مەجٸلٸس دەپۋتاتى دارحان مىڭباي ەلٸمٸزدٸڭ اۋماعىندا جىلىجايدا كٶكٶنٸس ٶسٸرەتٸندە شارۋالاردى قولداۋعا قاتىستى ۇسىنىس ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«جاقىندا ٶڭٸرلەردە بولعانىمىزدا «وڭتٷستٸك قازاقستان جىلىجايلارى قاۋىمداستىعى» جەكە كەسٸپكەرلەر مەن زاڭدى تۇلعالار بٸرلەستٸگٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ دابىل كٶتەردٸ. سٶز جىلىجاي سالاسىنىڭ كٷردەلٸ جاعدايى جٶنٸندە بولىپ وتىر. قازاقشا ايتساق, «ەڭبەگٸ ەش, تۇزى سور بولعان» شارۋالاردىڭ جان-ايقايى. جالپى ەلٸمٸزدە جىلىجاي سالاسىن دامىتۋدىڭ باستى ماقساتى – بۇل ماۋسىمارالىق كەزەڭدە حالىقتى ٶزٸمٸزدە ٶندٸرٸلگەن كٶكٶنٸستەرمەن قامتاماسىز ەتۋ. سونداي-اق جىلىجاي ٶنٸمٸنٸڭ باعاسىن ارزانداتىپ, ونىڭ يمپورتىن تٶمەندەتۋ. تەورييالىق تۇرعىدان قازاقستاننىڭ بٷكٸل اۋماعىندا ماۋسىمدىق ەمەس كٶكٶنٸستەردٸ ٶسٸرۋ مٷمكٸن بولىپ وتىر. ەلدٸڭ وڭتٷستٸگٸندەگٸ الماتى, جامبىل جەنە تٷركٸستان وبلىستارى جەتٸنشٸ جارىق ايماعى دەپ اتالاتىن ٶڭٸرگە كٸرەدٸ. مۇندا كٷن جارىعىنىڭ جاعدايى تٸپتٸ ٶسٸمدٸك ٶسپەيتٸن ماۋسىمدا دا - جەلتوقساننان اقپانعا دەيٸن ٶنٸم الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سوندىقتان ەلدٸڭ وڭتٷستٸگٸندە جىلىجاي كٶكٶنٸس شارۋاشىلىعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جەتەكشٸ سالاسى بولۋى كەرەك», - دەدٸ مىڭباي اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنە جولداعان ساۋالىندا.
وسى ورايدا ول ەرتە شىعاتىن كٶكٶنٸستەردٸڭ قازٸرگٸ قۇنى قىمبات ەكەنٸن, كٶپتەگەن قازاقستاندىقتار ٷشٸن باعاسى قولجەتٸمسٸز بولىپ تۇرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«سەبەبٸنە ٷڭٸلٸپ, زەرتتەگەن جاندار بار ما? قاۋىمداستىق ۇسىنعان ەسەپ-قيساپتار بويىنشا ٶنەركەسٸپتٸك جىلىجايدىڭ 1 گەكتارىن جىلىتىپ, جارىقتاندىرۋعا جۇمسالاتىن شىعىندار ساعاتىنا 45 كۆت ەلەكتر ەنەرگيياسىن تۇتىنۋعا دەيٸن بارادى. وعان قوسا, ەلەكتر ەنەرگيياسىنا, مينەرالدىق تىڭايتقىشتارعا, ەڭبەكاقى تٶلەۋگە, كٷندٸزگٸ جارىق ۇزاقتىعىنىڭ قىسقارۋىنا بايلانىستى قوسىمشا جارىقتاندىرۋعا جۇمسالاتىن شىعىندار جەنە ت.ب. تيٸسٸنشە, وسىنداي ٷلكەن شىعىندار بولعان كەزدە كٶكٶنٸستەردٸڭ باعاسى جەلتوقساننان باستاپ ناۋرىز-سەۋٸر ايلارىنا دەيٸن تٶمەندەمەيدٸ. اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن جەتەكشٸ ەكسپورتتاۋشى ەلدەردە ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋ ٷشٸن جاساندى قوسىمشا جارىقتاندىرۋ (كٷندٸزگٸ جارىق ۋاقىتىن ۇزارتۋ) قولدانىلادى. الايدا, تٷركٸستان وبلىسىندا كوممۋنالدىق قىزمەتتەردٸڭ قىمبات بولۋىنا بايلانىستى قوسىمشا جارىقتاندىرۋدى قولدانۋ تيٸمسٸز», - دەپ تٷسٸندٸردٸ دەپۋتات.
ونىڭ سٶزٸنە قاراعاندا, بۇل پروبلەما 3 جىلدان استام ۋاقىت بويى كٶتەرٸلٸپ كەلەدٸ, وتاندىق ٶنٸم كٶرشٸ ەلدەردە (ٶزبەكستان, تٷركٸمەنستان) ٶندٸرٸلگەن ٶنٸمدەرمەن بەسەكەلەسە المايدى.
مىسالى, كوممۋنالدىق كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر قۇنىن سالىستىرعاندا مىناداي:
تٷركٸستان وبلىسىندا 1 كۆت ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ قۇنى 33,17 تەڭگەنٸ قۇرايدى, ال ٶزبەكستاندا – 18 تەڭگە, تٷركٸمەنستاندا – 2-3 تەڭگە;
تٷركٸستان وبلىسىندا مىڭ كۋب گازدىڭ باعاسى – 35 788 تەڭگەنٸ قۇرايدى, ٶزبەكستاندا – فەرمەرلەر ٷشٸن 11 000 تەڭگە, تٷرٸكمەنستاندا – بار بولعانى 45 تەڭگە.
«سۋ بٸزدە 1 كۋب ٷشٸن 262 تەڭگە, ال كٶرشٸ ەلدەردە تەگٸن. ال ٶڭٸر ەكولوگيياسىن بۇزاتىن كٶمٸردٸڭ 1 تونناسى 14600 تەڭگە. قىسقا قاراي ول 20 مىڭ تەڭگەدەن اسىپ جىعىلادى. گاز باعاسى بويىنشا دا باسقا وبلىستارمەن سالىستىرعاندا تٷركٸستان وبلىسى 1-شٸ ورىندا تۇر. وسىلايشا, ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ شىعىندارى وتاندىق ٶنٸمنٸڭ ٶزٸندٸك قۇنىنا ٷلكەن ەسەر ەتەدٸ. قىسقاسى, نارىقتا كٶرشٸ ەلدٸڭ 1 كگ ٶنٸمٸ كەم دەگەندە 2 ەسە ارزان, وتاندىق ٶنٸم بەسەكەگە قابٸلەتسٸز. جاعدايدى وڭالتۋ ٷشٸن تيٸستٸ مينيسترلٸك شۇعىل شارالار قابىلداۋى قاجەت دەپ ويلايمىز», - دەدٸ د. مىڭباي.
باعا تۇراقتىلىعىن ۇستاپ تۇرۋ جەنە جىلىجاي الاڭدارىن كەڭەيتۋ, سونداي-اق ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا مىناداي شارالاردى قابىلداۋدى قاراستىرۋ ۇسىنىلدى:
1. كوممۋنالدىق كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸ (ەلەكتر قۋاتى, تابيعي گاز, كٶمٸر) ارزانداتۋعا ارنالعان شىعىنداردىڭ قۇنىن 50% مٶلشەرٸندە سۋبسيدييالاۋ;
2. قازاقستاننىڭ وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەرٸندە پرەفەرەنتسييالاردىڭ بارلىق تٷرلەرٸن ۇسىنا وتىرىپ, جىلىجايلار ٷشٸن ارنايى ەكونوميكالىق ايماق قۇرۋ مەسەلەسٸن قاراۋ.
