بٷگٸن - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسى كٷنٸ

بٷگٸن قازاقستاندا كونستيتۋتسييا كٷنٸ مەرەكەسٸ اتالىپ ٶتٸلەدٸ. بۇل كٷنٸ ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸندە مەرەكەگە وراي بۇقارالىق شارالار ۇيىمداستىرىلادى.

ەلٸمٸزدٸڭ اتا زاڭى - 1995 جىلعى 30 تامىزدا جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان بولاتىن. وعان 8 ميلليوننان استام ادام قاتىسقان. بۇل قۇجاتقا سەيكەس, قازاقستان پرەزيدەنتپەن باسقارىلاتىن مەملەكەت رەتٸندە, ال 30 تامىز مەملەكەتتٸك مەرەكە - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسييا كٷنٸ بوپ جارييالاندى. 

1995 جىلى قابىلدانعان كونستيتۋتسييانىڭ باستى اۆتورى - قازاقستان حالقى مەن ونىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ - ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ دەپ تولىق سەنٸممەن ايتۋعا بولادى.

كونستيتۋتسييانىڭ بٸرٸنشٸ زاڭىندا بىلاي دەلٸنگەن: "قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٶزٸن دەموكراتييالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جەنە ەلەۋمەتتٸك مەملەكەت رەتٸندە ورنىقتىرادى, ونىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى - ادام جەنە ادامنىڭ ٶمٸرٸ, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى".

ياعني, كونستيتۋتسييانىڭ بٸرٸنشٸ بابىندا قازاقستان ٶزٸن ەڭ بيٸك قۇندىلىعى ادام جەنە ونىڭ ٶمٸرٸ, قۇقىعى, ەركٸندٸگٸ بوپ تابىلاتىن دەموكراتييالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جەنە ەلەۋمەتتٸك مەملەكەت رەتٸندە بەكٸتتٸ. قر كونستيتۋتسيياسىنا 1998, 2007 جەنە 2011 جىلدارى بٸرقاتار ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ.

قازاقستاننىڭ اتا زاڭى ەلەمدەگٸ ەڭ جاس كونستيتۋتسييالاردىڭ بٸرٸ بولىپ سانالادى. ەرينە, تاريح اۋقىمىنان الىپ قاراعاندا, 20 جىلدان استام ۋاقىت از عانا مەرزٸم. دەسە دە,وسىنداي الماعايىپ زاماندا قازاقستاننىڭ اتا زاڭى ۋاقىتتىڭ سىنىنان سٷرٸنبەي ٶتتٸ, ٶزٸنٸڭ زامان تالابىنا لايىقتىعىن جان-جاقتى دەلەلدەدٸ. ال كٶپتەگەن زەرتتەۋشٸلەردٸڭ پٸكٸرٸنشە, قازاقستاننىڭ كونستيتۋتسيياسى ەلەمدەگٸ جالپىادامزاتتىق قۇندىلىقتاردى دەرٸپتەيتٸن ەڭ ٷزدٸك كونستيتۋتسييانىڭ قاتارىندا تۇر.

2017 جىلعى كونستيتۋتسييالىق رەفورما قازٸرگٸ زامانعى قازاقستاننىڭ قۇقىقتىق جاعىنان جاڭعىرۋىنىڭ كەزەكتٸ بٸر كەزەڭٸ بولدى.

وسى اپتادا استانادا قر كونستيتۋتسيياسى كٷنٸنە ارنالعان «كونستيتۋتسييا جەنە قوعام مەن مەملەكەتتٸڭ جاڭعىرۋى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تەجٸريبەلٸك كونفەرەنتسييا ٶتٸپ, ونىڭ اشىلۋىندا مەملەكەتتٸك حاتشى گٷلشارا ەبدٸحالىقوۆا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردٸ.

«بٸزدٸڭ اتا زاڭىمىز زاڭدىلىقتىڭ, كەلٸسٸمنٸڭ جەنە ەلٸمٸزدٸڭ قارقىندى دامۋىنىڭ كەپٸلٸ بولىپ تابىلادى. بٷگٸن دە قازاقستاندى بٷكٸل ەلەمدە جاھاندىق انتييادرولىق قوزعالىستىڭ كٶشباسشىسى دەپ تانيدى. بٸزدٸڭ ەلٸمٸز بۇۇ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ تۇراقتى ەمەس مٷشەسٸ بولدى. استانادا «ەكسپو-2017» حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كٶرمەسٸ ٶتۋدە. ەلٸمٸزدە ەكونوميكا مەن ەلەۋمەتتٸك سالا نىعايۋدا. بيزنەس پەن ازاماتتىق قوعام دامۋدا. بٸز كونستيتۋتسييانى باسشىلىققا الا وتىرىپ, اۋقىمدى مەسەلەلەردٸ شەشەمٸز جەنە 2050 جىلعا قاراي قازاقستان ەلەمنٸڭ دامىعان 30 ەلٸنٸڭ قاتارىنا ەنۋٸ تيٸس. بيىل بٸز ەلٸمٸز دامۋىنىڭ 25 جىلدىق تەجٸريبەسٸ مەن جۇرتشىلىق پٸكٸرٸن كەڭٸرەك ەسكەرە وتىرىپ, كونستيتۋتسييالىق رەفورما جٷرگٸزدٸك. ونىڭ نەگٸزٸ بيلٸك تارماقتارى اراسىندا بٸرقاتار ٶكٸلەتتٸكتەردٸ قايتا بٶلۋ, پارلامەنت پەن ٷكٸمەتتٸڭ دەربەستٸگٸ مەن جاۋاپكەرشٸلٸگٸن نىعايتۋ, قورعالاتىن كونستيتۋتسييالىق قۇندىلىقتاردى, ادامنىڭ جەنە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ تەتٸكتەرٸن نىعايتۋ, سوت جٷيەسٸمەن مەملەكەتتٸك باسقارۋ نەگٸزدەرٸن جاڭعىرتۋ. كونستيتۋتسييالىق ٶزگەرٸستەر قوعام مەن مەملەكەتتٸڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸنٸڭ بارلىق سالالارىن ودان دا ارى جاڭعىرتۋدىڭ بەرٸك نەگٸزٸن قالايدى», - دەدٸ ەلباسى.

ۇلت پورتالى