتتارىن نىعايتىپ, ازاماتتاردىڭ ار-وجدان بوستاندىعىن قامتاماسىز ەتۋ;
2. دٸن سالاسىن باقىلاۋ جٶنٸندەگٸ زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋ;
3. ەل ازاماتتارىنىڭ دٸني كٶزقاراستارىنىڭ زاڭمەن قورعالۋىن قامتاماسىز ەتۋ;
4. دٸني دەسترۋكتيۆتٸ اعىمداردىڭ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ, زايىرلى مەملەكەتتٸڭ كونستيتۋتسييالىق نەگٸزدەرٸن بۇزۋىنا جول بەرمەۋ;
5. حالىق اراسىندا اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن كٷشەيتۋ ارقىلى دەسترۋكتيۆتٸ دٸني يدەولوگيياعا قارسى يممۋنيتەت قالىپتاستىرىپ, ەتنوسارالىق جەنە كونفەسسيياارالىق بٸرلٸكتٸ ودان ەرٸ نىعايتۋ.
تۇجىرىمدامادا قوعامدا دەستٷرلٸ رۋحاني قۇندىلىقتارعا, ەۆوليۋتسييالىق دامۋعا, زايىرلى مەملەكەت قاعيدالارىنا نەگٸزدەلگەن ۇلتتىق بٸرەگەيلٸكتٸ نىعايتۋدى كٶزدەپ, دٸني ەكسترەميزمگە قارسى قوعامنىڭ يممۋنيتەتٸن قالىپتاستىراتىن ناقتى شارالار ۇسىنىلعان.
ٶز بەتٸمەن دٸني بٸلٸم الۋعا اتتانىپ, ول جاقتا ەكسترەميستەر مەن راديكالداردىڭ ارباۋىنا تٷسٸپ, تەرروريستٸك ۇيىمداردىڭ قاتارىن تولتىرىپ جٷرگەن جاستارىمىزدىڭ بار ەكەنٸن جاسىرۋعا بولمايدى. بٸلٸم الۋ تەرتٸبٸن رەتتەۋ, جاسٶسپٸرٸمدەردٸ دٸني قىزمەتكە زاڭسىز تارتۋعا جول بەرمەۋ, دٸني ەدەبيەتتەردٸ تاراتۋ تەرتٸبٸن جەتٸلدٸرۋ جەنە ت.ب. مەسەلەلەرٸمەن بەتپە-بەت كەلگەن اتا-انالار ارنايى حات جازىپ, وسى مەسەلەنٸ زاڭمەن رەتتەۋدٸ ۇسىنۋدا.
دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترلٸگٸ قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸمەن بٸرلەسٸپ, دٸني بٸلٸم الۋ ٷشٸن ۇسىنىلاتىن شەتەلدٸك تەولوگييالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تٸزٸمٸن جاساقتادى. ياعني, شەتەلدەردە دٸني بٸلٸم العىسى كەلەتٸن ازاماتتار قمدب بەلگٸلەگەن وقۋ ورىندارىندا عانا بٸلٸم الا الادى.
تۇجىرىمداما جاڭا گەوساياسي, ٸشكٸ جەنە سىرتقى قاتەرلەر اياسىندا قازاقستاندا تۇراقتىلىق پەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ نىعايتۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. بۇل جۇمىستار رەسمي تٷردە تٸركەلگەن دٸني بٸرلەستٸكتەر مەن ازاماتتىق قاۋىمداستىقتى تارتۋمەن بارلىق مٷددەلٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ تىعىز ەرەكەتتەستٸگٸ ارقىلى جٷزەگە اسىرىلادى. تۇجىرىمدامادا ەلٸمٸزدٸڭ دامۋىنىڭ زايىرلى قاعيداتى تۇرعىسىنان دٸن سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ باعىم باعىتتارى دۇرىس ايقىندالعان. سوندىقتان تۇجىرىمدامانى تەجٸريبەلٸك ٸسكە اسىرۋ مەملەكەتتٸڭ دٸني بٸرلەستٸكتەرمەن ٶزارا ەرەكەتتەسۋٸنٸڭ قازاقستاندىق ٷلگٸسٸن دامىتۋدىڭ العىشارتىن قالىپتاستىرادى.
تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ شيرەك عاسىرىنداعى جەتٸستٸكتەردٸ تيياناقتاپ, ەلەمنٸڭ دامىعان 30 ەلٸنٸڭ قاتارىنا كٸرۋگە سەنٸممەن قادام باسقان قازاقستان مەملەكەتتٸڭ زايىرلى دامۋىنىڭ كونستيتۋتسييالىق قاعيداتتارىن ۇستانادى.
قازاقستاندىقتاردىڭ دٸني جەنە ەتنومەدەني ەرقيلىلىعىنا قاراماستان, جالپىۇلتتىق بٸرلٸك پەن كەلٸسٸمنٸڭ قالىپتاسقان ٷلگٸسٸ – ەلٸمٸزدٸ مەكەن ەتكەن ەرتٷرلٸ كونفەسسييالاردىڭ جالپى ەلەمدٸك دامۋعا قوسقان قوماقتى ٷلەسٸ.
دٸني نانىم – جالپىادامزاتتىق قۇندىلىقتارمەن قاتار, رۋحاني ٷيلەسٸمدٸ, ەلەۋمەتتٸك قارىم-قاتىناستار مەن ازاماتتاردىڭ ساناسىنداعى ەلەۋەتتٸ قامتيتىن ايرىقشا سالا. سوندىقتان دٸن سالاسىنداعى قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەۋدٸڭ ۇسىنىلىپ وتىرعان تەسٸلدەرٸ مەن مەملەكەتتٸك ساياسات قاعيداتتارى ەلدٸڭ ٶزگەشەلٸكتەرٸن جەنە حالىقتىڭ مەدەني-مەنتالدى ەرەكشەلٸكتەرٸن ەسكەرەتٸن ايرىقشا سيپاتقا يە.
مۇقان يساحان, دٸنتانۋشى
