Osy ýaqytqa deiin rýhaniiatqa adal qyzmet etip, jalpyadamzattyq qundylyqtardy sanaǵa sińirgen dinniń adam ómirinen alatyn ornyn tereń túsindirý óte mańyzdy. Dinniń atyn jamylyp, álemdik qaýymdastyqty alańdatyp otyrǵan ekstremizm qaýpi Qazaqstandy da ainalyp ótpeitini belgili. Onyń ústine qoǵamda dinshildik deńgeii kún sanap artýda. Din salasynda ońtaily memlekettik saiasat qalyptastyrý – kún tártibindegi asa mańyzdy máselelerdiń biri.
Qazirgi tańda din salasynda tiimdi memlekettik saiasatty qalyptastyrý óte mańyzdy bolǵandyqtan, táýelsiz Qazaqstan tarihynda alǵash ret Qazaqstan Respýblikasy Din isteri jáne azamattyq qoǵam ministrligi tarapynan Qazaqstannyń din salasyndaǵy memlekettik saiasatynyń 2017-2020 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasynyń jobasy ázirlenip, QR Úkimetiniń qaýlysy qabyldandy. Tek QR Prezidenti qol qoiǵannan keiin júzege asyrý qajettiligi týyndaidy. Tujyrymdamada qamtylǵan din salasyndaǵy aýqymdy oilar júzege assa, qoǵamda turaqtylyq ornap, rýhani jańǵyrý úrdisi jedeldeitini málim.
Din salasyndaǵy memlekettik saiasat tujyrymdamacy – Elbasynyń «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrý: jahandyq básekege qabilettilik» atty halyqqa joldaýymen úndesken mańyzdy qujat.
Tujyrymdama ishki jáne syrtqy turaqtylyq pen qaýipsizdikti qamtamasyz etýge baǵyttalyp, ekstremistik sipattaǵy dini aǵymdardyń búlikshil áreketterine tosqaýyl qoiýdy maqsat etedi. Óitkeni, dini alaýyzdyq – memlekettiń zaiyrly qaǵidattaryn mansuqtap, dástúrli qundylyqtarǵa qaýip tóndiredi.
Qoǵam álemdik jahandanýdyń syn-tegeýrinderine jaýap bere alatyn áleýmettik damý men rýhani jańǵyrýǵa muqtaj.
Tujyrymdamada memleket pen din arasyndaǵy qarym-qatynas, memlekettiń zaiyrlylyǵy jóninde týyndap jatqan tolassyz máseleler, qoǵamda dini qaǵidattardy, qulshylyqty zaiyrly memleket tóńiregindegi mekemelerde oryndaý nemese oryndamaý, syrtqy kelbetke bailanysty talaptar, dini ekstremizm men terrorizmniń aldyn alý sharalary siiaqty t.b ózekti máseleler qarastyrylǵan.
Din isteri jáne azamattyq qoǵam ministrligi usynǵan tujyrymdamada qamtylǵan negizgi máseleler:
1. Memlekettiń zaiyrlylyq qaǵidattaryn nyǵaityp, azamattardyń ar-ojdan bostandyǵyn qamtamasyz etý;
2. Din salasyn baqylaý jónindegi Zańnamany jetildirý;
3. El azamattarynyń dini kózqarastarynyń zańmen qorǵalýyn qamtamasyz etý;
4. Dini destrýktivti aǵymdardyń ulttyq qaýipsizdikti, zaiyrly memlekettiń konstitýtsiialyq negizderin buzýyna jol bermeý;
5. Halyq arasynda aqparattyq-túsindirý jumystaryn kúsheitý arqyly destrýktivti dini ideologiiaǵa qarsy immýnitet qalyptastyryp, etnosaralyq jáne konfessiiaaralyq birlikti odan ári nyǵaitý.
Tujyrymdamada qoǵamda dástúrli rýhani qundylyqtarǵa, evoliýtsiialyq damýǵa, zaiyrly memleket qaǵidalaryna negizdelgen ulttyq biregeilikti nyǵaitýdy kózdep, dini ekstremizmge qarsy qoǵamnyń immýnitetin qalyptastyratyn naqty sharalar usynylǵan.
Óz betimen dini bilim alýǵa attanyp, ol jaqta ekstremister men radikaldardyń arbaýyna túsip, terroristik uiymdardyń qataryn toltyryp júrgen jastarymyzdyń bar ekenin jasyrýǵa bolmaidy. Bilim alý tártibin retteý, jasóspirimderdi dini qyzmetke zańsyz tartýǵa jol bermeý, dini ádebietterdi taratý tártibin jetildirý jáne t.b. máselelerimen betpe-bet kelgen ata-analar arnaiy hat jazyp, osy máseleni zańmen retteýdi usynýda.
Din isteri jáne azamattyq qoǵam ministrligi QR Bilim jáne ǵylym ministrligimen birlesip, dini bilim alý úshin usynylatyn sheteldik teologiialyq joǵary oqý oryndarynyń tizimin jasaqtady. Iaǵni, shetelderde dini bilim alǵysy keletin azamattar QMDB belgilegen oqý oryndarynda ǵana bilim ala alady.
Tujyrymdama jańa geosaiasi, ishki jáne syrtqy qaterler aiasynda Qazaqstanda turaqtylyq pen qaýipsizdikti nyǵaitýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Bul jumystar resmi túrde tirkelgen dini birlestikter men azamattyq qaýymdastyqty tartýmen barlyq múddeli memlekettik organdardyń tyǵyz árekettestigi arqyly júzege asyrylady. Tujyrymdamada elimizdiń damýynyń zaiyrly qaǵidaty turǵysynan din salasyndaǵy memlekettik saiasattyń baǵym baǵyttary durys aiqyndalǵan. Sondyqtan Tujyrymdamany tájiribelik iske asyrý memlekettiń dini birlestiktermen ózara árekettesýiniń qazaqstandyq úlgisin damytýdyń alǵyshartyn qalyptastyrady.
Táýelsizdiktiń shirek ǵasyryndaǵy jetistikterdi tiianaqtap, álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna kirýge senimmen qadam basqan Qazaqstan memlekettiń zaiyrly damýynyń konstitýtsiialyq qaǵidattaryn ustanady.
Qazaqstandyqtardyń dini jáne etnomádeni árqilylyǵyna qaramastan, jalpyulttyq birlik pen kelisimniń qalyptasqan úlgisi – elimizdi meken etken ártúrli konfessiialardyń jalpy álemdik damýǵa qosqan qomaqty úlesi.
Dini nanym – jalpyadamzattyq qundylyqtarmen qatar, rýhani úilesimdi, áleýmettik qarym-qatynastar men azamattardyń sanasyndaǵy áleýetti qamtityn airyqsha sala. Sondyqtan din salasyndaǵy qoǵamdyq qatynastardy retteýdiń usynylyp otyrǵan tásilderi men memlekettik saiasat qaǵidattary eldiń ózgeshelikterin jáne halyqtyń mádeni-mentaldy erekshelikterin eskeretin airyqsha sipatqa ie.
Muqan Isahan, dintanýshy
