فوتو: جەكە ارحيۆ
قىركٷيەك ايىندا قازاقستان بٸلٸم بەرۋدە جي پايدالانۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق ستاندارتتاردى بەكٸتتٸ. مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەردە بٸرىڭعاي ەرەجەلەر بار: ساباقتاردا نە قولدانۋعا بولادى, وقۋشىلاردىڭ دەرەكتەرٸن قالاي قورعاۋعا بولادى, بالالارعا تەحنولوگييانى جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قولدانۋدى قالاي تٷسٸندٸرۋگە بولادى.
جي ەلەمەنتتەرٸ قازٸردٸڭ ٶزٸندە "تسيفرلىق ساۋاتتىلىق" پەن "ينفورماتيكاعا" ەنگٸزٸلگەن, وقۋشىلار ٷشٸن ونلاين كۋرستار قۇرىلدى, ال مۇعالٸمدەر بٸلٸكتٸلٸكتٸ ارتتىرۋدان ٶتەدٸ, وندا ولار ەتيكانى, قاۋٸپسٸزدٸكتٸ جەنە ساباقتا قۇرالدارمەن جۇمىس ٸستەۋدٸ تالدايدى.
جوعارى بٸلٸم سول باعىتتا دامىپ كەلەدٸ. ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ 93-ٸ جي مٸندەتتٸ پەن رەتٸندە ەنگٸزۋدە , ونىڭ بٶلٸگٸ جاڭا ترەكتەر مەن زەرتتەۋ باعدارلامالارىن ٸسكە قوسادى.تەسٸل بٸرٸزدٸ بولىپ قالا بەرەدٸ: مەكتەپتە — بازالىق تٷسٸنٸك, جوو-دا — تەرەڭدەتۋ, ال پراكتيكالىق داعدىلار جوبالار مەن قىسقا كۋرستار ارقىلى قالىپتاسادى.
سۇراق ەندٸ "AI ەنگٸزۋ كەرەك پە" ەمەس. بۇل وقۋ پروتسەسٸنٸڭ بٸر بٶلٸگٸ بولادى جەنە ونى سابىرلى جەنە قاجەتسٸز جٷكتەمەسٸز جاساۋ ماڭىزدى. مەكتەپتەر بالالارعا قانداي تاقىرىپتار بەرۋ كەرەكتٸگٸن, مۇعالٸمدەردٸ قالاي دايىنداۋ كەرەكتٸگٸن, قۇجاتتاردا قانداي ەرەجەلەردٸ بەكٸتۋ كەرەكتٸگٸن جەنە ەگەر وقۋشى جي كٶمەگٸن پايدالانسا, جۇمىستى قالاي ادال باعالاۋ كەرەكتٸگٸن انىقتاۋى كەرەك.
ونىڭ ٸس جٷزٸندە قالاي جۇمىس ٸستەيتٸنٸن تٷسٸنۋ ٷشٸن بٸز IT Step Academy — اكادەميياسىنىڭ استانا فيليالىنىڭ ديرەكتورى امال گادجيەۆكە تٷسٸنٸكتەمە ٷشٸن جٷگٸندٸك, ول ۇزاق ۋاقىت بويى تسيفرلىق داعدىلارمەن جۇمىس ٸستەپ كەلەدٸ جەنە باعدارلامالارعا جي ەلەمەنتتەرٸن ەنگٸزٸپ جٷر.
قازاقستانعا جاساندى ينتەللەكتتٸ (جي) مەكتەپ باعدارلاماسىنا نەلٸكتەن قازٸردەن باستاپ ەنگٸزۋ ماڭىزدى
ستاندارتتار بەكٸتٸلگەننەن كەيٸن مەكتەپتەردە ناقتى باعدار پايدا بولدى. ەندٸ نە رۇقسات ەتٸلمەيتٸنٸن بولجاۋدىڭ قاجەتٸ جوق. بۇل قازاقستاندى تسيفرلىق داعدىلار وقۋ نەمەسە ماتەماتيكا سيياقتى نەگٸزگٸ داعدى بولىپ سانالاتىن مەملەكەتتەر قاتارىنا قويادى. تالاپتار بارلىق قاتىسۋشىعا تٷسٸنٸكتٸ بولعان كەزدە, مەكتەپ قاتەلٸكتەردەن وڭاي اۋلاق بولىپ, ۋاقىت پەن كٷشتٸ قاجەتسٸز ەرەكەتتەرگە جۇمسامايدى.
"بالالار ٷيدە, ٷيٸرمەلەردە جەنە تٸپتٸ ويىنداردا جاساندى ينتەللەكتتٸ بەلسەندٸ قولدانادى. بۇل ەرەسەكتەرگە ۇناي ما, جوق پا دەگەن سۇراق ەمەس. ماڭىزدىسى — بالالاردى جاۋاپتاردى تەكسەرۋ, مودەلگە سوقىر سەنبەۋ, قۇرالدىڭ شەكاراسىن تٷسٸنۋ, ياعني دۇرىس قولدانۋعا ٷيرەتۋ. مەكتەپ بۇل قاعيدالاردى نەعۇرلىم ەرتە تٷسٸندٸرسە, سوعۇرلىم بالالار مەن اتا-انالاردا قيىندىق از بولادى» -دەپ تاپ ٶتتٸ, ا. گادجيەۆ.
جي-دٸ مەكتەپ پەندەرٸنە كٸرٸكتٸرۋ ارقىلى وقۋشىلار قۇرالدارمەن جۇمىس جاساۋدىڭ باستاپقى داعدىلارىن الادى, ال مۇعالٸمدەر رەسمي تٷردە, دەلەلدٸ اقپارات كٶزدەرٸ ارقىلى وقىپ-ٷيرەنۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولادى. كۋرستاردا پەداگوگتارعا تەك تەحنيكالىق ەدٸستەر عانا ەمەس, ەتيكالىق نورمالار دا تٷسٸندٸرٸلەدٸ. ونسىز جي وڭاي قاتە تٷسٸنٸك پەن اقپاراتتىق شاتاسۋدىڭ كٶزٸنە اينالۋى مٷمكٸن.
پراكتيكالىق سەبەپ تە بار — ەڭبەك نارىعى. ۋنيۆەرسيتەتتەر ستۋدەنتتەن جي-مەن جۇمىس ٸستەي الاتىن بازالىق داعدىلاردى تالاپ ەتٸپ جاتىر. ەگەر وقۋشى بۇل داعدىلاردى مەكتەپتە مەڭگەرمەسە, ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ العاشقى ايىندا بەيٸمدەلۋ وعان قيىنىراق بولادى. بولاشاق ماماندىعى باعدارلامالاۋمەن بايلانىستى بولماسا دا, جي مەديتسينا, بيزنەس, ديزاين, اناليتيكا جەنە باسقا دا سالالاردا قاجەت بولادى.
وقۋشىلارعا ارنالعان نەگٸزگٸ داعدىلار
جاساندى ينتەللەكت تۋرالى سٶز قوزعالعاندا, كٶپشٸلٸك كٷردەلٸ الگوريتمدەردٸ ەلەستەتەدٸ. الايدا مەكتەپ دەڭگەيٸ — مٷلدەم باسقا. ەڭ باستىسى — قاۋٸپسٸز جەنە سانالى قولدانۋ. حالىقارالىق ۇسىنىمداردا ٷش قاراپايىم ەرەجە ٷنەمٸ قايتالانادى: فاكتٸلەردٸ تەكسەرۋ, جەكە دەرەكتەردٸ ەنگٸزبەۋ, جي قاتەلەسۋ مٷمكٸن ەكەنٸن تٷسٸنۋ. دەل وسى قاعيدالار تەۋەكەلدەردٸ ەدەۋٸر ازايتادى.
ەكٸنشٸ ماڭىزدى داعدى — سۇرانىمدى دۇرىس قۇرۋ. ەگەر جي-مەن كەدٸمگٸ ٸزدەۋ جٷيەسٸ سيياقتى سٶيلەسسە, جاۋاپتار دەل ەمەس بولۋى مٷمكٸن. ال وقۋشى ناقتى تاپسىرما قويۋدى, كونتەكست پەن شارتتاردى كٶرسەتە بٸلۋدٸ ٷيرەنسە, نەتيجە ەلدەقايدا ساپالى بولادى. بۇل ويلاۋدى دامىتادى جەنە قۇرالدىڭ قالاي جۇمىس ٸستەيتٸنٸن تٷسٸنۋگە كٶمەكتەسەدٸ.
سونداي-اق ادالدىق قاعيداسىنىڭ ماڭىزى زور. ەگەر مەكتەپ جي-دٸ قاي جەردە قولدانۋعا بولاتىنىن جەنە بولمايتىنىن بٸردەن انىقتاپ بەرسە, بالالار تىنىش ەرٸ سەنٸمدٸ جۇمىس ٸستەيدٸ, سەبەبٸ نە رۇقسات, نە تىيىم ەكەنٸن بٸلەدٸ. مىسالى, يدەيا الۋ, باعىت-باعدار نەمەسە قارا سٶزدٸك نۇسقا ٷشٸن پايدالانۋعا بولادى, بٸراق وقۋشىنىڭ جەكە جۇمىسىن تولىق الماستىرۋعا بولمايدى. بۇل تەرتٸپتٸ نىعايتادى جەنە تەحنولوگييا كٶمەگٸن كٶرسەتۋدٸ مەدەنيەتكە اينالدىرادى.
«جي وقۋشىعا جولدى قىسقارتۋ ٷشٸن ەمەس, تاقىرىپتى تەرەڭٸرەك تٷسٸنۋگە جەنە ٶز شەشٸمٸن دەلەلدەپ تٷسٸندٸرۋگە كٶمەكتەسۋٸ كەرەك» - دەيدٸ ا. گادجيەۆ.
IT Step Academy-دٸڭ پراكتيكالىق تەسٸلٸ جەنە نەتيجەلەرٸ
IT Step Academy العاشقى بولىپ وقىتۋ پروتسەسٸنە جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرٸن ەنگٸزە باستادى. نەگٸزگٸ باسىمدىق ەردايىم پراكتيكاعا بەرٸلەدٸ: بالالار شاعىن جوبالار جاسايدى, گرافيكامەن جۇمىس ٸستەيدٸ, ميني-بوتتار قۇراستىرادى, ۆيزۋاليزاتسييالار ورىندايدى. بۇل جەردە جي جۇمىستى الماسىترۋ تەسٸلٸ ەمەس, قالىپتى قۇرالداردىڭ بٸرٸ رەتٸندە قولدانىلادى.
پەداگوگتاردىڭ ايتۋىنشا, بالالاردىڭ بٶلشەكتەرگە نازار اۋدارۋى كٷشەيدٸ جەنە ناقتىلاۋ سۇراقتارى جيٸلەدٸ. بۇرىن كٶپشٸلٸگٸ دايىن جاۋاپ الۋعا تىرىسسا, قازٸر مودەلدٸڭ نەگە دەل وسىنداي شەشٸم ۇسىنعانىن تٷسٸنۋگە تالپىنادى. بۇل — حالىقارالىق ستاندارتتاردا ۇسىنىلاتىن سانالى تەسٸل.
تاعى بٸر وڭ نەتيجە — كٷردەلٸ پەندەردەن قورقۋ دەڭگەيٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ. وقۋشى ماتەريالدى جەڭٸل تٸلمەن تٷسٸندٸرۋدٸ سۇراي العاندا نەمەسە بٸرنەشە تالداۋ نۇسقاسىن سالىستىرا العاندا, ٶزٸنە دەگەن سەنٸمدٸلٸگٸ ارتادى. ال مىقتى وقۋشىلار كەرٸسٸنشە, سىنىپ قارقىنىنا تەۋەلدٸ بولماي تاقىرىپتى تەرەڭدەتٸپ وقۋعا مٷمكٸندٸك الادى.
ا. گادجيەۆتٸڭ ايتۋىنشا, تۇجىرىمداردى ەرتٷرلٸ قالىپتا قۇراستىرۋ جەنە جاۋاپتاردى تالداۋ — وقۋشىلاردىڭ دەربەستٸگٸن دامىتادى جەنە قالىپتى, داعدىلى ويلاۋدان ارىلۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
مەكتەپتەر قازٸردٸڭ ٶزٸندە نە ٸستەي الادى
جي-مەن جۇمىستى باستاۋ ٷشٸن ٷلكەن بيۋدجەت قاجەت ەمەس. ەربٸر مەكتەپكە قولجەتٸمدٸ ٷش قاراپايىم قادام بار. بٸرٸنشٸسٸ — انىق ەرٸ تٷسٸنٸكتٸ ەرەجەلەردٸ بەكٸتۋ: جي قاي جەردە قولدانۋعا رۇقسات, ونىڭ كٶمەگٸن قالاي كٶرسەتۋ كەرەك, ساباقتا جەنە ٷي تاپسىرماسىندا نەنٸ قولدانۋعا بولادى. بۇل بٸردەن تٷسٸنٸسپەۋشٸلٸك پەن الاڭداۋشىلىقتى ازايتادى.
ەكٸنشٸسٸ — مۇعالٸمدەردٸ بازالىق وقىتۋ. قازٸر قىسقا كۋرستار كٶپ, وندا پەداگوگتارعا جي-دٸ ساباققا دايىندالۋدا قالاي پايدالانۋ كەرەكتٸگٸ جەنە قانداي قاتەلٸكتەردەن ساق بولۋ قاجەتتٸگٸ تٷسٸندٸرٸلەدٸ. بۇل ٷشٸن تەرەڭ تەحنيكالىق بٸلٸم تالاپ ەتٸلمەيدٸ.
ٷشٸنشٸسٸ — شاعىن مودۋلدەن نەمەسە ميني-جوبادان باستاۋ. توقسان سايىن بٸر ساباق ٶتكٸزۋدٸڭ ٶزٸ بالالارعا تەجٸريبە بەرەدٸ, ال مۇعالٸمدەرگە تەحنولوگييانىڭ سىنىپ جاعدايىنداعى جۇمىسىن تٷسٸنۋگە مٷمكٸندٸك جاسايدى.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, باستىسى — بارلىعىن بٸردەن ەنگٸزۋگە تىرىسپاۋ. بٸراز قاراپايىم قادامداردىڭ ٶزٸ مەكتەپكە سەنٸمدٸلٸك بەرەدٸ.
جي قازاقستاننىڭ بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنە نە بەرەدٸ
جي-دٸ ەنگٸزۋ — بولاشاق شىندىعىنا دايىندىق. قازاقستان تەحنولوگييالاردى دامىتۋعا ايتارلىقتاي رەسۋرستار بٶلٸپ وتىر: باعدارلامالار, مۇعالٸمدەردٸ وقىتۋ, ۋنيۆەرسيتەتتٸك باستامالار. بۇل كٷش-جٸگەر بالالار جي-مەن 18 جاسىندا ەمەس, ەلدەقايدا ەرتەرەك تانىسقاندا عانا تيٸمدٸ بولادى.
الداعى جىلدارى جي ينتەرنەت نەمەسە تسيفرلىق پلاتفورمالار سيياقتى بٸلٸم بەرۋدٸڭ تابيعي بٶلٸگٸنە اينالادى. دەرەكتەر, مودەلدەر جەنە ۆيزۋاليزاتسييالارمەن جۇمىس ٸستەۋ ماڭىزدى بولاتىن ماماندىقتار سانى ارتا تٷسەدٸ. مۇنىڭ نەگٸزٸ دەل مەكتەپتە قالانادى, ٶيتكەنٸ بالا قۇرالداردىڭ قالاي جۇمىس ٸستەيتٸنٸن العاش سول جەردە تٷسٸنەدٸ.
«قازاقستان جي-دٸ بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنٸڭ بٶلٸگٸنە اينالدىرعان ەلدەرمەن بٸر جولمەن كەلە جاتىر. بۇل بٸزدٸڭ بالالارعا ناقتى ارتىقشىلىق بەرەدٸ — ولار ەرەسەك ٶمٸرگە شىنىمەن قاجەت بولاتىن داعدىلارمەن قادام باسادى» - دەپ تٷسٸندٸردٸ ا. گادجيەۆ.
