17 قاراشادا بەلگيياداعى بريۋسسەلدٸك اپەللياتسييالىق سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا مولدوۆا ازاماتتارى اناتول ستاتي, گابريەل ستاتي جەنە ولاردىڭ Ascom Group SA جەنە Terra Raf Trans Traiding Ltd («ستاتي») كومپانييالارى جاساعان الاياقتىعىنا قاتىستى پوزيتسيياسى مەن ماتەريالداردى تٷبەگەيلٸ تٷردە ۇسىنۋعا رۇقسات بەردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" ەدٸلەت مينيسترلٸگٸنە سٸلتەمە جاساپ.
الاياقتىق «قازاقستانعا سالىندى» دەپ بولجاناتىن ستاتي ينۆەستيتسييالارىنا ەسەر ەتەدٸ جەنە ستاتيمەن 2013 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا قارسى العان تٶرەلٸك شەشٸمنٸڭ زاڭدىلىعىن بۇزادى.
الاياقتىق فاكتٸسٸن راستايتىن قولدا بار بارلىق دەلەلدەمە, سونىڭ ٸشٸندە ستاتي كومپانيياسىنىڭ قارجىلىق ەسەپتٸلٸگٸنە اۋديت جٷرگٸزگەن KPMG Audit LLC («كپمگ») كومپانيياسىنان جاقىندا الىنعان ماڭىزدى دەلەلدەمەلەردٸ سوتتىڭ تولىق قاراۋىنا ستاتي كەدەرگٸ كەلتٸرە المادى.
بۇدان بۇرىن حابارلانعانداي, 21 تامىزداعى حاتىندا كپمگ ستاتيدٸڭ قارجىلىق قۇجاتتارى بويىنشا قازاقستانعا بولجامدى ينۆەستيتسييالارىنا قاتىستى جاساعان بارلىق اۋديتورلىق ەسەپتەردٸڭ كٷشٸ جويىلدى دەپ تانۋدان باسقا امالى جوق دەپ مەلٸمدەدٸ («كپمگ كوررەسپوندەنتسيياسى»). جالپى العاندا, بۇل ستاتي كومپانييالارىنىڭ ٷش جىل قارجىلىق ەسەپتٸلٸگٸ ٷشٸن كپمگ دايىنداعان ون سەگٸز اۋديتورلىق ەسەپتٸ قامتىدى. ستاتي جاساعان جالعان مەمٸلەلەرگە قاتىستى اقپاراتتى ستاتي كپمگ-گە ەدەيٸ بەرگەنٸنە قاتىستى جازباشا دەلەلدەردٸ تەۋەلسٸز قاراستىرعاننان كەيٸن كپمگ ٶزٸنٸڭ اۋديتورلىق ەسەپتەرٸنٸڭ كٷشٸن جويۋ تۋرالى بۇل ٶتە ماڭىزدى جەنە سيرەك شەشٸمدٸ قابىلدادى.
كپمگ شەشٸمٸنٸڭ سالدارىن بٸلە وتىرىپ, ستاتي بۇل جاڭا دەلەلدەمەلەردٸ سوت تالقىلاۋى كەزٸندە مۇقييات قاراۋعا جول بەرمەۋ ٷشٸن جاسىرۋعا تىرىستى. جاڭا دەلەلدەمەلەردٸ جاسىرۋ بويىنشا جٷيەلٸ ناۋقاننىڭ نەتيجەسٸندە وسى ۋاقىتقا دەيٸن بەلگيياداعى نەمەسە باسقا يۋريسديكتسيياداعى بٸردە-بٸر سوت كپمگ كوررەسپوندەنتسيياسىن جەنە ونىڭ تٶرەلٸك شەشٸمنٸڭ جارامسىزدىعىنا ەسەرٸن قاراستىرا المادى.
2020 جىلعى 17 قاراشاداعى شەشٸممەن بەلگييانىڭ اپەللياتسييالىق سوتى ستاتيدٸڭ سوت ٸسٸن توقتاتۋ تۋرالى ٶتٸنٸشٸن قابىلداماي تاستادى. سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسى الاياقتىق تۋرالى ٸستٸ تولىق كٶلەمدە قاراۋ ٷشٸن ودان ەرٸ پروتسەستٸك ەرەكەتتەردٸ جالعاستىرۋعا جەنە تٶرەلٸك شەشٸمنٸڭ ورىندالۋىنا نارازىلىق بٸلدٸرۋ ٷشٸن قولدا بار بارلىق نەگٸزدەردٸ, سونىڭ ٸشٸندە كپمگ كوررەسپوندەنتسيياسىن قوسا العاندا ۇسىنۋعا قۇقىلى دەپ قاۋلى ەتتٸ. بۇل شەشٸم كپمگ كوررەسپوندەنتسيياسى جاڭا جەنە ٸسكە قاتىسى بار دەلەلدەمەلەردٸ, اتاپ ايتقاندا تٶرەلٸك شەشٸمنٸڭ «ساپاسىنا», ياعني جارامدىلىعىنا قاتىستى دەلەلدەردٸ قامتيدى دەپ ۇيعارعان سول اپەللياتسييالىق سوتتىڭ بۇرىنعى قاۋلىسىنان كەيٸن شىقتى.
بەلگييالىق اپەللياتسييالىق سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا ستاتيدٸڭ الاياقتىعىنا قاتىستى جاڭا دەلەلدەمەلەردٸ قانداي دا بٸر شەكتەۋسٸز ۇسىنۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن پروتسەستٸك كەستەنٸ بەلگٸلەدٸ. سونىمەن قاتار, سوت ٸستٸ تولىق قاراۋ ٷشٸن ٷش كٷندٸك تىڭداۋدى تاعايىندادى.
بۇل سوت 2017 جىلعى ماۋسىمدا اعىلشىن جوعارعى سوتى تٶرەلٸك شەشٸمنٸڭ الاياقتىق جولمەن الىنعاندىعى تۋرالى جەتكٸلٸكتٸ دەلەلدەر بار دەگەن قورىتىندىعا كەلگەننەن كەيٸن, قازٸرگٸ ۋاقىتتا قول جەتٸمدٸ الاياقتىقتىڭ بارلىق دەلەلدەرٸن بٸرٸنشٸ رەت قاراستىرادى. اعىلشىن سوتىنىڭ الدىن الا شەشٸمٸنەن كەيٸن الاياقتىقتىڭ دەلەلدەرٸن قاراۋ بويىنشا ودان ەرٸ سوت پروتسەسٸن بولدىرماۋ ٷشٸن ستاتي ۇلىبريتانييادا سوت ٸسٸن جٷرگٸزۋدەن باس تارتتى.
2021 جىلدىڭ قازان ايىندا بەلگييا اپەللياتسييالىق سوتى بارلىق دەلەلدەمە نەگٸزٸندە, سونىڭ ٸشٸندە كپمگ كوررەسپوندەنتسيياسى نازارعا الا وتىرىپ, ستاتيدٸڭ الاياقتىق ەرەكەتتەرٸن مۇقييات زەرتتەيدٸ.
سونداي-اق, 2020 جىلعى جەلتوقساندا نيدەرلاندىنىڭ جوعارعى سوتى «سامۇرىق-قازىنا» ۇەق» اق تيەسٸلٸ KMG Kashagan B. V. اكتسييالارىنا تىيىم سالۋعا بايلانىستى ستاتيمەن الىنعان قامتاماسىز ەتۋ شارالارىنا قاتىستى الدىن الا شەشٸم شىعارادى دەپ كٷتٸلۋدە. بۇل شەشٸم الدىن الا سيپاتقا يە, ال نەگٸزگٸ مەسەلەلەر امستەردام اۋداندىق سوتىنىڭ ٷش سۋدياسىنىڭ القاسىندا قاراستىرىلۋدا.
