بٸز عىلىمعا شىنايى بەرٸلگەن ازاماتتاردى عانا قولداۋىمىز قاجەت - توقاەۆ

بٸز عىلىمعا شىنايى بەرٸلگەن ازاماتتاردى عانا قولداۋىمىز قاجەت - توقاەۆ


مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ عىلىم اكادەميياسىنىڭ 75 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى سەسسييادا سٶيلەگەن سٶزٸ.

قۇرمەتتٸ عىلىم اكادەميياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ!

قۇرمەتتٸ عالىمدار!

ۇلتتىق عىلىم اكادەميياسىنىڭ 75 جىلدىعى قۇتتى بولسىن! بۇل, شىن مەنٸندە, ەلٸمٸز ٷشٸن مەن-ماڭىزى ايرىقشا وقيعا. ٶيتكەنٸ, دامۋدىڭ بٸردەن-بٸر جولى – عىلىم. ادامزات جەتٸستٸكتٸڭ بەرٸنە بٸلٸمنٸڭ ارقاسىندا جەتكەن. قاراپايىم زاتتاردان باستاپ, كٷردەلٸ وي-تۇجىرىمدارعا دەيٸن, بارلىعى دا – عىلىمنىڭ جەمٸسٸ. شىن مەنٸندە, ٸلٸم-بٸلٸم ارقىلى بٷكٸل جاراتىلىستى تەرەڭ تانىپ بٸلەمٸز. تانىم كٶكجيەگٸن كەڭەيتٸپ, جاڭا بەلەستەرگە شىعامىز. عىلىمنىڭ ەڭ باستى ميسسيياسى – وسى.

ۇلى دالادا ٶركەندەگەن عىلىمنىڭ تامىرى تىم تەرەڭدە جاتىر. «ادامزاتتىڭ ەكٸنشٸ ۇستازى» – ەل-فارابيدٸڭ عىلىمي مۇراسى – سونىڭ ايقىن كٶرٸنٸسٸ. كٶنە زاماننان باستاۋ العان ٸلٸم جولى ەشقاشان ٷزٸلگەن ەمەس.سونىڭ ٸشٸندە ٶتكەن عاسىردا قازاق عىلىمى ەرەكشە قارقىنمەن دامىدى.

ۇلتتىق عىلىم اكادەميياسىنىڭ تاريحى قازاقستان عالىمدارىنىڭ ەلەۋەتٸ قانشالىقتى زور ەكەنٸن اڭعارتادى. بۇل ۇيىم قۇرىلعان كەزدەن باستاپ  قوعامدىق دامۋدىڭ كٶش باسىندا بولدى.  

قانىش سەتباەۆ, مۇحتار ەۋەزوۆ, ەبٸكەن بەكتۇروۆ, احمەت جۇبانوۆ, ەلكەي مارعۇلان, شاحماردان ەسەنوۆ, ٶمٸرزاق سۇلتانعازين, مۇرات ايتقوجين, ەبدۋەلي قايداروۆ جەنە باسقا دا كٶپتەگەن كٶرنەكتٸ تۇلعالاردىڭ ەسٸمٸ قازاقستان تاريحىنا التىن ەرٸپپەن جازىلدى. ولاردىڭ ەرقايسىسى ٶز سالاسىنىڭ اسقار شىڭىن باعىندىردى. قازبا بايلىعىمىزدى يگەرۋگە, ٶندٸرٸستٸ ٶركەندەتٸپ, ەكونوميكانى دامىتۋعا, ەلدٸ رۋحاني جاڭعىرتۋعا ٶلشەۋسٸز ٷلەس قوستى. بٸز حالقىمىزدىڭ بٸرتۋار پەرزەنتتەرٸنٸڭ ەڭبەگٸن ەردايىم جادىمىزدا ساقتايمىز. ٶسكەلەڭ ۇرپاق ولاردى ٷلگٸ-ٶنەگە تۇتادى. بٷگٸندە جاس عالىمدارىمىز سول الىپتاردىڭ ٸزٸن باسىپ, جولىن جالعاپ كەلەدٸ. دەگەنمەن بٸر مەسەلەنٸ قاپەردە ۇستاۋ كەرەك. ٶمٸر بٸر ورىندا تۇرعان جوق. كٷن ساناپ ٶزگەرٸپ جاتقان قازٸرگٸ زاماندا بۇرىنعى جەتٸستٸكتەرگە مارقايىپ وتىرۋعا بولمايدى. ەلەۋەتٸمٸزدٸ ارتتىرىپ, ٷزدٸكسٸز العا باسۋ ٷشٸن ەردايىم ٸزدەنۋ كەرەك. بيٸك ماقسات قويىپ, جاڭاشىلدىققا ۇمتىلىپ, جۇمىستىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ قاجەت.

ادامزات تاريحى دەگەنٸمٸز – تىڭ يدەيالار مەن تەحنولوگييالىق تابىستاردىڭ تاريحى. 21 عاسىردا مەملەكەتتٸڭ قۋاتى عىلىمي-تەحنيكالىق جەتٸستٸكتەرمەن ٶلشەنەدٸ. حالىقارالىق ارەناداعى ىقپالى دا وسىعان بايلانىستى ەكەنٸ انىق. سول سەبەپتٸ, كٶپتەگەن ەلدەر عىلىمعا جٷيەلٸ قولداۋ كٶرسەتۋدٸ ٶزٸنٸڭ باستى مٸندەتٸ دەپ سانايدى. 

سوڭعى 20 جىلدا تىڭ زەرتتەۋلەر مەن جوبالارعا جۇمسالاتىن قاراجات ەلەمدٸك ٸشكٸ جالپى ٶنٸمنەن ەلدەقايدا جىلدام ٶسۋدە. بۇل ٷردٸس جىلدان جىلعا قارقىن الىپ كەلەدٸ.

عىلىم مەن تەحنولوگييانى, يننوۆاتسييانى دامىتۋ – ەلٸمٸزدٸڭ بەسەكەگە قابٸلەتٸن  ارتتىراتىن نەگٸزگٸ سالانىڭ بٸرٸ. بٸز وتاندىق عىلىمنىڭ باسىمدىقتارىن حالىقارالىق تالاپتارعا جەنە ۇلتتىق مٷددەمٸزگە سەيكەس ايقىندايمىز. بٷگٸنگٸ باسقوسۋدا وسى سالانىڭ مەسەلەلەرٸ تۋرالى اشىق پٸكٸر الماسامىز دەپ ويلايمىن.

سوڭعى جىلدارى عىلىم جٷيەسٸندە ەدەۋٸر ٶزگەرٸستەر بولىپ جاتقانى بارشاڭىزعا مەلٸم. بۇل سالانى تەجەپ وتىرعان تٷيتكٸلدەردٸ شەشۋ ٷشٸن ناقتى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. ٶتكەن اپتادا عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2026 جىلعا دەيٸنگٸ تۇجىرىمداماسى قابىلداندى. قازٸر ەلٸمٸزدە 22 مىڭنان استام عالىم بار. بۇل – وسىدان 30 جىل بۇرىنعى احۋالمەن سالىستىرعاندا كٶپ ەمەس. جالاقىنىڭ از جەنە تۇراقسىز بولۋى وسى سالاداعى كادرلىق ەلەۋەتتٸڭ كٷرت تٶمەندەۋٸنە ەكەپ سوقتى. ٸرگەلٸ عىلىمدارمەن اينالىساتىن ينستيتۋتتاردىڭ جاعدايى ٶتە اۋىر بولدى.

بٸز الدىمىزعا عالىمداردىڭ سانىن كٶبەيتۋ, عىلىمي ەكو جٷيەنٸ نىعايتۋ سيياقتى ماقساتتار قويىپ وتىرمىز. سونداي-اق, عىلىمي جاڭالىقتاردىڭ كوممەرتسييالىق تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ جەنە عىلىمدى باسقارۋ جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋ باستى نازاردا بولادى. 

ۋچەنىە ۆ تەچەنيە منوگيح لەت پودنيمالي ەتۋ پروبلەمۋ. ونا ۆ زناچيتەلنوي ستەپەني بىلا رەشەنا بلاگوداريا يزمەنەنييام ۆ زاكون و ناۋكە, ۆنەسەننىم پو موەمۋ پورۋچەنييۋ. ۆ زاكونە بىل ۆۆەدەن نوۆىي ۆيد فينانسيروۆانييا ناۋچنىح ينستيتۋتوۆ, وسۋششەستۆليايۋششيح فۋندامەنتالنىە يسسلەدوۆانييا. ەتوت شاگ پوزۆوليل وبەسپەچيت بەسپەرەبوينۋيۋ دەياتەلنوست تسەلوگو ريادا ناۋچنىح ينستيتۋتوۆ.

ۆ بازوۆوە فينانسيروۆانيە ۆكليۋچەنا وپلاتا ترۋدا ۆەدۋششيح ۋچەنىح. ۆ رەزۋلتاتە پرينياتىح مەر سرەدنيايا زارابوتنايا پلاتا ناۋچنىح سوترۋدنيكوۆ پوۆىسيلاس نا 70%. پەرەسموترەن پودحود ك پروگراممنو-تسەلەۆومۋ فينانسيروۆانييۋ ناۋكي. تەپەر گوسۋدارستۆو فورمۋليرۋەت چەتكيە زاداچي دليا ناۋكي, ا ينستيتۋتى پولۋچايۋت فينانسيروۆانيە دليا يح رەشەنييا. ۋۆەليچەنى سروكي فينانسيروۆانييا يسسلەدوۆانيي س ترەح دو پياتي لەت. كونكۋرسى پروۆودياتسيا ەجەگودنو. ۆ تسەلوم, زا پوسلەدنيە تري گودا گوسۋدارستۆەننوە فينانسيروۆانيە ناۋكي ۆوزروسلو نا 70%.

يزمەنەن فورمات رابوتى ناتسيونالنىح ناۋچنىح سوۆەتوۆ. يح سوستاۆ وبنوۆلەن نا 85% نا وسنوۆە وبەكتيۆنىح ناۋكومەتريچەسكيح پوكازاتەلەي ۋچەنىح. زاسەدانييا سوۆەتوۆ پروحوديات ۆ رەجيمە ونلاين, ۆنەدرەن ينستيتۋت اپەللياتسيي يح رەشەنيي. ۋسيلەنا كومپلەكسنايا پوددەرجكا مولودىح ۋچەنىح. پوسلەدوۆاتەلنو ۋۆەليچيۆاەتسيا كوليچەستۆو گرانتوۆ دليا وبۋچەنييا پو پروگراممام دوكتورانتۋرى. پوۆىشەنا ستيپەندييا دوكتورانتوۆ. ۆۆەدەنى سپەتسيالنىە گرانتى دليا پوستدوكتورانتوۆ. كاك يتوگ, كرۋگ مولودىح ۋچەنىح سترانى زا پوسلەدنيە دۆا گودا راسشيريلسيا بولەە چەم نا ودنۋ تىسياچۋ چەلوۆەك. ۆ تسەلياح پوۆىشەنييا كۆاليفيكاتسيي ۋچەنىح ۆ ميروۆىح ناۋچنىح تسەنتراح ۆىدەليايۋتسيا گرانتى دليا پروحوجدەنييا ستاجيروۆوك.  

رەاليزۋيۋتسيا ۆوسترەبوۆاننىە پروەكتى پو كوممەرتسياليزاتسيي رەزۋلتاتوۆ ناۋچنوي ي ناۋچنو-تەحنيچەسكوي دەياتەلنوستي. ۆوزروسلو كوليچەستۆو ي كاچەستۆو ناۋچنىح پۋبليكاتسيي كازاحستانسكيح ۋچەنىح. ۆ اكادەميچەسكوي سرەدە ي ۆ سيستەمە ۆۋزوۆ سفورميروۆالسيا تسەلىي رياد سيلنىح ناۋچنىح شكول. وني فورميرۋيۋتسيا كاك ۆ اكادەميچەسكوي سرەدە, تاك ي ۆ سيستەمە ۆۋزوۆ. دليا وسناششەنييا ينستيتۋتوۆ وتكرىلاس نوۆايا بيۋدجەتنايا پروگرامما. س 2020 گودا ناچالاس تەحنيچەسكايا مودەرنيزاتسييا ناۋچنىح ورگانيزاتسيي. ي ۆسە ەتو ليش چاست رەزۋلتاتوۆ رابوتى, كوتورۋيۋ گوسۋدارستۆو پروۆوديت دليا سيستەمنوگو رازۆيتييا ناۋكي ي پوددەرجكي ۋچەنىح. 

ەتو ناپراۆلەنيە مى بۋدەم پوسلەدوۆاتەلنو ۋسيليۆات. پروبلەمنىح ۆوپروسوۆ ۆ وتەچەستۆەننوي ناۋكە ۆسە ەششە دوستاتوچنو. دليا يح پوەتاپنوگو رەشەنييا نەوبحوديمو سوسرەدوتوچيتسيا نا سلەدۋيۋششيح پريوريتەتاح.

بٸرٸنشٸ. اكادەمييانىڭ مەرتەبەسٸن ٶزگەرتۋ

بٸزدە ونىڭ قۇقىقتىق مەرتەبەسٸ انىق بولماعان. سول سەبەپتٸ, بۇل قۇرىلىم 20 جىل بويى عىلىمدى باسقارۋ ٸسٸنەن تىس قالدى. قازٸر اكادەمييا عىلىم تۋرالى ۇلتتىق بايانداما ەزٸرلەۋمەن عانا شەكتەلٸپ وتىر. سونداي-اق, سالالىق جۋرنالدار شىعارادى. بار بولعانى – وسى. شىن مەنٸندە, ونىڭ ەلەۋەتٸ جەنە مٷمكٸندٸگٸ ەلدەقايدا زور ەكەنٸ تٷسٸنٸكتٸ. بٷگٸنگٸ احۋالىنا قاراپ, اكادەمييانىڭ بولاشاعى بۇلىڭعىر دەپ سانايتىندار, ٶكٸنٸشكە قاراي, از ەمەس. تٸپتٸ, اكادەميكتەردٸڭ ٶزدەرٸ دە وعان كٷمەنمەن قارايدى.

ەلەمدٸك تەجٸريبەگە كٶز سالساق, مۇنداي قۇرىلىمدار ەكٸ تٷرلٸ ٷلگٸدە بولادى. ولارعا مەملەكەتتٸك مەرتەبە بەرٸلەدٸ نەمەسە تەۋەلسٸز كوممەرتسييالىق ەمەس ۇيىم رەتٸندە جۇمىس جٷرگٸزەدٸ.  

بٸز تٷرلٸ جاعدايعا بايلانىستى بٸر كەزدە ٶزگەشە جولدى تاڭداۋعا مەجبٷر بولدىق. ۇلتتىق عىلىم اكادەميياسى كٶپتەگەن قوعامدىق ۇيىمنىڭ قاتارىنا قوسىلىپ كەتتٸ. سالدارى قانداي بولعانىن قازٸر كٶرٸپ وتىرمىز. دەگەنمەن, ونىڭ كادرلىق جەنە ينستيتۋتتىق ەلەۋەتٸ ەلٸ دە جوعارى. ٸرگەلٸ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بايلانىسى ٷزٸلگەن جوق. وسىنىڭ بەرٸن ەسكەرە وتىرىپ, اكادەمييانىڭ مەرتەبەسٸن كٶتەرۋ كەرەك دەپ سانايمىن. بۇل قۇرىلىم عىلىمي وي-تۇجىرىم ورتالىعىنا اينالۋعا تيٸس. سونداي-اق, ساراپتاما جاسايتىن بەدەلدٸ مەكەمە بولۋى كەرەك.

قارا شاڭىراقتىڭ رٶلٸن ارتتىرۋ اسا ماڭىزدى. سوندىقتان وعان مەملەكەتتٸك مەرتەبە بەرەمٸز جەنە بيۋدجەت ەسەبٸنەن قارجىلاندىرامىز. ونىڭ قازٸر اتقارىپ وتىرعان قىزمەتٸنەن باسقا دا مٸندەتتەرٸن ناقتى بەلگٸلەۋ قاجەت. اتاپ ايتقاندا, عىلىمي باسىمدىقتاردى دەل وسى قۇرىلىم ايقىنداۋى كەرەك. ارناۋلى گرانتتار, ستيپەندييالار جەنە سىيلىقتار تاعايىنداۋ قۇزىرەتٸ دە اكادەميياعا بەرٸلگەنٸ جٶن. وسى رەتتە, عىلىمعا ادالدىق مەسەلەسٸنە باسا نازار اۋدارعىم كەلەدٸ.

قازٸر قوعامدا قۇر اتاق ٷشٸن عىلىمي دەرەجە العىسى كەلەتٸندەردٸڭ بار ەكەنٸ جاسىرىن ەمەس. بۇل جاعىمسىز ٷردٸسكە اينالىپ بارادى. ولار, شىن مەنٸندە, عىلىمي اتاققا يە بولعانىمەن, عىلىم جولىن جالعاستىرمايدى. سونىڭ كەسٸرٸنەن مەملەكەتتٸڭ قانشاما قاراجاتى بوسقا كەتەدٸ. بۇعان بٸرجولا توسقاۋىل قوياتىن كەز كەلدٸ.

بٸز عىلىمعا شىنايى بەرٸلگەن ازاماتتاردى عانا قولداۋىمىز قاجەت. ونىڭ جولدارىن جان-جاقتى ويلاستىرعان جٶن. سونداي-اق فورسايت-زەرتتەۋلەر, ياعني قوعامدىق ماڭىزى زور  عىلىمي جۇمىستار جٷرگٸزۋگە, عالىمداردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋعا باسا نازار اۋدارىلۋعا تيٸس. حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ دا ونىڭ باستى مٸندەتٸنٸڭ بٸرٸ بولۋى قاجەت. بۇل مەكەمەنٸڭ قىزمەتٸن قازٸرگٸ زامانعى تالاپتارعا سەيكەستەندٸرٸپ, تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتۋٸمٸز كەرەك. اكادەمييانىڭ قۇرامىنا بەدەلدٸ, بولاشاعى زور عالىمداردى قوسقان ابزال. سونىمەن بٸرگە ناعىز عالىمداردى,  ياعني عىلىمعا ادال قىزمەت ەتەتٸن تۇلعالاردى اكادەمييانىڭ مٷشەلٸگٸنە قاتاڭ بەسەكە ارقىلى قابىلداۋ كەرەك.

اكادەميكتەر بارىنشا اشىق ەرٸ ەدٸل سايلانۋى قاجەت. جۇرت ۇيىمعا مٷشە بولۋ رەسٸمدەرٸن جەنە وعان ٷمٸتكەرلەردٸ تولىعىمەن بٸلٸپ وتىرۋعا تيٸس. بۇل – ٶتە ماڭىزدى مٸندەت. سەبەبٸ, اكادەمييانىڭ جوعارى مەرتەبەسٸ, قاسيەتتٸ عىلىم ورداسىنىڭ قوعامداعى ورنى وسىعان تىعىز بايلانىستى. قاراپايىم تٸلمەن ايتقاندا, اكادەمييانى مانساپ قۋىپ, عىلىمعا كەزدەيسوق كەلگەن ادامداردان ساقتاۋ كەرەك. عىلىمي قىزمەتپەن تٸكەلەي اينالىساتىن اكادەميكتەرگە ٶمٸر بويى اي سايىن ستيپەندييا بەرۋ مەسەلەسٸ شەشٸلەدٸ.  ٷكٸمەتكە تيٸستٸ تاپسىرمامدى بەردٸم. مۇنىڭ بەرٸ اكادەمييانىڭ جۇمىسىنا تىڭ سەرپٸن بەرٸپ, بەدەلٸن ارتتىرادى. سونداي-اق ەلٸمٸزدەگٸ عىلىم سالاسىنىڭ تۇراقتى دامۋىنا جول اشادى.  

تاعى بٸر ماڭىزدى مەسەلە. بۇل – اكادەمييا عيماراتىنىڭ جٶندەۋ جۇمىستارى. وسى مەسەلە بويىنشا مەن ٷكٸمەتكە جەنە ەكٸمدٸككە تاپسىرمامدى بەردٸم. وتاندىق مەتسەناتتار جەنە دەمەۋشٸلەر ٶز ٷلەسٸن قوسادى دەپ ويلايمىن. بٸر جارىم جىل ٸشٸندە بۇل جۇمىستى تولىعىمەن بٸتٸرۋ كەرەك.           

ۆتوروە. ۋكرەپلەنيە ۋنيۆەرسيتەتسكوي ناۋكي

زا گودى نەزاۆيسيموستي ۋ ناس سفورميروۆالاس ناۋچنايا ينفراسترۋكتۋرا ۆ ۆيدە ناۋچنو-يسسلەدوۆاتەلسكيح ينستيتۋتوۆ, ناتسيونالنىح ي ۆۋزوۆسكيح ناۋچنىح تسەنتروۆ. پري ەتوم, كاك پوكازىۆاەت پراكتيكا, بولشينستۆو وتەچەستۆەننىح ناۋچنىح يسسلەدوۆانيي پروۆوديتسيا يمەننو ۆ ناشيح كرۋپنىح ۆۋزاح. پوەتومۋ پرەدلاگايۋ راسسموترەت ۆوپروس كونسوليداتسيي گوسۋدارستۆەننىح نيي ۆ رامكاح يسسلەدوۆاتەلسكيح ۋنيۆەرسيتەتوۆ.

دليا ۆنەدرەنييا ميروۆىح ستاندارتوۆ ۆ وبرازوۆاتەلنىي پروتسەسس ۆ كازاحستانە ناچالي وتكرىۆاتسيا فيليالى زارۋبەجنىح ۆۋزوۆ. ۆ ناشەي سترانە ناچال دەيستۆوۆات فيليال بريتانسكوگو ۋنيۆەرسيتەتا دە مونفورت لەستەر. وسۋششەستۆلياەتسيا پەرەداچا ۋنيۆەرسيتەتا يمەني اكادەميكا ماناشا كوزىباەۆا ۆ دوۆەريتەلنوە ۋپراۆلەنيە ۋنيۆەرسيتەتۋ اريزونى. پروۆوديتسيا رابوتا پو وتكرىتييۋ فيليالوۆ ميفي ۆ الماتى ي رگۋ يمەني گۋبكينا ۆ اتىراۋ.

دليا پوۆىشەنييا كونكۋرەنتوسپوسوبنوستي ۆۋزوۆ نا بازە 20 ۆىسشيح ۋچەبنىح زاۆەدەنيي زاپۋسكايۋتسيا تسەنترى اكادەميچەسكوگو پرەۆوسحودستۆا. منويۋ پورۋچەنو پرودولجات ەتۋ رابوتۋ.  يح دەياتەلنوست سفوكۋسيروۆانا نا وبەسپەچەنيي رەگيونوۆ نەوبحوديمىمي كادرامي, سوزدانيي سوۆرەمەننىح ۋچەبنىح ي ناۋچنىح لابوراتوريي. 

ودناكو ۆ تسەلوم ۋروۆەن رازۆيتييا ينفراسترۋكتۋرى دليا كوممەرتسياليزاتسيي ناۋچنىح رازرابوتوك س پولۋچەنيەم ۆوسترەبوۆاننىح تەحنولوگيي ۆسە ەششە وستاەتسيا كريتيچەسكي نيزكيم. ۆ زاپادنىح ستراناح پري ۋنيۆەرسيتەتاح فۋنكتسيونيرۋيۋت تەحنوپاركي, ۆ رامكاح كوتورىح رابوتايۋت رازليچنىە يننوۆاتسيوننىە ستارتاپى ي تەحنولوگيچەسكيە كومپانيي. كونسوليداتسييا سيستەمى وبرازوۆانييا س وتدەلنىمي ناۋچنىمي تسەنترامي ي تەحنوپاركامي ۆ زاۆيسيموستي وت يح پوتەنتسيالا پوزۆوليت سفورميروۆات سيلنىە يسسلەدوۆاتەلسكيە ۋنيۆەرسيتەتى. ۆ ەتوي سۆيازي پورۋچايۋ زاپۋستيت پروگراممۋ پوددەرجكي ناۋچنو-تەحنولوگيچەسكيح پاركوۆ پري ۆۋزاح س ۆىدەلەنيەم تسەلەۆىح گرانتوۆ نا رازۆيتيە ناۋچنىح لابوراتوريي ي وپىتنو-يسپىتاتەلنوي ينفراسترۋكتۋرى.

يسسلەدوۆاتەلسكيە ۆۋزى – ەتو نە ۆەيانيە مودى ۆ وبرازوۆانيي, ا وسنوۆا دليا پوستروەنييا يننوۆاتسيوننوي ەكونوميكي كازاحستانا. رانەە يا ۆىسكازىۆالسيا و نەوبحوديموستي سوزدانييا تەحنيچەسكيح ۆۋزوۆ نا زاپادە سترانى. ابسوليۋتنو ۋبەجدەن ۆ پراۆيلنوستي ەتوگو شاگا. وني ستانۋت ۆاجنىم ەلەمەنتوم پودگوتوۆكي كادروۆ دليا ۆىسوكوتەحنولوگيچنىح وتراسلەي پرومىشلەننوستي. 

ودناكو نەلزيا زابىۆات وب ۋجە دەيستۆۋيۋششيح تەحنيچەسكيح ۆۋزاح, ۆ چاستنوستي, وب ۋنيۆەرسيتەتە, كوتورىي نوسيت يميا كانىشا ساتپاەۆا. ەتو ەدينستۆەننىي ناتسيونالنىي يسسلەدوۆاتەلسكيي تەحنيچەسكيي ۋنيۆەرسيتەت, فلاگمان تەحنيچەسكوگو وبرازوۆانييا كازاحستانا. پوەتومۋ ون دولجەن ستات ناۋچنو-پرويزۆودستۆەننوي بازوي دليا نوۆىح تەحنيچەسكيح ۆۋزوۆ. نەوبحوديمو ۋتۆەرديت پروگراممۋ رازۆيتييا گلاۆنوگو تەحنيچەسكوگو ۋنيۆەرسيتەتا سترانى ي سوزدات نا ەگو بازە ناۋچنو-يسسلەدوۆاتەلسكيي حاب نوۆىح تەحنولوگيي ۆ ينجەنەرنوم وبرازوۆانيي ي ناۋكە.

ترەتە. Cوۆەرشەنستۆوۆانيە سيستەمى پوددەرجكي نيوكر

ۆ تسەلياح دوستيجەنييا ۋروۆنيا فينانسيروۆانييا ناۋكي, سوپوستاۆيموگو س رازۆيتىمي سترانامي, نەوبحوديمو ستيمۋليروۆات چاستنىە ينۆەستيتسيي ۆ نيوكر. ناريادۋ س گوسۋدارستۆەننىم بيۋدجەتوم, سرەدستۆامي نەدروپولزوۆاتەلەي ي ناتسيونالنىح كومپانيي كليۋچەۆىم يستوچنيكوم فينانسيروۆانييا ناۋكي دولجنى ۆىستۋپيت كرۋپنىي چاستنىي سەكتور – يندۋستريالنىە كورپوراتسيي ي درۋگيە ورگانيزاتسيي.

پري فوندە «سامرۋك-كازىنا» سوزدان تسەنتر ناۋچنو-تەحنولوگيچەسكيح ينيتسياتيۆ. ۆ ەگو زاداچي ۆحوديت سيستەمنوە سوترۋدنيچەستۆو س ناۋچنىم سووبششەستۆوم دليا ۆنەدرەنييا ناۋچنىح رازرابوتوك ۆ پرويزۆودستۆو.  پروۆوديتسيا رابوتا پو وبەسپەچەنييۋ پروزراچنوستي وتچيسلەنيي ي راسپرەدەلەنيي سرەدستۆ نەدروپولزوۆاتەلەي ۆ رازمەرە 1% وت زاترات نا دوبىچۋ پولەزنىح يسكوپاەمىح, ۆىدەلياەمىح نا نيوكر. سچيتايۋ, چتو ناستالو ۆرەميا دليا پرەدوستاۆلەنييا بولەە شيروكيح نالوگوۆىح ي ينۆەستيتسيوننىح پرەفەرەنتسيي دليا چاستنىح ينۆەستيتسيي ۆ نيوكر ي سوزدانيە نوۆىح ناۋچنىح تسەنتروۆ. كرومە توگو, نەوبحوديمو ۆوۆلەچەنيە ۆ ناۋچنو-يسسلەدوۆاتەلسكۋيۋ دەياتەلنوست مەستنىح يسپولنيتەلنىح ورگانوۆ, كوتورىە موگلي بى توجە فينانسيروۆات نيوكر. ناۋكا نا مەستاح دولجنا بىت پرەيمۋششەستۆەننو ناپراۆلەنا نا رەشەنيە تەح پروبلەم, كوتورىە ستويات ۆ تسەنترە ۆنيمانييا ەكونوميكي رەگيونوۆ.

تٶرتٸنشٸ. ۇزاق مەرزٸمدٸ عىلىمي-تەحنولوگييالىق دامۋدى تيٸمدٸ جوسپارلاۋ

بٸز قازاقستاندى جاڭعىرتامىز دەسەك, بۇل مەسەلەنٸ قالايدا شەشۋٸمٸز قاجەت. عىلىمي زەرتتەۋلەر مەن تەحنولوگييالىق جوبالار ٶز سالاسىنىڭ قاجەتٸن ٶتەۋٸ كەرەك. سوندا عانا يننوۆاتسييالىق دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكٸزە الامىز. 2013 جىلى مۇناي-گاز ٶندٸرۋ سالاسىندا كەشەندٸ جۇمىس اتقارىلدى. ونى عىلىمي-تەحنولوگييالىق جاعىنان دامىتۋدىڭ جول كارتاسى جاسالدى. مۇنداي جۇمىس بارلىق سالادا جٷرگٸزٸلۋگە تيٸس. مىسالى, وڭتٷستٸك كورەيا مەن جاپونييادا وسى جۇمىستى ارناۋلى ينستيتۋتتار اتقارادى. ولار عىلىمدى جەنە تەحنولوگييالاردى جوسپارلاۋمەن, باعالاۋمەن اينالىسادى, عىلىمي-تەحنيكالىق اقپاراتتى تالدايدى. سونداي-اق, تىڭ زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸپ, تەحنولوگييانى دامىتۋ ٸسٸن ٷيلەستٸرەدٸ. قازاقستانعا دا وسىنداي مٸندەتتەردٸ اتقاراتىن ورتالىق قاجەت. سوندىقتان بۇرىنعى ۇلتتىق عىلىمي-تەحنيكالىق اقپارات ورتالىعىن قايتا اشۋ كەرەك دەپ سانايمىن.

عىلىمي قىزمەتتٸ تيٸمدٸ باسقارۋ جەنە سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن-الۋ – ماڭىزدى مٸندەتتٸڭ بٸرٸ. سول سەبەپتٸ, وسى سالاداعى بارلىق ٷدەرٸستٸ تەزٸرەك  تسيفرلاندىرۋ كەرەك. IT سالاسىنداعى سوڭعى جەتٸستٸكتەردٸ پايدالانىپ, قازاقستان عىلىمىنىڭ بٸرىڭعاي ەكوجٷيەسٸن قالىپتاستىرۋعا تيٸسپٸز.

كرومە توگو, سچيتايۋ, چتو نام نەوبحوديمو سوزدات ناتسيونالنۋيۋ سيستەمۋ تسيتيروۆانييا, كوتورايا پوزۆوليت ۆ زناچيتەلنوي ستەپەني پوۆىسيت كاچەستۆو ناۋچنو-يسسلەدوۆاتەلسكيح رابوت. ەتوت شاگ پوترەبۋەت ۋكرەپلەنييا پوتەنتسيالا كازاحستانسكيح ناۋچنىح جۋرنالوۆ. پولاگايۋ, چتو ۆ تسەلياح ۋسيلەنييا كوورديناتسيي ناۋچنوي دەياتەلنوستي ۆ سترانە سلەدوۆالو بى رازدەليت پروفيلنوە مينيستەرستۆو نا دۆا ۆەدومستۆا, ودنو يز كوتورىح بۋدەت زانيماتسيا ۆوپروسامي ۆىسشەگو وبرازوۆانييا ي ناۋكي.

ۆ تسەلوم, ۆسە ۋكازاننىە منوي رەشەنييا ناپراۆلەنى نا كومپلەكسنوە رازۆيتيە كازاحستانسكوي ناۋكي, پوۆىشەنيە ەە كونكۋرەنتوسپوسوبنوستي ي ۆكلادا ۆ ۋستويچيۆىي سوتسيالنو-ەكونوميچەسكيي پروگرەسس سترانى.

قۇرمەتتٸ سەسسيياعا قاتىسۋشىلار!

بٸز عىلىمنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكاعا قوساتىن ٷلەسٸن كٶبەيتۋٸمٸز كەرەك. سونىمەن بٸرگە, ەلەمدٸك عىلىمي كەڭٸستٸكپەن ىقپالداستىقتى كٷشەيتكەن جٶن. عالىمدار ەلٸمٸزدٸڭ رۋحاني دامۋىنا دا باسا مەن بەرگەنٸ دۇرىس. ەسٸرەسە, جاستاردىڭ وتانشىلدىق رۋحىن كٷشەيتۋ كەرەك. قازٸر ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە مەملەكەتتٸك تۋدى قادٸرلەۋ تۋرالى كٶپتەگەن وي-پٸكٸرلەر ايتىلۋدا. ٶكٸنٸشكە قاراي, قاسيەتتٸ كٶك تۋىمىزعا بايلانىستى ورىن العان جاعىمسىز جاعدايلار ازايماي تۇر. سوندىقتان بايراعىمىزدى پايدالانۋ تەرتٸبٸن قايتا قاراۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. قاجەت بولسا, تيٸستٸ زاڭدارعا ٶزگەرتۋلەر ەنگٸزۋگە بولادى. ٶيتكەنٸ, كٶك تۋىمىز – قاستەرلٸ تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ سيمۆولى. «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تٸك» دەپ حالقىمىز بەكەر ايتپاعان. بٸز – تۋىن ەرقاشان بيٸك ۇستاعان ەلمٸز. وسى رەتتە, قانىش سەتباەۆتىڭ بٸر ويى ٶزەكتٸ بولىپ وتىرعان سيياقتى: «ٶز ەلٸنٸڭ قارا تاسىن ماقتان ەتە الماعان, ٶزگە جەردٸڭ التىنىن دا ماقتاپ جارىتپاق ەمەس». مەملەكەتتٸك رەمٸزدەرٸمٸزدٸ قاستەرلەۋ – ەر ازاماتتىڭ پەرزەنتتٸك پارىزى. وسىنى ٶسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ساناسىنا سٸڭٸرەتٸن ەڭ ەۋەلٸ – سٸزدەر, ياعني زييالى قاۋىم. 

قازٸر ەلٸمٸز تٷبەگەيلٸ جەنە جان-جاقتى ٶزگەرۋ جولىنا تٷستٸ. مەن ساياسي جاڭعىرۋدىڭ اۋقىمدى باعدارلاماسىن ۇسىندىم. بٸرنەشە كٷننەن كەيٸن كونستيتۋتسيياعا ەنگٸزٸلەتٸن تٷزەتۋلەر بويىنشا رەفەرەندۋم ٶتەدٸ. بۇل – بولاشاعىمىزدى ايقىندايتىن جاۋاپتى سەت.

ۆ كازاحستانە وبششەناتسيونالنىي رەفەرەندۋم پو يزمەنەنييام كونستيتۋتسيي پرويدەت ۆپەرۆىە. ەتو سوبىتيە ستانەت ۆاجنىم شاگوم نا پۋتي ۋكرەپلەنييا دەموكراتيچەسكيح تراديتسيي ۆ ناشەي سترانە.

گراجدانە ناشەي سترانى ۆ تسەلوم پونيمايۋت زناچيموست كونستيتۋتسيوننىح پرەوبرازوۆانيي.

ك رەفەرەندۋمۋ پروياۆلياەتسيا بولشوي ينتەرەس ۆ ناشەم وبششەستۆە. ي زا رۋبەجوم توجە. ەتو گوۆوريت و شيروكوم سوتسيالنوم زاپروسە نا وبششەستۆەننو-پوليتيچەسكيە پەرەمەنى ي ۆەرە ليۋدەي ۆ رەالنوست پرەدستوياششيح يزمەنەنيي. ەتو زاكونومەرنو, پوسكولكۋ رەفورمى پروۆودياتسيا ۆ ينتەرەساح ۆسەگو وبششەستۆا, ا نە دليا ۋۆەليچەنييا پريۆيلەگيي وتدەلنىح ليتس, ۆ توم چيسلە پرەزيدەنتا.

منە ۆنۋتري سترانى ي زا رۋبەجوم زادايۋت ۆوپروس, سوبيراەتسيا لي دەيستۆۋيۋششيي گلاۆا گوسۋدارستۆا چەرەز رەفەرەندۋم پرودليت سروكي سۆويح پولنوموچيي يلي, كاك سەيچاس پرينياتو گوۆوريت, وبنۋليتسيا. وتۆەچايۋ: تاكيح نامەرەنيي نە بىلو ي نە بۋدەت.  

پرەدستاۆلەننايا پروگرامما پوليتيچەسكوي مودەرنيزاتسيي وچەن ماسشتابنايا پو سۆوەمۋ سودەرجانييۋ. نو وسنوۆنوي فوكۋس سدەلان نا ۋكرەپلەنيي سيستەمى زاششيتى پراۆ ي سۆوبود چەلوۆەكا, راسشيرەنيي ۋچاستييا گراجدان ۆ ۋپراۆلەنيي گوسۋدارستۆوم, پوۆىشەنيي ترانسپارەنتنوستي ي ەففەكتيۆنوستي ۆلاستنىح ينستيتۋتوۆ.  

كومپلەكسنايا ترانسفورماتسييا سترانى ۆەدەت ك وبەكتيۆنومۋ روستۋ پوليتيچەسكوي اكتيۆنوستي گراجدان, كوتورايا زاچاستۋيۋ سوپروۆوجداەتسيا ۋسيلەنيەم پوپۋليزما ي پرەدنامەرەننىمي سپەكۋلياتسييامي نا سوتسيالنىح وجيدانيياح. مى ۆيديم زناچيتەلنىي روست پروۆوكاتسيي سو ستورونى يزۆەستنىح پەرسوناجەي. نادو پونيمات: پوستروەنيە رازۆيتوگو دەموكراتيچەسكوگو وبششەستۆا – ەتو پوسلەدوۆاتەلنايا ي سيستەمنايا رابوتا, ا نە يسپولزوۆانيە گرومكيح لوزۋنگوۆ ي وبەششانيە سييۋمينۋتنىح رەزۋلتاتوۆ.

ۆ ناشەي سترانە دولجنا ۋكورەنيتسيا كۋلتۋرا ۆىسوكوي پوليتيچەسكوي وتۆەتستۆەننوستي. يمەننو تاكايا كۋلتۋرا ۆىستۋپاەت گلاۆنىم فاكتوروم ۆ پروتيۆودەيستۆيي راديكاليزمۋ ي پوپۋليزمۋ ۆ پوليتيچەسكوي سفەرە. چەگو, ك سوجالەنييۋ, ۋ ناس سەيچاس ۆ يزبىتكە.  زدەس منوگوە زاۆيسيت وت زرەلوستي وبششەستۆا, سوزناتەلنوستي ي سوزيداتەلنوگو ۋچاستييا ۆسەح گراجدان, پوتومۋ چتو دەموكراتييا – ەتو ەجەدنەۆنىي كروپوتليۆىي ترۋد كاجدوگو يز ناس. داننىي پوستۋلات نۋجداەتسيا ۆ پوستوياننوم ي دوحودچيۆوم رازياسنەنيي سرەدي گراجدان, وسوبەننو سرەدي مولودەجي. ي رول ناۋچنوگو سووبششەستۆا زدەس ۆەليكا.

وبششەرەسپۋبليكانسكيي رەفەرەندۋم ستانەت ۆاجنوي توچكوي وتسچەتا ۆ پوستروەنيي نوۆوگو سپراۆەدليۆوگو كازاحستانا. چتوبى ۆوپلوتيت ەتۋ يدەيۋ ۆ جيزن, نام نۋجنو پەرەزاگرۋزيت ۆسيۋ سيستەمۋ وبششەستۆەننىح ي ينديۆيدۋالنىح تسەننوستەي, ۆ تسەنترە كوتورىح بۋدۋت ترۋدوليۋبيە ي كۋلت زنانيي, پراگماتيزم ي پرەدپرييمچيۆوست. ەتا ماسشتابنايا زاداچا نەپوسيلنا ليش دليا ودنوگو گوسۋدارستۆا.

يزمەنيت ميروۆوسپريياتيە, پەرەناسترويت سوتسيالنىە وجيدانييا س يجديۆەنچەستۆا نا كرەاتيۆ, ترۋدوليۋبيە, سگەنەريروۆات نوۆىە يدەالى ي سمىسلى موجەت تولكو سامو وبششەستۆو, تو ەست كاجدىي يز ناس. پوەتومۋ ۋسپەح ناچاتىح پرەوبرازوۆانيي ناپريامۋيۋ زاۆيسيت وت توگو, ناسكولكو ۆسە گراجدانە ۆوۆلەچەنى ۆ يح رەاليزاتسييۋ. تولكو ۆمەستە مى سموجەم وبەسپەچيت رەالنۋيۋ مودەرنيزاتسييۋ ي پوستۋپاتەلنوە رازۆيتيە سترانى. حوچۋ پودچەركنۋت, پرەدستوياششيي رەفەرەندۋم – ەتو نە كونەچنايا ستادييا پوليتيچەسكوي ترانسفورماتسيي سترانى, ا, پو سۋتي, ەە ناچالو.

رابوتا تولكو ناچيناەتسيا, پوسكولكۋ ساما جيزن ي پوترەبنوستي گراجدان نەيزبەجنو پوستاۆيات پەرەد نامي نوۆىە زاداچي. مى دولجنى يسحوديت يز توگو, چتو ۆ پوليتيچەسكوي سفەرە شوكوۆايا تەراپييا نەۋمەستنا. ۆ سلوجنەيشيح گەوپوليتيچەسكيح ۋسلوۆيياح ونا موجەت پريۆەستي ك رازرۋشيتەلنىم پوسلەدستۆييام, دەگراداتسيي ي داجە ۋتراتە گوسۋدارستۆەننوستي. نام نادو يدتي پو ەتومۋ تەرنيستومۋ پۋتي وسمىسلەننو, ۋۆەرەننو, ۆىۆەريايا كاجدىي شاگ. «پەرەحوديا بۋرنۋيۋ رەكۋ, نۋجنو زنات, چتو نوگوي ناششۋپىۆاەش دنو», – گلاسيت يزۆەستنايا ۆوستوچنايا مۋدروست.

ساموە گلاۆنوە – ناشە گوسۋدارستۆو, وبششەستۆو ۋجە دەلايۋت پەرۆىە شاگي, ي وني بۋدۋت دالەكو نە پوسلەدنيمي. رەفورما وبيازاتەلنو بۋدەت يمەت پرودولجەنيە. ۆمەستە مى وبيازاتەلنو پرەودولەەم ۆسە منوگوچيسلەننىە پرەپياتستۆييا, ۆمەستە مى پوسترويم پودليننو دەموكراتيچەسكوە, سپراۆەدليۆوە گوسۋدارستۆو. رول ۋچەنىح, اكادەميچەسكوگو سووبششەستۆا ۆ ەتيح پروتسەسساح كراينە ۆاجنا. ۆو ۆسە ۆرەمەنا تيتانى مىسلي ي ۆىدايۋششيەسيا يسسلەدوۆاتەلي ۆىستۋپالي ۆ كاچەستۆە پەرەدوۆوگو اۆانگاردا وبششەستۆەننوگو رازۆيتييا. وني پوسلەدوۆاتەلنو فورميروۆالي كريتيچەسكوە مىشلەنيە, پروتيۆوستويالي نەۆەجەستۆۋ ي ارحايكە, داۆالي جەستكيي ارگۋمەنتيروۆاننىي وتپور شارلاتانام ي پوپۋليستام.

ك سوجالەنييۋ, ۆ ناشەي سترانە ۆسە ەششە نابليۋدايۋتسيا ياۆلەنييا, سۆيازاننىە س رازليچنىمي سۋەۆەرييامي, ۋستارەۆشيمي ستەرەوتيپامي ي پسەۆدوناۋچنىمي پرەدستاۆلەنييامي. ۆ وبششەستۆە, گدە ەست ناۋچنوە پونيمانيە وبەكتيۆنىح زاكونوۆ رازۆيتييا, نەت مەستا ۆسياكوگو رودا دەسترۋكتيۆنىم ۆزگليادام, تام دولجەن تساريت كۋلت زنانيي ي پروگرەسسا. ودنيم يز گلاۆنىح فاكتوروۆ ۋسپەحا ۆ سوۆرەمەننوم ميرە ياۆلياەتسيا اتموسفەرا سۆوبودى ي تۆورچەستۆا, روجدايۋششايا نوۆىە يدەي. يمەننو ۆ تيشي ناۋچنىح كابينەتوۆ ي ۆو ۆرەميا جاركيح ناۋچنىح ديسپۋتوۆ زاكلادىۆاەتسيا پروچنىي فۋندامەنت كونكۋرەنتوسپوسوبنوي ناتسيي.

عالىمدار جاڭا قازاقستاندى, ياعني ەكٸنشٸ رەسپۋبليكانى قۇرۋ ٸسٸنە بەلسەنە اتسالىسىپ, وسى ماڭىزدى ەرٸ تاريحي سەتتە زور جاۋاپكەرشٸلٸك تانىتادى دەپ سەنەمٸن.  

الدىمىزدا ٶتە اۋقىمدى ەرٸ كٷردەلٸ جۇمىس كٷتٸپ تۇر. وسى جاڭا كەزەڭدە اكادەمييا وتاندىق عىلىمدى دامىتىپ, ەلٸمٸزدٸ ٶركەندەتۋگە سٷبەلٸ ٷلەس قوساتىن ماڭىزدى قۇرىلىم بولاتىنىنا سەنەمٸن.   

بٸز قارا شاڭىراققا تىڭ سەرپٸن بەرەمٸز.

اكادەمييا تاريحىنىڭ جاڭا كەزەڭٸنە جول اشامىز.

قازاق عىلىمىنىڭ ەلەمدٸك ٶركەنيەتكە قوسار ٷلەسٸ كٶپ بولسىن!

بارشاڭىزعا اماندىق تٸلەيمٸن!

قاسيەتتٸ وتانىمىز – قازاقستانىمىز جاساي بەرسٸن! 

قۇرمەتتٸ قاۋىم!

مەن بٷگٸن بٸر توپ عالىمدارىمىزدى, ياعني 22 تۇلعانى جوعارى مەملەكەتتٸك ناگرادالارمەن ماراپاتتاۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادىم. ولاردىڭ بەرٸ – ٶز سالاسىنىڭ ناعىز كٶشباسشىسى اتانعان ازاماتتار. ۇلتتىق عىلىم اكادەميياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ مۇرات جۇرىنوۆ بٸرٸنشٸ دەرەجەلٸ «بارىس» وردەنٸمەن ناگرادتالادى. ول ٶزٸنٸڭ ٸرگەلٸ عىلىمي جۇمىستارىنا قوسا, كٷردەلٸ كەزەڭدە عالىمداردىڭ باسىن بٸرٸكتٸرٸپ, اكادەمييانى ساقتاپ قالۋعا ٶلشەۋسٸز ەڭبەك سٸڭٸردٸ. سونداي-اق, كٶرنەكتٸ عالىم بولات كٶمەكوۆ ٷشٸنشٸ دەرەجەلٸ «بارىس» وردەنٸمەن ماراپاتتالادى. ول تٶل تاريحىمىزدى تٷگەندەپ, كٶنە قۇندىلىقتاردى زەرتتەۋگە زور ٷلەس قوسىپ كەلەدٸ. ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ بيولوگييا جەنە بيوتەحنولوگييا پروبلەمالارى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى امانگەلدٸ بيسەنباەۆقا «قۇرمەت» وردەنٸ تاپسىرىلادى. بەلگٸلٸ عالىمنىڭ عىلىمي ەڭبەكتەرٸ الىس-جاقىن شەتەلدەرگە كەڭٸنەن تانىمال. مەنٸڭ جارلىعىممەن باسقا دا بٸرقاتار عالىمدارىمىز مەملەكەتتٸك ناگراداعا يە بولدى.

قۇرمەتتٸ عالىمدار!

بٷگٸنگٸ ماراپاتتارىڭىز قۇتتى بولسىن!  

بارشاڭىزعا عىلىمعا ادالدىقتارىڭىز ٷشٸن زور ريزاشىلىق بٸلدٸرەمٸن!

ەلٸ تالاي جاڭالىقتار اشىپ, ەلٸمٸزدٸ دامىتۋعا ٷلەس قوسا بەرٸڭٸزدەر!

سٸزدەرگە زور دەنساۋلىق, باق-بەرەكە تٸلەيمٸن!