فوتو: pexels.com
مەجٸلٸس دەپۋتاتى دەۋلەت مۇقاەۆ ينتەرنەت الاياقتارعا قاتىستى مەسەلە كٶتەرٸپ, باس پروكۋرور بەرٸك اسىلوۆقا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى, دەپ حابارلايدى Azattyq Ruhy سايتى.
«ەلٸمٸزدە ينتەرنەت-الاياقتىقپەن اينالىساتىن ادامداردىڭ سانى ازايار ەمەس. بىلتىر 20 444 دەرەك تٸركەلٸپ, 16,5 ملرد تەڭگەگە زالال كەلگەن. بيىل 15 مىڭعا جۋىق دەرەك تٸركەلٸپ, زالال سوماسى 11 ملرد تەڭگەدەن استى. ولاردىڭ قۇربانى – كٶبٸنەسە ٷيدە وتىرعان انالار مەن قىز-كەلٸنشەكتەر. ينتەرنەت الاياقتىقتىڭ تٷر-تٷرٸ بار. سوڭعى ۋاقىتتا كەڭٸنەن ەتەك جايىپ كەلە جاتقان كٶرٸنٸستٸڭ بٸرٸ – ەلەۋمەتتٸك جەلٸ ارقىلى «بايەر» دەگەن اتاۋمەن قىتاي, تٷركييا, اقش-تان ارنايى ارزان تاۋار جەتكٸزۋشٸلەر كٶبەيدٸ. بٸرٸ ەلٸمٸزدە تٸركەلٸپ, زاڭدى جۇمىس ٸستەسە, ەندٸ بٸرٸ تولىعىمەن حالىقتى الداپ جٷر. بۇعان دەيٸن قارجى پيراميداسىمەن ينتەرنەت-الاياقتىقتارعا الدانعانداردى كٶپ ەستيتٸن ەدٸك. قازٸر بايىتامىن دەگەن بايەرلەرگە بارىن بەرگەن قارا حالىقتىڭ بازىناسىن دا جيٸ ەستٸپ جٷرمٸز. سولاردىڭ بٸرٸ – ەلدە لاقاپ اتپەن تانىمال ايس مۇراتوۆا. شىن اتى – ارايلىم», - دەدٸ مۇقاەۆ.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, بايەر سوڭعى 2 جىلدا حالىقتىڭ سەنٸمٸنە كٸرٸپ, ساۋدا جاساپ, ٶزٸن جاقسى جاعىنان جارنامالاعان.
«ونىڭ ٸشٸندە قىتايدان ارزان تاۋارلار, ىدىس-اياق جٸبەرەمٸن دەگەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸ ارقىلى ٶزٸن ٸرٸ كەسٸپكەر رەتٸندە كٶرسەتٸپ, قول استىمدا زاڭدى جۇمىسشىلارىم بار دەپ ەلدٸ سەندٸرٸپ كەلگەن. تٶلەمدەردٸ ەشقانداي كەلٸسٸمشارتسىز, ياعني كارتالىق شوتقا پەرەۆود ارقىلى جٸبەرۋدٸ سۇراعان. راس, باسىندا از-ماز اقشاعا قاجەت تاۋارلاردى جٸبەرٸپ, كەيٸن ٸرٸ سوماعا جەتكەندە بارلىق سالىمشىنى بٸر كٷندە الداپ كەتكەن. سودان بەرٸ نە تاۋار, نە اقشا قايتارىلماعان. جەلٸدەگٸ اقپارات بويىنشا ەلٸمٸزدٸڭ ەر ٶڭٸرٸندەگٸ 5 مىڭنان اسا ادامنان جالپى سوماسى 30 ملرد تەڭگە جيناپ الىپ, بارلىعىن الداپ كەتكەن. ەندٸ ساۋدا جاساپ كٷن كٶرمەكشٸ بولعان ازاماتتار «تاۋار دا جوق, اقشامىزدى دا قايتارمادى, ارىز جازىپ شاعىمدانساق تا, بٸرنەشە ايدان بەرٸ ەش نەتيجە شىقپادى» دەيدٸ. الدانعاندار اراسىندا ابىسىندارىمەن جينالىپ, ٷيٸنە ەدەمٸ ىدىس العىسى كەلگەندەر دە, تٸپتٸ ٸرٸ كەسٸپكەر رەتٸندە تٸركەلگەن ساۋداگەرلەر دە بار», - دەدٸ ول.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, بۇل مەسەلە كٷننەن كٷنگە ۋشىعىپ بارادى.
«الدانعان وتباسىلاردىڭ جاعدايى اۋىر. قانشاما شاڭىراق شايقالۋعا جاقىن. بۇل سحەما تازا قارجى پيراميداسىنا ۇقسايدى. مەن ەكەلگەن پاپكادا اقشا اۋدارىلعان سچەتتەر جەنە تيٸستٸ مەلٸمەت بار. سەنەسٸزدەر مە? مۇنداي 3 پاكەت پاپكا بار. سونداعى (اقشانى) ساناسا, 30 ملرد تەڭگەدەن اسادى. بۇل ونشاقتى مەكتەپ سالاتىن اقشا. سوندىقتان جوعارىدا ايتىلعان مەسەلەلەردٸ ەسكەرٸپ, تەرگەۋدٸ ەدٸل جٷرگٸزٸپ, ٸسكە قاتىسى بار بارلىق ادامعا تيٸستٸ جازا قولدانۋ كەرەك. سەبەبٸ, الدانعان ادامدار تەرگەۋدٸڭ ەدٸلەتتٸ ٶتەتٸنٸنە سەنبەي, جازادان قۇتىلىپ كەتە مە دەپ قورقادى. سوندىقتان بۇل مەسەلەنٸ ٶزٸڭٸزدٸڭ جەكە باقىلاۋىڭىزعا الۋدى سۇرايمىن», - دەدٸ دەۋلەت مۇقاەۆ.
