التىن ورداعا قارىزدار مەملەكەتتەر – ەۋرازييا تاريحشىلارى ونىڭ تاريحىن زەرتتەمەي وتىر. تاريح عىلىمىنىڭ دوكتورى, قر بعم مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى بٷركٸت اياعان التىن وردا مەملەكەتٸنٸڭ تاريحىنا قاتىستى وسىلاي مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«التىن وردا تاريحى جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيدە زەرتتەلمەي جاتىر. الايدا قازٸرگٸ مەملەكەتتەردٸڭ كٶبٸ وسىناۋ الىپ مەملەكەتكە قارىزدار. ەۋرازييانىڭ تاريحشىلارى نەلٸكتەن التىن وردا تاريحى جايلى اۋىز اشپاي وتىر? بۇل جەردە بٸر ەدٸلەتتٸلٸكتٸ ايتا كەتۋ كەرەك: رەسەيدە رەۆوليۋتسيياعا دەيٸن كليۋچەۆسكيي, كوستاماروۆ, زەرنوۆ, بارتولد قاتارلى تاريحشىلار وبەكتيۆتٸ زەرتتەۋ جٷرگٸزگەن. ەلبەتتە, ولاردىڭ ەڭبەگٸنەن بٸرقاتار سۋبەكتيۆتٸ قاتە تابا الامىز. الايدا ولار وراسان زور ەڭبەك اتقارىپ كەتتٸ. تاتار عالىمى ماحمۋد ساپارعاليەۆتٸڭ ەڭبەگٸ مەن ٸزدەنٸسٸ – ەڭ كەرەمەت زەرتتەۋلەردٸڭ بٸرٸ بولىپ قالىپ وتىر», - دەدٸ بٷركٸت اياعان ەلوردادا ٶتٸپ جاتقان «التىن وردا. تاريح پەن تاعىلىم» اتتى دٶڭگەلەك ٷستەلدە.
تاريحشى ٶز سٶزٸندە التىن وردا تاريحىن زەرتتەۋدە عالىمدار كورپۋسى مەن ەدٸستەمەنٸڭ ٶزٸنە سوۆەت زامانى تۇسىندا قاتتى زالال كەلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«سوۆەت قوعامىن قۇرۋداعى تالاپ-تٸلەك تاريحتانۋعا ٷلكەن سوققى بەرٸپ, التىن وردا كەزەڭٸن زەرتتەۋ ٶلٸ نٷكتەدە توقتاپ قالدى. سوڭعى ۋاقىتتا بٸزدٸڭ باۋىرلاس ەلدەر عانا, ونىڭ ٸشٸندە تاتارستان التىن وردا تاريحىن دەندەي زەرتتەپ كەلەدٸ. ەلەمدٸك تاريحقا تاتارلار «ەلەم تاريحىنداعى التىن وردا» ٷش تومدىق كٸتابىن سىيلادى. قازاقستان ٷشٸن بۇل تاقىرىپ مەملەكەتتٸك «ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى» باعدارلاماسى اياسىندا زەرتتەلٸپ كەلەدٸ. الايدا بۇل رەتتە كٷردەلٸ جاعدايعا قاراماستان, بٸزگە التىن وردانىڭ قۇندىلىعىن جەتكٸزگەن تۇلعالارعا العىسىمىز زور. اكادەميك ەلكەي مارعۇلان, سۇلتان تۇرسىنوۆ, ۆەنيامين يۋدين, سەرگەي پرەستورنىي, كلاۆديي پەششۋلينا سەكٸلدٸ تاريحشىلاردىڭ ەڭبەگٸ ەرەن. سونىمەن بٸرگە مەرۋەرت ەبۋسەيٸتوۆا, بەكەت كەرٸباەۆ, راديك تەمٸرعاليەۆ قاتارلى زامانداستارىمىز دا التىن وردا تاريحىن زەرتتەۋدە زور ٷلەسٸن قوسىپ كەلەدٸ», - دەدٸ بٷركٸت اياعان.
ەسكە سالا كەتسەك, 2019 جىلدىڭ 24 تامىزىندا ٶتكەن «ۇلىتاۋ – 2019» حالىقارالىق تۋريستٸك فورۋمىنا قاتىسقان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ التىن وردانىڭ 750 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ اياسىندا بٸرقاتار جۇمىس جاسالۋ كەرەكتٸگٸن اتاپ ٶتكەن ەدٸ. پرەزيدەنت التىن وردانىڭ نەگٸزٸن قالاعان جوشى حاننىڭ ەسٸمٸن ۇلىقتاۋدى مٸندەتتٸ تٷردە قولعا الۋدى ۇسىندى. ونىڭ ايتۋىنشا, جوشىنىڭ مازارى قازاق جەرٸندە تۇرعانىن بٷگٸندە ەلٸمٸزدەگٸ جەنە شەتەلدەگٸ جۇرتشىلىقتىڭ كٶبٸ بٸلە بەرمەيدٸ.
جيىندا تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ ساراپشىسى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى تيمۋر كوزىرەۆ قازاقستان التىن وردانىڭ زاڭدى ەرٸ تٸكەلەي مۇراگەرٸ دەپ مەلٸمدەدٸ.
