مەجٸلٸستٸڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار فۋنكتسييالاردى مەملەكەتتٸك وپەراتورعا بەرۋدٸڭ رەسٸمدەرٸن اياقتاعانعا دەيٸن ۋتيل جيناۋعا موراتوريي جارييالاۋدى سۇرادى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«بيىلعى11 قاڭتارداعى مەجٸلٸستٸڭ وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى ٷكٸمەتكە ۋتيل جيناقتاۋعا قاتىستى ەسەپتەۋ تەرتٸبٸن قايتا قاراۋ جەنە جەكە مەكەمە ورنىنا مەملەكەتتٸك وپەراتوردى قاراستىرۋدى تاپسىرعان بولاتىن.
ۋتيل جيناقتاۋدىڭ شامادان تىس باعالانۋى ەرٸ جەكە وپەراتوردىڭ اشىق ەمەس قىزمەتٸ, دەپۋتاتتار تاراپىنان بٸرنەشە رەت كٶتەرٸلگەن جەنە تۇرعىندار ٷشٸن ٶتە سەزٸمتال سۇراقتاردىڭ بٸرٸ», - دەدٸ دەپۋتات ەدٸل جاڭبىرشين ٷكٸمەت باسشىسى ەليحان سمايىلوۆتىڭ اتىنا جولداعان ساۋالىندا.
ونىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى بەس جىلدا اۆتوكٶلٸكتەر مەن اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىن ساتىپ الۋشىلار, جەكە وپەراتورعا ساتىپ الىناتىن تەحنيكانىڭ ماقساتى مەن ٷلگٸسٸنە قاراي, 400 مىڭنان 13 ميلليون تەڭگەگە دەيٸن ۋتيل جيناۋدى تٶلەگەن. مۇنداي زاڭدى «بوپسالاۋدىڭ» نەتيجەسٸ ەلٸمٸزدە كٶلٸكتەردٸڭ قىمباتتاۋىنا ەكەلدٸ. 2015 جىلدان 2021 جىلعا دەيٸن جاڭا كٶلٸكتەردٸڭ باعاسى ەكٸ ەسەگە جۋىق ٶستٸ. وسىنىڭ سالدارىنان ەسكٸ كٶلٸكتەردٸڭ دە باعاسى كٶتەرٸلٸپ كەتتٸ.
«كٶرشٸ ەلدەرمەن باعا ايىرماشىلىعى ەلگە شەتەلدٸك كٶلٸكتەردٸڭ بەلسەندٸ تٷردە تٸركەۋسٸز ەكەلٸنۋٸنە مٷمكٸندٸك بەردٸ. قازاقستانعا شەتەلدٸك نٶمٸرلەرٸ بار 200 مىڭنان استام كٶلٸك كٸرگەن, ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ەسكٸرگەن, ال كەيبٸرەۋٸ تٸپتٸ قىلمىستىق مٷلٸك. سونىمەن قاتار, 2021 جىلدىڭ ماۋسىمىنان باستاپ كابەل مەن سىم ٶنٸمدەرٸنٸڭ قۇنىنا دا 5% ۋتيل جيناۋ قاراستىرىلعان. وسى مەسەلەلەرگە قاتىستى پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسىن حالىق زور ىقىلاسپەن قابىلدادى. بٸراق, بٸز بٷگٸن, تاپسىرمالاردىڭ باسقاشا اتقارىلىپ وتىرعانىن كٶرٸپ وتىرمىز. اشىق نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق اكتٸلەر پورتالىندا جەكە وپەراتوردىڭ قۇقىقتارىن مەملەكەتتٸك اكتسيونارلىق قوعام «جاسىل دامۋعا» دەرەۋ بەرۋدٸ كٶزدەيتٸن قاۋلىنىڭ جوباسى ورنالاستىرىلدى. بۇل قاۋلى جوباسىنا سەيكەس, بەس جىل بويى جەكە وپەراتوردىڭ اقشانى بەلسەندٸ تٷردە جيناۋ پروتسەسٸنٸڭ اشىقتىعى ۇمىتىلىپ قالاتىن سيياقتى. جالپى ۋتيل جيناۋدان تٷسكەن قارجى تۋرالى ەر تٷرلٸ تسيفرلار ايتىلۋدا. جەكە وپەراتوردىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا بەرگەن مەلٸمەتٸنە قاراساق, 2016 جىلدان 2021 جىلدىڭ قىركٷيەك ايىنا دەيٸن تٷسكەن قارجى 600 ملرد-تان تەڭگەدەن استام. بۇل قىرۋار قارجى قايدا كەتكەن? ول جٶنٸندە تولىق دەرەك جوق. بٸز تەۋەلسٸز اۋديت نەتيجەلەرٸنٸڭ ورنىنا ەكولوگييالىق كودەكستەن جەكە وپەراتوردىڭ اقشانى «يدەيا بويىنشا» نەگە جۇمساۋ كەرەك ەكەندٸگٸ تۋرالى اقپارات الامىز», - دەدٸ دەپۋتات.
ونىڭ سٶزٸنە قاراعاندا, اشىق كٶزدەردەن العان مەلٸمەتتەر بويىنشا 300 ملرد-تاي تەڭگە اۆتوكٶلٸك ٶنەركەسٸبٸن جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ٶندٸرۋشٸلەردٸ ىنتالاندىرۋعا بەرٸلگەن, 30 ملردتاي تەڭگە ەسكٸ كٶلٸكتەردٸ تاپسىرعان حالىققا تٶلەنگەن, 29 ملرد-تاي ەسكٸ تەحنيكالاردى جيناقتاۋعا جەنە ۋتيليزاتسييالاۋعا جٸبەرٸلگەن, ال 181 ملرد-تاي قارجىنىڭ قايدا كەتكەنٸ بەلگٸسٸز.
«سوندا, بٷكٸل جينالعان قارجىنىڭ 10% عانا ۋتيلگە باعىتتالعان با?! سونىمەن قاتار, جەكە وپەراتور اكتيۆتەرٸنٸڭ تاعدىرى قاۋلى جوباسى بويىنشا تٷسٸنٸكسٸز. ٶيتكەنٸ قاۋلى جوباسىندا تەك جارعىلىق كاپيتالداعى ٷلەستٸ اۋدارۋ تۋرالى ايتىلعان, ال اعىمداعى شوتتان اقشالاردى اۋدارۋ تۋرالى بٸر اۋىز سٶز جوق. ۋتيل جيناۋ تٶلەمٸن جاڭا وپەراتوردىڭ قابىلداپ باستاعانى تۋرالى ەكولوگييا مينيسترلٸگٸنٸڭ توسىن مەلٸمدەمەسٸ دە سۇراق تۋعىزادى. ٶيتكەنٸ قاۋلى جوباسى اعىمداعى جىلدىڭ 1 اقپانىنا دەيٸن تالقىلانادى جەنە ودان كەيٸن ونىڭ ناقتى قابىلداناتىنى بەلگٸسٸز بولىپ تۇر. ۋتيل جيناۋدىڭ ستاۆكاسىن قايتا قارۋ جٶنٸندەگٸ سۇراق تا اشىق قالىپ وتىر. بٷگٸن ەڭگٸمە بازالىق ستاۆكا تٶڭٸرەگٸندە, ال الىناتىن سومالار, نەگٸزٸنەن كوەففيتسيەنتتەر ارقىلى مانيپۋلياتسييا جاسالىنىپ وتىر. نەگە حالىقتان الىنعان ۋتيل جيناق ەسەبٸنەن كٶلٸك ٶندٸرٸسٸن دامىتامىز? بيزنەستٸڭ ٶزٸ ينۆەستيتسييا سالماي ما? ۋتيل جيناۋدى تەك ەسكٸ تەحنيكالاردى زالاسىزداندىرۋ ٷشٸن پايدالانۋ كەرەك ەمەس پە? قازٸر ۋتيل جيناۋعا بايلانىستى جۇمىس توبى قۇرىلىپ, تالقىلاۋ جٷرٸپ جاتىر. بٸراق, ەر تٷرلٸ تاراپتاردىڭ پاريتەتٸ ساقتالماعان», - دەدٸ ە. جاڭبىرشين.
ونىڭ پايىمىنشا, جوعارىدا كەلتٸرٸلگەن مەسەلەلەردٸ ەسكەرە وتىرىپ كەلەسٸ شارالاردى ٸسكە اسىرۋ قاجەت:
-جەكە وپەراتوردىڭ قىزمەتٸنە قۇرىلعان ۋاقىتىنان باستاپ شۇعىل تەۋەلسٸز اۋديت جٷرگٸزۋ جەنە اۋديتتٸ مەملەكەتتٸك وپەراتورعا قاراجاتتى اۋدارعانعا دەيٸن جاساۋ;
-ٶتكٸزٸلگەن جۇمىستاردىڭ نەتيجەلەرٸن اشىق اقپارات كٶزدەرٸندە جارييالاۋ;
-تەكسەرۋ نەتيجەلەرٸ بويىنشا جەكە وپەراتوردىڭ اكتيۆتەرٸن مەملەكەتتٸك وپەراتورعا تولىق كٶلەمدە بەرۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ;
-ەسەپ ايىرىسۋدى جەنە فۋنكتسييالاردى مەملەكەتتٸك وپەراتورعا بەرۋدٸڭ رەسٸمدەرٸن اياقتاعانعا دەيٸن ۋتيل جيناۋعا موراتوريي جارييالاۋ;
-ۋتيل جيناۋ ەسەبٸنەن كٶلٸك جەنە اۋىل شارۋاشىلىق تەحنيكا ٶندٸرۋشٸلەرٸن قولداۋعا تىيىم سالۋ;
-جۇمىس توبىنا پاريتەتتٸك جاعدايدا بارلىق تاراپتاردى مٷشە قىلۋ جەنە وعان مەجٸلٸس دەپۋتاتتارىندا تارتۋ;
-مەملەكەتكە ٶتكەن وپەراتوردى باسقاراتىن كادرلاردى قايتا قاراۋ.
