پرەمەر-مينيستر اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا قر 2020 جىلعى قاڭتار-شٸلدەدەگٸ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ قورىتىندىسى تۋرالى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ رۋسلان دەلەنوۆ باياندادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
دەلەنوۆ اتاپ ٶتكەندەي, 2020 جىلعى قاڭتار-شٸلدەنٸڭ قورىتىندسى بويىنشا تاۋارلار ٶندٸرٸسٸ 2,1%-عا ٶستٸ, سونىمەن بٸرگە, كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر 6,2%-عا قىسقاردى. نەتيجەسٸندە, جەدەل دەرەكتەر بويىنشا, جالپى ٸشكٸ ٶنٸم 2,9%-عا تٶمەندەدٸ. جىلدىق ينفلياتسييا 7,1% قۇرادى. بۇل كٷتٸلگەن ينفلياتسييا دەلٸزٸنەن تٶمەن (8-8,5%).
مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, ەسەپتٸ كەزەڭدە كەلەسٸدەي جاعىمدى ٷردٸستەر بايقالۋدا.
«ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىندا ٶسٸم جالعاسۋدا. ەڭ الدىمەن, قۇرىلىس, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىندا. يمپورتتىڭ تٶمەندەۋٸ اياسىندا وڭ ساۋدا بالانسى ساقتالۋدا», — دەدٸ ر. دەلەنوۆ.
سونىمەن قاتار, كارانتيندٸك شەكتەۋلەرگە بايلانىستى سەرۆيستٸك قىزمەتتەر كٶلەمٸنٸڭ قىسقارۋى, سونداي-اق مۇناي ٶندٸرۋ قارقىنىنىڭ جوسپارلى تٶمەندەۋٸ بايقالادى, بۇل ەكونوميكانىڭ ٶسۋٸن تەجەۋشٸ فاكتورى بولدى.
ٶندٸرٸستٸك سەكتوردا 2,1%-عا ٶسٸم بايقالادى, ونىڭ ٸشٸندە قۇرىلىستا – 6,3%, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە – 3,8%, اۋىل شارۋاشىلىعىندا – 2,5%-عا.
سونىمەن بٸرگە, قىزمەتتەر سەكتورى سالالارىندا, ونىڭ ٸشٸندە جىلجىمايتىن مٷلٸكپەن جاسالاتىن وپەراتسييالار – 4,3%, ەكٸمشٸلٸك قىزمەتتەردٸ كٶرسەتۋ – 5,3%, ساۋدا – 11,9% جەنە كٶلٸك قىزمەتتەرٸ – 15,6% تٶمەندەۋ كٶرسەتتٸ. بۇل رەتتە, بايلانىس قىزمەتتەرٸ 8,7%-عا ارتتى.
وسى جىلعى ماۋسىمىمەن سالىستىرعاندا, شٸلدە ايىندا قىزمەت كٶرسەتۋدٸڭ بٸرقاتار سالالارىندا ٶسٸم جالعاستى.
«ياعني, بٸر ايدا قارجىلىق جەنە ساقتاندىرۋ قىزمەتٸ 29%-عا, تۇرۋ جەنە تاماقتانۋ بويىنشا قىزمەتتەر – 10,2%, دەرەكتەر بەرۋ – 6,7%, ۇيالى بايلانىس – 4,1%, ينتەرنەت جەلٸسٸ 2,9%-عا ٶستٸ. سونداي-اق جٷك اينالىمى 5,6%-عا, ونىڭ ٸشٸندە تەمٸر جول كٶلٸگٸمەن تاسىمالداۋ – 5,5%-عا, قۇبىرلارمەن تاسىمالداۋ – 2,9%-عا ٶستٸ», — دەدٸ مينيستر.
قاڭتار-ماۋسىمدا سىرتقى ساۋدا اينالىمى $42,5 ملرد قۇرادى. ەكسپورت $26 ملرد, يمپورت $16,5 ملرد قۇرادى. ساۋدا بالانسىنىڭ وڭ سالدوسى $9,5 ملرد دەڭگەيٸندە ساقتالۋدا.
ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸ 1,3%-عا, ونىڭ ٸشٸندە ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ 3,8%-عا ۇلعايدى. بۇل رەتتە مۇناي ٶندٸرۋ قارقىنىنىڭ جوسپارلى تٶمەندەۋٸ نەتيجەسٸندە تاۋ-كەن ٶندٸرۋ ٶنەركەسٸبٸ 0,4%-عا تٶمەندەدٸ.
ٶنەركەسٸپ بويىنشا ٶسٸم كٶپتەگەن ٶڭٸرلەردە بايقالادى. ەڭ كٶپ ٶسٸمدٸ سولتٷستٸك قازاقستان جەنە قوستاناي وبلىستارى, سونداي-اق نۇر-سۇلتان قالاسى كٶرسەتتٸ.
ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ وزىق قارقىنمەن ٶسۋدە. ٶسٸم 3,8% قۇرادى. بۇل ٶسٸم نەگٸزٸنەن فارماتسەۆتيكانىڭ, دايىن مەتالل بۇيىمدارىن ٶندٸرۋدٸڭ, ماشينا جاساۋدىڭ, ونىڭ ٸشٸندە اۆتوموبيل جاساۋدىڭ, جەڭٸل ٶنەركەسٸپتٸڭ ٶسۋٸمەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ. ٶڭٸرلەر بويىنشا جوعارى ٶسٸم قوستاناي, تٷركٸستان, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىستارىندا بايقالادى.
ر. دەلەنوۆ اتاپ ٶتكەندەي, ەسەپتٸ كەزەڭدە نەگٸزگٸ كاپيتالعا 6,1 ترلن تەڭگە سوماسىندا ينۆەستيتسييا تارتىلدى. 13 ٶڭٸر ٶسٸم كٶرسەتتٸ. ەڭ جوعارى ٶسٸم اقمولا, سولتٷستٸك قازاقستان, تٷركٸستان وبلىستارىندا جەنە شىمكەنت قالاسىندا بايقالادى.
قۇرىلىس 6,3%-عا ۇلعايدى. قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ جوعارى ٶسۋٸ شىمكەنت قالاسىندا جەنە تٷركٸستان وبلىسىندا بايقالادى. 7 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. بۇل ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 7,5%-عا كٶپ.
ر. دەلەنوۆ اتاپ ٶتكەندەي, ٶڭٸرلەردە 7 ەكونوميكالىق كٶرسەتكٸش بويىنشا جالپى جاعداي كەلەسٸدەي.
ەكٸ كٶرسەتكٸش بويىنشا (ساۋدا جەنە كٶلٸك سالالارى) كارانتيندىق شارالارعا بايلانىستى تٶمەندەۋ بايقالۋدا. 5 كٶرسەتكٸش بويىنشا 7 ٶڭٸردە ٶسۋ بايقالادى. ولار - اقمولا, الماتى, شىعىس قازاقستان, جامبىل, قوستاناي, ماڭعىستاۋ جەنە سولتٷستٸك قازاقستان وبلىستارى.
4 كٶرسەتكٸش بويىنشا 7 ٶڭٸردە ٶسۋ تٸركەلدٸ. بۇل ورتاشا دەڭگەي. ال, 3 ٶڭٸردە 3 كٶرسەتكٸش بويىنشا عانا ٶسۋ بايقالادى. ولار - اتىراۋ, باتىس قازاقستان جەنە قىزىلوردا وبلىستارى. ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جٶنٸندە قابىلدانىپ جاتقان شارالاردى ەسكەرە وتىرىپ, ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار مىناداي اسپەكتٸلەرگە نازار اۋدارۋى قاجەت.
1. 2020 جىلعا ارنالعان ەكونوميكالىق ٶسۋدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جٶنٸندەگٸ كەشەندٸ جوسپاردى ۋاقىتىلى جەنە تيٸمدٸ ٸسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ.
2. ٶڭٸرلٸك داعدارىسقا قارسى شتابتاردا كەسٸپكەرلەردٸڭ پروبلەمالىق مەسەلەلەرٸن مٷمكٸن بولاتىن قولداۋ شارالارىن كٶرسەتۋ تۇرعىسىنان قاراۋ.
3. ەگٸننٸڭ ۋاقىتىلى جينالۋىن جەنە قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ماۋسىمىن تيٸمدٸ پىسىقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ.
4. مونيتورينگ, ينتەرۆەنتسييا جٷرگٸزۋ, شەكتٸ باعالاردى بەلگٸلەۋ ارقىلى ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا باعانىڭ ٶسۋٸنە جول بەرمەۋ.
5. ٶڭٸرلٸك ەڭبەك نارىقتارىنداعى احۋالعا تۇراقتى مونيتورينگ جٷرگٸزۋ جەنە مەملەكەتتٸك باعدارلامالار جوبالارىن ٸسكە اسىرۋدا بارىنشا جۇمىسپەن قامتۋ.
