بوزىمباەۆ: قاراشىعاناقپەن جٷرگٸزٸلگەن كەلٸسسٶزدەر ٷش جىلداي ۋاقىتقا سوزىلدى

قر ٷكٸمەتٸ ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ, قارجى مينيسترلٸگٸ جەنە ٶكٸلەتتٸ ورگان — «PSA» اتىنان, سونداي-اق Eni, Shell, Chevron, «لۋكويل» جەنە «قازمۇنايگاز» (بۇدان ەرٸ – كونسورتسيۋم) كومپانييالارى اتىنان قاراشىعاناق جوباسىنىڭ اكتسيونەرلەرٸ وبەكتيۆتٸلٸك يندەكسٸ بويىنشا داۋدى دوستىق جولمەن رەتتەۋ جٶنٸندە قاعيداتتىق ۋاعدالاستىققا قول جەتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".

تاراپتار رەتتەۋدٸڭ نەگٸزگٸ شارتتارىن بەكٸتەتٸن قاعيداتتار تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن كونسورتسيۋم اراسىندا پايدا بەرەتٸن ٶنٸمدٸ بٶلۋ مەسەلەسٸندە تاراپتاردىڭ ٷلەستەرٸن كالكۋلياتسييالاۋ ەدٸستەمەسٸ بويىنشا كەلٸسپەۋشٸلٸكتەر بولاتىن. وسىعان وراي قاراشىعاناق جوباسىنىڭ ٶنٸمٸن بٶلۋ تۋرالى تٷپكٸلٸكتٸ كەلٸسٸمنٸڭ (بۇدان ەرٸ – ٶبتك) شارتتارىنا سەيكەس قازاقستان ٶز قۇقىقتارىن قورعاۋ ٷشٸن حالىقارالىق تٶرەلٸككە تالاپ-ارىز بەرگەن ەدٸ. دەگەنمەن, كٶپ جىلدىق ىنتىماقتاستىق تەجٸريبەسٸن ەسكەرە وتىرىپ, تاراپتار كەلٸسسٶزدەر بارىسىندا داۋدى رەتتەۋدٸڭ ٶزارا تيٸمدٸ بەيبٸت جولىن تاپتى.

وسىلايشا, تاراپتار ۋاعدالاستىقتاردى بەكٸتۋ ٷشٸن قاعيداتتار تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويدى. وسى كەلٸسٸمدە رەتتەۋدٸڭ مىناداي نەگٸزگٸ شارتتارى كەلتٸرٸلگەن:

1. كونسورتسيۋم $1,111 ملرد مٶلشەرٸندە قر-عا اقشالاي ٶتەماقى تٶلەيدٸ;
2. ٶبتك ٶنٸمٸن بٶلۋ تەتٸگٸنە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلەدٸ, بۇل ٶز الدىنا قازاقستاننىڭ 2037 جىلعا دەيٸن بٸر باررەل ٷشٸن $80 باعاسىمەن شامامەن $415 ملن قوسىمشا تابىس الۋىن قامتاماسىز ەتەدٸ;
3. كونسورتسيۋم ينفراقۇرىلىمدىق جوبا قۇرىلىسى ٷشٸن قازاقستانعا $1 ملرد مٶلشەرٸندە 10 جىلدىق مەرزٸمگە ۇزاقمەرزٸمدٸ زايم بەرەدٸ, نەمەسە شامامەن $200 ملن سوماسىندا زايمنىڭ ەكۆيۆالەنتتٸ قۇنىن (قر زايمنان باس تارتقان جاعدايدا) تٶلەيدٸ.

وسىلايشا, وسى رەتتەۋدٸڭ جالپى اقشالاي قۇندىلىعى قازاقستان ٷشٸن $1,7 ملرد قۇرايدى, ونىڭ ٸشٸندە شامامەن $1,3 ملرد-تى مەملەكەت جاقىن ارادا الادى.

ٷكٸمەت كٶرسەتٸلگەن ۇسىنىسقا قوسىمشا كونسورتسيۋمنىڭ قاراشىعاناق جوباسىنىڭ بولاشاق دامۋى ٷشٸن ماڭىزدى ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى ۋاقىتىلى ٸسكە اسىرۋ بويىنشا مٸندەتتەمەلەرٸن قابىلداۋى تۋرالى كەلٸستٸ. الدىن الا ينۆەستيتسييالار كٶلەمٸ $5 ملرد سوماسىنا باعالانادى, بۇل 2037 جىلعا دەيٸن بٸر باررەل ٷشٸن $80 باعاسىمەن قر ٷشٸن تابىستاردىڭ شامامەن $23,5 ملرد (نەمەسە NPV10-دا شامامەن $6,4 ملرد) ٶسۋٸن كٶزدەيدٸ.

سونىمەن قاتار تاراپتار جەرگٸلٸكتٸ مٶز-دەر ٷشٸن جەنە باتىس قازاقستان وبلىسىندا گاز-حيمييا كەشەنٸن دامىتۋ ٷشٸن كوممەرتسييالىق شارتتاردا كٶمٸرسۋتەك شيكٸزاتتارىن (مۇناي مەن گازدى) جەتكٸزۋ مٷمكٸندٸگٸ تۋرالى كەلٸستٸ.

«بۇل كونسورتسيۋممەن جٷرگٸزٸلگەن كٷردەلٸ كەلٸسسٶزدەردٸڭ بٸرٸ بولدى, ٷش جىلداي ۋاقىتقا سوزىلدى. مۇنداي ۇزاق مەرزٸمنٸڭ بولۋى داۋدىڭ كٷردەلٸ مازمۇنى مەن سيپاتىن عانا بٸلدٸرمەيدٸ, بۇل بٸزدٸڭ, بٸرٸنشٸدەن, ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكاسىن العا قويعانىمىزدى, ياعني, كەلٸسسٶزدەر شەڭبەرٸندە قازاقستان ٷشٸن پايدانى بارىنشا كٶبەيتۋدٸ كٶزدەگەنٸمٸزدٸ ايقىندايدى. داۋدى بەيبٸت جولىمەن رەتتەۋ — قر-نىڭ ستراتەگييالىق سەرٸكتەستەرمەن تۋىندايتىن داۋلاردى كەلٸسٸمشارتتا كٶزدەلگەن ەرەجەلەرگە سەيكەس دوستىق جاعدايىندا شەشەتٸنٸن كٶرسەتەدٸ», — دەدٸ ەنەرگەتيكا مينيسترٸ ق. بوزىمباەۆ.

بٷگٸنگٸ تاڭدا رەتتەۋدٸڭ نەگٸزگٸ قاعيداتتارى كەلٸسٸلگەن جەنە وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن داۋدى رەتتەۋ تۋرالى تٷپكٸلٸكتٸ كەلٸسٸمگە قول قويىپ, مەمٸلەنٸ اياقتاۋ جوسپارلانعان.

«اتالعان داۋدى رەتتەۋ بٸز ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى بولعانىن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ, سەبەبٸ, بۇل داۋ قاراشىعاناق جوباسىن ودان ەرٸ دامىتۋدا بەلگٸسٸزدٸك تۋدىردى. وسىعان بايلانىستى, كونسورتسيۋمنىڭ قاراشىعاناق جوباسىنىڭ بولاشاق دامۋى ٷشٸن ماڭىزدى ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى ۋاقىتىلى ٸسكە اسىرۋ بويىنشا مٸندەتتەمەلەرٸن قابىلداۋى اتالعان ۋاعدالاستىقتىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتتەرٸنٸڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى», — دەپ مەلٸمدەدٸ ق. بوزىمباەۆ.