پرەزيدەنت ٷنەمٸ اشىقتىق قاعيداتىن ۇستانىپ كەلەدٸ. قازٸرگٸ وقشاۋلانۋ جاعدايىندا قوعامنىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن شەشۋگە تاعى دا باسا مەن بەردٸ.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇلتتىق قوعامدىق سەنٸم كەڭەسٸنٸڭ ٷشٸنشٸ وتىرىسىندا سٶيلەگەن سٶزٸنە قاتىستى قر پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ دەپۋتاتى نۇرتٶرە جٷسٸپ وسىنداي پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
"ۇلت اقپارات" سەناتوردىڭ وسى پٸكٸرٸن قاز-قالپىندا ۇسىنادى.
***
ۇلتتىق كەڭەستٸڭ كەزەكتٸ وتىرىسى ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا, اتاپ ايتقاندا, بٸلٸم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەسەلەلەرٸنە ارنالدى. بۇل تەگٸن ەمەس. ٶيتكەنٸ اتالعان ەكٸ سالانى مەملەكەتتٸڭ تٸرەگٸ دەسەك تە, جٷرەگٸ دەسەك تە بولادى.
كەز كەلگەن مەملەكەتتٸڭ نەگٸزگٸ كاپيتالى – ادام. ادام مەن قوعام – بٸر بەسٸكتە تەربەلەدٸ. مەملەكەت ادامداردىڭ كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸگٸ مەن ادامي قۇندىلىقتارىنا ارقا سٷيەيدٸ.
بٸلٸم مەن دەنساۋلىق – ەڭ ٷلكەن بايلىق. ۇلتتىڭ نەگٸزگٸ قۇندىلىقتارىنىڭ اراسىندا بۇل ەكٸ ۇعىمنىڭ مەنٸ دە, ماعىناسى دا ەرەكشە. پاندەمييا جاعدايىندا ادامعا نە كەرەك ەكەنٸ بەلگٸلٸ بولىپ قالدى.
بارشا ادامزات بالاسى بٸلٸمگە ۇمتىلادى. كەز كەلگەن ەلدٸڭ بٸلٸم بەرۋ دەڭگەيٸ – ەكونوميكالىق جەنە عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەستٸڭ ەڭ نەگٸزگٸ كٶرسەتكٸشٸ. بۇل مەملەكەت پەن قوعامنىڭ قارىشتى دامۋىنىڭ نەگٸزگٸ كەپٸلٸ سانالادى. بٸلٸم بەرۋدە ولقىلىق كەتسە, سالدارى ٶتە اۋىر بولادى. قيسىق اعاشتى كەسۋگە, تٷزەتۋگە بولار. ناداندىقتى قايتٸپ تٷزەيمٸز? بۇل – سوزىلمالى اۋرۋ سەكٸلدٸ. ال ونىڭ زاردابىن بٷكٸل ۇلت تارتادى.
بٸلٸمٸ ناشار ۇلت ۇزاققا بارا المايدى. قاسىم-جومارت كەمەلۇلى بۇل جٶنٸندە ٶتە جاقسى ايتتى. وسى سالاداعى كەز كەلگەن ولقىلىق مەملەكەتتٸڭ بەسەكەلەستٸك قابٸلەتٸ مەن ۇلتتىڭ بولاشاعىنا سالقىنىن تيگٸزەدٸ. سوندىقتان بٸلٸم بەرۋدٸ دامىتۋ جەنە جەتٸلدٸرۋ – قازاق ٷشٸن ۇلتتىق مەنٸ مەن ماڭىزى بار مٸندەت.
قازاقستاننىڭ ستراتەگييالىق نەگٸزگٸ مٸندەتٸ – ەلٸمٸزدٸ مەيلٸنشە بەسەكەلەستٸككە بەيٸم 30 ەلدٸڭ قاتارىنا قوسۋ. بەسەكەلەستٸككە قابٸلەتتٸ 30 ەلدٸڭ قاتارىنا ەنۋدٸ جاھاندىق بەسەكەلەستٸككە بەيٸمدٸلٸك يندەكسٸنٸڭ نەگٸزٸندە بٷكٸل ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ (يتك) رەيتينگٸ بويىنشا انىقتايدى ەكەن. يندەكستٸڭ 10 كٶرسەتكٸشٸنٸڭ ەكٸ كٶرسەتكٸشٸ ەلدەگٸ بٸلٸم بەرۋدٸڭ دامۋى مەن ساپاسىنا قاتىستى.
TIMSS جەنە PISA حالىقارالىق زەرتتەۋلەردٸڭ كٶشباسشى مەملەكەتتەرٸندە – فينلياندييا, وڭتٷستٸك كورەيا, جاپونييا جەنە سينگاپۋردا – مۇعالٸمنٸڭ بەدەلٸ ٶتە جوعارى. ەڭ الدىمەن, بۇل جوعارى ەڭبەكاقىدان بايقالادى. مەسەلەن, فين مۇعالٸمدەرٸ بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى قازاقستاندىق قىزمەتكەرلەردەن 9-14 ەسە ارتىق ەڭبەكاقى الادى. پرەزيدەنت ٷزدٸك ۇستازدار ەڭبەگٸن باعالاۋ مەن قۇرمەتتەۋدٸڭ بٸرقاتار شارالارىن اتاپ كٶرسەتتٸ.
ۇلتتىق قوعامدىق سەنٸم كەڭەسٸنٸڭ مٷشەسٸ, قوعام قايراتكەرٸ راۋان كەنجەحانۇلى قازاقستان مەكتەپتەرٸن بٸر اۋىسىمدا وقۋ رەجيمٸنە كٶشٸرۋدٸ ۇسىندى. «قازاقستاندا بٸلٸم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باستى كەدەرگٸ – مەكتەپ جاعدايى دەپ ويلايمىز. ناقتىراق ايتساق, قازاقستانعا مەكتەپ جەتٸسپەيدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدەگٸ 7400 مەكتەپتە جالپى سانى 3,5 ميلليوننان اسا بالا بار. ونىڭ 70 پايىزى – ەكٸ اۋىسىمدا, ال 200 مىڭ بالا ٷش اۋىسىمدا وقيدى. بٸزدٸڭ ەسەبٸمٸزشە, ورتا بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن تولىقتاي بٸر اۋىسىمعا ٶتكٸزۋ ٷشٸن قازاقستانعا شامامەن 3 مىڭداي جاڭا مەكتەپ قاجەت. ەرينە, مۇنداي اسا اۋقىمدى مەسەلەنٸ مەملەكەت تەك ٶز كٷشٸمەن تەز ارادا شەشە المايدى. بٸزدٸڭ ۇسىنىمىز – مەكتەپ سالۋعا جەكە قورلاردى كەڭٸنەن تارتۋ», – دەدٸ.
دەنساۋلىقسىز – دٷنيە بوس. پاندەمييا جاعدايىندا بٸز ٷلكەن سىناقتان ٶتٸپ جاتىرمىز. قازاق جاستارى قايراتتى, پاراساتتى بولۋى تيٸس. كەڭ-بايتاق قازاقستاندى قورعاۋ, ساقتاۋ, دامىتۋ – قازاقتىڭ ارىستانداي ايباتتى, جولبارىستاي قايراتتى ازاماتتارىنىڭ قولىندا جەنە موينىندا بولۋى كەرەك.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن ۇلتتىق قوعامدىق سەنٸم كەڭەسٸنٸڭ ٷشٸنشٸ وتىرىسى سەتتٸ ٶتتٸ. مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتالعان كەڭەستٸڭ ەكٸنشٸ وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىن جٷزەگە اسىرۋ بويىنشا ٸس-شارالار جوسپارىنىڭ 11 باعىتى تولىقتاي ورىندالعان ەدٸ. كەڭەس جۇمىسىن قورىتىندىلاعان مەملەكەت باسشىسى بۇل جولى دا بٸرقاتار ناقتى ۇسىنىستار جاساپ, تيٸستٸ تاپسىرما بەردٸ. الادعى ۋاقىتتا بۇل باعىتتار بويىنشا دا وڭ نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزەمٸز دەپ سەنەمٸن.
نۇرتٶرە جٷسٸپ
