فوتو: parlam.kz
قازاقستاننىڭ ەڭبەك نارىعىن دامىتۋ جەنە كادرلىق ەلەۋەتٸن نىعايتۋ تاقىرىبىنداعى ٷكٸمەت ساعاتىندا ەلەۋمەتتٸك-مەدەني دامۋ كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى اسحات ايماعامبەتوۆ جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلامالارى تيٸستٸ نەتيجە بەرمەي جاتقانىن ايتتى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
"2008 جىلدان بەرٸ جۇمىسپەن قامتۋدىڭ 5 باعدارلاماسى قابىلداندى, ياعني ەكٸ جىل سايىن جاڭا باعدارلاما قابىلدانىپ وتىرعان. ولار قانداي نەتيجە بەردٸ? ەگەر جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىن نەگٸزگٸ قۇرالدارى مەن ەدٸستەر ارقىلى تالدايتىن بولساق, وندا ولار وسى جىلدار بويى كونتسەپتۋالدى تٷردە ايتارلىقتاي ٶزگەرمەگەنٸن جەنە نەگٸزٸنەن ۋاقىتشا سيپاتتا بولعانىن بايقايمىز. «باياعى جارتاس – سول جارتاس». بٸز ەلٸ كٷنگە دەيٸن «تٸزەسٸ شىققان» شارالاردى قولدانامىز. جاڭا جٷيەلٸ شارالار از. سول باياعى ۋاقىتشا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, وقىتۋ جەنە قايتا وقىتۋ, شاعىن نەسيە بەرۋ, ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ جەنە ت.ب. ال جەرگٸلٸكتٸ دەڭگەيدە بۇل شارالار قوعامدىق جۇمىستارعا تارتۋدان, ەلەۋمەتتٸك جۇمىس ورىندارىن ۇسىنۋدان جەنە جاستار پراكتيكاسىنان اسا المايدى. وسى شارالاردىڭ قانشالىقتى تيٸمدٸ ەكەندٸگٸن دە زەرتتەپ جاتقان ەشكٸم جوق", - دەدٸ ا.ايماعامبەتوۆ.
اسحات ايماعامبەتوۆ ٷكٸمەتتٸڭ ەسەبٸنە سەيكەس, جىل سايىن شامامەن 900 مىڭ ادام جۇمىسقا ورنالاساتىنىن, الايدا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ ەلٸ دە ٶزگەرٸسسٸز قالىپ وتىرعانىن نازارعا الدى.
"مىناناداي تەمپپەن جۇمىسسىزدىق پەن ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتۋ مەسەلەسٸ ەلدەقاشان شەشٸلۋٸ كەرەك ەدٸ عوي. 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 963 مىڭ ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلعان ەكەن, ال بٸراق جۇمىسسىزداردىڭ سانى نەبەرٸ 445 مىڭ ادام بولعان. بۇعان دەيٸن ەڭبەك نارىعىنا جىل سايىن 200 مىڭ ادام كەلەتٸن, ال قازٸرگٸ ۋاقىتتا بۇل كٶرسەتكٸش 250 مىڭعا جەتٸپ قالدى, ال 5 جىلدان كەيٸن 350 مىڭعا دەيٸن بارادى دەيدٸ. وسىلايشا 2030 جىلعا قاراي ەڭبەك نارىعىنا ٷلكەن قىسىم جاسالادى. مۇنىڭ بارلىعى جٷيەلٸك پروبلەمالاردىڭ بار ەكەندٸگٸن كٶرسەتەدٸ", - دەپ قوستى ول.
تٶراعانىڭ ايتۋىنشا, بۇعان ۆەدومستۆولىق بىتراڭقىلىق سەبەپ. ەكونوميكانى – ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ جوسپارلاسا, جۇمىسپەن قامتۋدى – ەڭبەك مينيسترلٸگٸ, بٸلٸم بەرۋدٸ – جوعارى بٸلٸم مەن وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸ جوسپارلايدى, ياعني بٸرىڭعاي ٷيلەستٸرٸلگەن جۇمىس پەن ساياسات جوق.
"جۇمىسپەن قامتۋعا كەلسەك, بارلىق جۇمىس ورىندارىنىڭ 70%-ىن نەمەسە جالپى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ 50 پايىزىنا جۋىعىن بيزنەس ەمەس, مەملەكەت قامتاماسىز ەتٸپ وتىر. ياعني مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارىنا, تريلليونداعان نەسيە جەنە تريلليونداعان سالىقتىق جەڭٸلدٸككە قاراماستان, جەكە كەسٸپورىندار مەن جەكە كەسٸپكەرلەر تەك 2,8 ميلليون جۇمىس ورنىن نەمەسە جۇمىسپەن قامتۋدىڭ 33 پايىزىن عانا قامتاماسىز ەتٸپ وتىر. ياعني, جۇمىسپەن قامتۋدىڭ نەگٸزگٸ گەنەراتورى - مەملەكەت.
مەملەكەتتٸك باعدارلامالاردىڭ جۇمىس ورىندارىن اشۋداعى تيٸمدٸلٸگٸ ٶتە تٶمەن. ستاتيستيكا بويىنشا, كٶپتەگەن باعدارلامالاردا بەكٸتٸلگەن كٶرسەتكٸشتەر تەكقاعاز جٷزٸندە قالىپ قويعان.
ۇلتتىق جوبالار بٷگٸنگٸ تاڭدا ساپالى جۇمىس ورىندارىن جەتٸلٸكتٸ دەنگەيدە قامتاماسىز ەتپەي وتىر. جالپى, زاڭنامالىق دەڭگەيدە جاڭا ٶندٸرٸس اشاتىن نەمەسە ينۆەستيتسييالىق جوبانى ٸسكە اسىراتىن بارلىق تۇلعالار ٷشٸن مٸندەتتٸ تٷردە جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, سونداي-اق جەرگٸلٸكتٸ جاستاردى وقىتۋ جەنە جۇمىسقا ورنالاستىرۋ تالاپتارىن بەكٸتۋ قاجەت دەپ سانايمىز, دەل وسىعان فاكتورعا بايلانىستى ولارعا سالىقتىق جەڭٸلدٸكتەر مەن پرەفەرەنتسييالار بەرۋ مەسەلەسٸ قاراستىرىلۋى تيٸس", - دەپ ۇسىندى ا.ايماعامبەتوۆ.
اسحات ايماعامبەتوۆ ينۆەستورلارمەن ساپالى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, دۋالدى وقىتۋ جەنە بٸلٸم ترانسفەرتٸ بويىنشا ٶزارا مٸندەتتەمەلەر قاجەت ەكەنٸن ايتتى.
